Ένα νέο κύμα ακρίβειας, έχει προκαλέσει η σύρραξη με το Ιράν, δυσχεραίνοντας την ήδη βεβαρημένη οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών στην Ελλάδα.
Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ επιβεβαίωσαν τις δυσμενέστερες εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό του Απριλίου 2026, ο οποίος εκτινάχθηκε κατά 5,4%, αρκετά πάνω και από το 4,6% που είχε προβλέψει αρχικά η Eurostat, ενώ τον Μάρτιο είχε αυξηθεί 3,9% σε ετήσια βάση.
Οι σημαντικές αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχονταν καθημερινά 20 εκατ. βαρελιών πετρελαίου, διαχύθηκαν τον προηγούμενο μήνα σε όλο το εύρος αγαθών και υπηρεσιών.
Οι μεγάλες ανατιμήσεις στην ενέργεια (βενζίνη 17,1%, πετρέλαιο κίνησης 32,4%, ηλεκτρισμός 14%), εκτός από τον άμεσο αντίκτυπο στον ρυθμό ανόδου του πληθωρισμού, συμπαρέσυραν τις τιμές σε: είδη διατροφής, μεταφορά με αεροπλάνο, ενοίκια, εστίαση, ξενοδοχεία, ασφάλιστρα κ.α. εντείνοντας το κλίμα ακρίβειας που πλήττει τα νοικοκυριά από το 2022.
Στην κορυφή σε πληθωρισμό
Ενδεικτικό της διάστασης των ανατιμήσεων είναι ότι η Ελλάδα βρέθηκε τον Απρίλιο στη λίστα των χωρών της Ευρωζώνης με τον υψηλότερο πληθωρισμό.
Σημειώνεται, ότι η ελληνική οικονομία παρουσιάζει υψηλό βαθμό ευαισθησίας στην αύξηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων, καθώς ένα πολύ μεγάλο ποσοστό της συνολικής ενεργειακής της κατανάλωσης -άνω του 75%- εξαρτάται από αυτά, που σε συντριπτικό ποσοστό εισάγει.
Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου Brent αυξήθηκαν, κατά μέσο όρο, στα 98,8 δολάρια σε τρέχουσες τιμές τον Μάρτιο και στα 107,5 δολάρια τον Απρίλιο, από 69,8 δολάρια τον Φεβρουάριο, σημειώνοντας ετήσιο ρυθμό μεταβολής της τάξης του 35,8% και 58,3%, αντίστοιχα. Παράλληλα, οι τιμές φυσικού αερίου TTF ενισχύθηκαν σε ετήσια βάση κατά 26,4% τον Μάρτιο και κατά 27,7% τον Απρίλιο.
Όπως επισημαίνεται σε ανάλυση του τομέα Eurobank Research η απότομη άνοδος του πληθωρισμού τον Απρίλιο συνοδεύτηκε από επιδείνωση του δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης στις -54,7 μονάδες (-20,6 στην Ευρωζώνη), από -52,5 μονάδες τον Μάρτιο και -49,2 μονάδες τον Φεβρουάριο.
Η υποχώρηση του δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης σε χαμηλό 42 μηνών, σε συνδυασμό με την αρνητική αποταμίευση των νοικοκυριών (-4,4 δισ. ευρώ ή -2,7% του διαθέσιμου εισοδήματος το 2025), δημιουργεί κινδύνους για τον ρυθμό αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης και, συνεπακόλουθα, του ΑΕΠ
Το στοιχείο αυτό ενσωματώνεται ήδη στις αναθεωρημένες επί τα χείρω προβλέψεις επίσημων οργανισμών για τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας το 2026 (για παράδειγμα, το ΔΝΤ υποβάθμισε την πρόβλεψή του για την ανάπτυξη στο 1,8%, από 2,0%).
Επιβράδυνση παραγωγής των ελληνικών επιχειρήσεων
Στην ανάλυση τονίζεται ότι «η άνοδος των τιμών της ενέργειας και η διατάραξη της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας συνιστούν ένα αρνητικό σοκ από την πλευρά της προσφοράς, καθώς συνεπάγονται αύξηση του κόστους παραγωγής (ανά μονάδα προϊόντος) των επιχειρήσεων.
» Η όξυνση της αβεβαιότητας μπορεί να οδηγήσει σε αναστολή ή ακόμη - αν είναι παρατεταμένη - σε ματαίωση των δαπανών των νοικοκυριών για κατανάλωση και των επιχειρήσεων για επενδύσεις. Δηλαδή να αποτελέσει ένα αρνητικό σοκ από την πλευρά της ζήτησης.
» Σε θεωρητικό επίπεδο, όταν ένα αρνητικό σοκ στην προσφορά συνδυάζεται με ένα αρνητικό σοκ στη ζήτηση, οι επιπτώσεις στον πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης εντείνονται. Οσον αφορά τον πληθωρισμό, το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από το κατά πόσο η εν λόγω διαταραχή επηρεάζει περισσότερο την προσφορά ή τη ζήτηση. Ο πληθωρισμός ενισχύεται όταν το σοκ επηρεάζει περισσότερο αρνητικά την προσφορά, απ’ ό,τι τη ζήτηση»,
Σύμφωνα με την S&P Global, τον Απρίλιο καταγράφηκε επιβράδυνση της αύξησης της παραγωγής, της απασχόλησης και των νέων παραγγελιών των ελληνικών επιχειρήσεων μεταποίησης —με τη ζήτηση από το εξωτερικό να υποχωρεί— λόγω του πολέμου στον Περσικό Κόλπο και της αύξησης της αβεβαιότητας.
Επιπρόσθετα, η διαταραχή της εφοδιαστικής αλυσίδας οδήγησε στη μεγαλύτερη αύξηση του κόστους των τελευταίων τεσσάρων ετών, ενώ και ο ρυθμός αύξησης των τιμών εκροών ήταν ο υψηλότερος σε διάστημα τρεισήμισι ετών.
Τα αποτελέσματα αυτά, δηλαδή η άνοδος του κόστους παραγωγής, η αύξηση των τιμών πώλησης και η επιβράδυνση της παραγωγής, καταδεικνύουν τις πρώτες επιπτώσεις του αρνητικού σοκ προσφοράς που προκαλεί ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο.
Οι 6 παράγοντες για τις συνέπειες ενός οικονομικού σοκ
Αξίζει να σημειωθεί, ότι όπως υπογραμμίζεται στην ανάλυση της Eurobank, οι συνέπειες ενός σοκ που πλήττει μια οικονομία εξαρτώνται κυρίως από έξι παράγοντες:
- από την ένταση της διαταραχής·
- από τη διάρκειά της
- από τα δομικά χαρακτηριστικά της οικονομίας και τον βαθμό ευαισθησίας της στην εν λόγω διαταραχή·
- από την αντίδραση των ασκούντων την οικονομική πολιτική, σε επίπεδο νομισματικής (Κεντρική Τράπεζα) και δημοσιονομικής (Κυβέρνηση) πολιτικής
- από τις προσδοκίες που σχηματίζουν οι φορείς της οικονομίας για τις συνέπειες του σοκ
- από τη φάση του οικονομικού κύκλου στην οποία βρισκόταν η οικονομία πριν από τη διαταραχή (για παράδειγμα, μια οικονομία που παρουσιάζει θετικό παραγωγικό κενό, δηλαδή όταν το τρέχον πραγματικό ΑΕΠ είναι υψηλότερο από το δυνητικό, είναι περισσότερο ευάλωτη σε πληθωριστικές πιέσεις από ένα αρνητικό σοκ στην πλευρά της προσφοράς).
Δ. ΚΥΡ.
