Η εικόνα νεαρών ενηλίκων που δυσκολεύονται να σταθούν οικονομικά μόνοι τους δεν αποτελεί πλέον ελληνική ιδιαιτερότητα. Στις ΗΠΑ, μια οικονομία που παραδοσιακά συμβόλιζε την κοινωνική κινητικότητα, η οικονομική στήριξη των παιδιών από τους γονείς τους εξελίσσεται σε δομικό χαρακτηριστικό της εποχής της ακρίβειας, του αυξημένου κόστους ζωής και της μεταβαλλόμενης αγοράς εργασίας.
Η "Γενιά Ζ" (Gen Z), που σήμερα εισέρχεται μαζικά στην ενήλικη ζωή, εμφανίζεται ως η πλέον εκτεθειμένη στην κρίση προσιτότητας. Παρότι είναι η πιο μορφωμένη γενιά στην αμερικανική ιστορία και εργάζεται συχνότερα με πλήρη απασχόληση σε σχέση με προηγούμενες γενιές στην ίδια ηλικία, ξεκινά την επαγγελματική της πορεία με υψηλότερα χρέη και χαμηλότερη αγοραστική δύναμη.
Σύμφωνα με ανάλυση του Urban Institute, οι νέοι ενήλικες διαθέτουν υψηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης από τους γονείς τους, αλλά και σημαντικά μεγαλύτερα φοιτητικά δάνεια. Το βάρος αυτό λειτουργεί ως τροχοπέδη για την οικονομική ανεξαρτησία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι βασικές δαπάνες αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: μεταξύ 2017 και 2025, τα διάμεσα εβδομαδιαία εισοδήματα στις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 38%, ενώ τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 50%. Η απόκλιση αυτή αποτυπώνει τη δομική πίεση που δέχονται οι νεότερες ηλικίες, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Υγειονομική, διατροφική και εργασιακή ανασφάλεια
Η οικονομική πίεση δεν περιορίζεται στη στέγαση. Έρευνα του Century Foundation δείχνει ότι το 49% των ατόμων ηλικίας 18 έως 29 ετών έχει αναβάλει ή ακυρώσει ιατρική φροντίδα λόγω κόστους, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ όλων των ηλικιακών ομάδων.
Παράλληλα, οι νέοι ενήλικες εμφανίζονται συχνότερα να παραλείπουν γεύματα ή να αντλούν από τις περιορισμένες αποταμιεύσεις τους για να καλύψουν βασικές ανάγκες.
Οι προοπτικές για βελτίωση παραμένουν περιορισμένες. Η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης αναδιαμορφώνει την αγορά εργασίας, μειώνοντας τις θέσεις εισαγωγικού επιπέδου που παραδοσιακά λειτουργούσαν ως σκαλοπάτι για νέους πτυχιούχους.
Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Ένωσης Κολεγίων και Εργοδοτών, οι προβλεπόμενες προσλήψεις για την τάξη αποφοίτων του 2026 αυξάνονται μόλις κατά 1,6% σε σχέση με το 2025. Πολλές μελέτες προειδοποιούν ότι η πίεση αυτή ενδέχεται να εξελιχθεί σε μακροχρόνια κρίση για τους νέους εργαζόμενους σε επαγγέλματα γραφείου.
Η επιστροφή στο πατρικό
Υπό αυτές τις συνθήκες, η οικονομική αυτονόμηση καθυστερεί. Σχεδόν οι μισοί γονείς στις ΗΠΑ δηλώνουν ότι συνεισφέρουν οικονομικά στα ενήλικα παιδιά τους, καλύπτοντας βασικά έξοδα όπως τρόφιμα, λογαριασμούς και ενοίκιο, ποσοστό που αποτελεί ιστορικό υψηλό.
Τα στοιχεία της Αμερικανικής Στατιστικής Υπηρεσίας δείχνουν ότι περίπου ένας στους τρεις νέους ηλικίας 18 έως 34 ετών ζει με έναν γονέα. Μετά την υποχώρηση του φαινομένου αμέσως μετά την πανδημία, το ποσοστό αυτό αυξάνεται ξανά.
Όταν η στήριξη γίνεται ρίσκο
Έρευνα της Ameriprise Financial καταγράφει ότι το 98% των γονέων δηλώνει πρόθυμο να φιλοξενήσει τα παιδιά του μετά τα 21, ενώ η οικονομική στήριξη συχνά επεκτείνεται πέρα από τη στέγη.
Πάνω από έξι στους δέκα γονείς συνεχίζουν να καλύπτουν λειτουργικά έξοδα, σχεδόν οι μισοί πληρώνουν ασφάλιση υγείας έως τα 26 και το ένα τρίτο συνεισφέρει σε μεταπτυχιακές σπουδές.
Παρότι το 65% των γονέων εκτιμά ότι θα διαθέτει επαρκείς πόρους για άνετη συνταξιοδότηση, το 36% εκφράζει ανησυχία ότι η οικονομική στήριξη των παιδιών του μπορεί να υπονομεύσει τα μακροπρόθεσμα σχέδιά του.
Στον πυρήνα του ανεπτυγμένου κόσμου
Η εικόνα που διαμορφώνεται στις ΗΠΑ θυμίζει έντονα τις συζητήσεις που διεξάγονται εδώ και χρόνια στην Ελλάδα: καθυστερημένη ενηλικίωση, εξάρτηση από την οικογένεια και περιορισμένες προοπτικές οικονομικής αυτονομίας.
Η διαφορά είναι ότι πλέον το φαινόμενο αυτό δεν αφορά μόνο οικονομίες της περιφέρειας, αλλά αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα του ανεπτυγμένου κόσμου.
Και καθώς το κόστος ζωής παραμένει υψηλό και η αγορά εργασίας αλλάζει δομικά, η οικονομική σχέση γονέων και παιδιών εξελίσσεται σε ένα από τα κεντρικά κοινωνικά ζητήματα της επόμενης δεκαετίας.
