Σε μια επικίνδυνη κλιμάκωση με παγκόσμιες συνέπειες, οι επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή ωθούν τον Ντόναλντ Τραμπ να ζητήσει άμεση αποκλιμάκωση, καθώς οι αγορές ενέργειας και οι γεωπολιτικές ισορροπίες δοκιμάζονται. Ταυτόχρονα όμως, ο ίδιος συνεχίζει να εκτοξεύει σκληρές απειλές.
Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να κάλεσε σε περιορισμό των επιθέσεων μετά από πλήγματα που αντάλλαξαν το Ιράν και το Ισραήλ σε βασικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, προκαλώντας έντονη αναστάτωση στις διεθνείς αγορές.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η Ρας Λαφάν, βιομηχανική πόλη στο Κατάρ, όπου στεγάζεται η μεγαλύτερη μονάδα εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο, η οποία υπέστη εκτεταμένες ζημιές μετά από ιρανική επίθεση που προκάλεσε πυρκαγιά.
Την ίδια στιγμή, το Ισραήλ έπληξε το κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars, βασικό πυλώνα της ενεργειακής παραγωγής του Ιράν.
Ο Τραμπ έσπευσε να αποστασιοποιηθεί από το ισραηλινό πλήγμα, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ «δεν είχαν καμία εμπλοκή», ενώ προειδοποίησε ότι τυχόν νέες επιθέσεις του Ιράν σε εγκαταστάσεις LNG στο Κατάρ θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε «μαζική καταστροφή» του South Pars.
Η Τεχεράνη είχε ήδη προειδοποιήσει, ότι ενεργειακές εγκαταστάσεις σε χώρες του Κόλπου, όπως το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αποτελούν «νόμιμους στόχους», διευρύνοντας τον γεωγραφικό ορίζοντα της σύγκρουσης.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου κατά περίπου 50% από την έναρξη του πολέμου, καθώς η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ έχει διαταραχθεί ουσιαστικά, πλήττοντας σοβαρά τις ροές ενέργειας.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον προσπαθεί να συγκρατήσει τις τιμές, με τον Τραμπ να αίρει προσωρινά παλαιούς περιορισμούς στη θαλάσσια μεταφορά ενέργειας, ενώ ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αναμένεται να συναντηθεί με στελέχη της πετρελαϊκής βιομηχανίας.
Ωστόσο, η προσπάθεια δημιουργίας διεθνούς συμμαχίας για την προστασία των θαλάσσιων οδών στα Στενά του Ορμούζ συναντά αντιστάσεις, με τις περισσότερες χώρες να εμφανίζονται απρόθυμες να εμπλακούν στρατιωτικά.
Την ίδια στιγμή, η σύγκρουση βαθαίνει: το Ιράν εξαπέλυσε νέες επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά στόχων σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Σαουδική Αραβία και Κουβέιτ, ενώ έπληξε και το Τελ Αβίβ, με θύματα αμάχους.
Η ένταση ενισχύεται περαιτέρω από στοχευμένες δολοφονίες υψηλόβαθμων Ιρανών αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων ο Αλί Λαριτζανί και ο Γκολαμρεζά Σολεϊμανί, με την Τεχεράνη να ορκίζεται αντίποινα.
Στο διπλωματικό πεδίο, η κατάσταση περιπλέκεται, με τη Ρωσία να εξετάζει την αποστολή ναυτικών συνοδειών για την προστασία εμπορικών πλοίων, ενώ περιφερειακές δυνάμεις, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής σε επιχειρήσεις ασφάλειας.
Παρά τις επιθέσεις, το Ιράν συνεχίζει να εξάγει πετρέλαιο σχεδόν σε προπολεμικά επίπεδα, γεγονός που δείχνει ότι αποφεύγονται -τουλάχιστον προς το παρόν- πλήγματα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κατάρρευση την παγκόσμια προσφορά.
Ωστόσο, η στρατηγική στόχευση ενεργειακών υποδομών σηματοδοτεί μια νέα φάση του πολέμου: όπως επισημαίνει ο αναλυτής Χαμίντ Ρεζά Αζίζι, το πλήγμα στο South Pars αποσκοπεί στην αποδυνάμωση της οικονομικής βάσης του Ιράν, με άμεσες επιπτώσεις στην ηλεκτροπαραγωγή και τη βιομηχανική δραστηριότητα.
Την ίδια ώρα, η σύγκρουση επεκτείνεται και στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ εντείνει τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ, με περισσότερους από 900 νεκρούς, σύμφωνα με την κυβέρνηση της χώρας.
Συνολικά, ο αριθμός των νεκρών ξεπερνά τις 4.000, εκ των οποίων πάνω από τα τρία τέταρτα βρίσκονται στο Ιράν, ενώ οι ΗΠΑ έχουν χάσει 13 στρατιωτικούς.
Ο Τραμπ επιμένει ότι η στρατιωτική επιχείρηση στοχεύει στην αποτροπή πυρηνικής απειλής, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη βρισκόταν «δύο εβδομάδες» πριν αποκτήσει πυρηνικό όπλο, ισχυρισμός που αμφισβητείται από ειδικούς και διαψεύδεται από το ίδιο το Ιράν.
Η διευθύντρια της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ, Τούλσι Γκάμπαρντ, απέφυγε να επιβεβαιώσει αν το Ιράν συνιστά «άμεση πυρηνική απειλή», ενώ αναθεώρησε προηγούμενες εκτιμήσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Στο μεταξύ, οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ έχουν εκτοξευθεί στα 3,84 δολάρια ανά γαλόνι, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο ετών, αυξάνοντας την πίεση προς την κυβέρνηση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Όπως προειδοποιεί ο πρώην στρατηγός Ντέιβιντ Πετρέους, το Ιράν διαθέτει «ιδιαίτερα ανθεκτικό καθεστώς» και περίπου ένα εκατομμύριο ενόπλους, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά αβέβαιη τη διάρκεια και την έκβαση της σύγκρουσης.
Με τη σύγκρουση να επεκτείνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, οι φόβοι για μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση εντείνονται, ενώ η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο, βαθύ ενεργειακό σοκ.
