Για εβδομάδες, το Πεκίνο έδινε την εντύπωση ότι παρακολουθούσε τον πόλεμο στο Ιράν από ασφαλή απόσταση. Με μεγάλα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, ισχυρό κρατικό έλεγχο στις τιμές ενέργειας και τεράστιες επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές, η Κίνα φαινόταν καλύτερα θωρακισμένη από πολλές άλλες οικονομίες απέναντι στο νέο ενεργειακό σοκ. Όμως, καθώς η σύγκρουση εισέρχεται στην ένατη εβδομάδα χωρίς ορατό τέλος, τα πρώτα σημάδια πίεσης αρχίζουν να εμφανίζονται.
Οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου επιβαρύνουν την κινεζική οικονομία, φρενάρουν περαιτέρω την ήδη αδύναμη κατανάλωση και χτυπούν νευραλγικούς εξαγωγικούς κλάδους.
Η εικόνα υπενθυμίζει μια βασική αλήθεια της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας: ακόμη και η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη όταν η Μέση Ανατολή φλέγεται.
Η κατανάλωση παγώνει, τα αυτοκίνητα μένουν απούλητα
Μία από τις πιο ανησυχητικές ενδείξεις αφορά την αγορά αυτοκινήτου, που συχνά λειτουργεί ως πρώιμος δείκτης επιβράδυνσης στην Κίνα. Για πολλά νοικοκυριά, το αυτοκίνητο είναι η δεύτερη σημαντικότερη αγορά μετά το σπίτι, ενώ ο κλάδος στηρίζει τη ζήτηση για χάλυβα, γυαλί και δεκάδες βιομηχανικά υλικά.
Σύμφωνα με την Ένωση Επιβατικών Αυτοκινήτων της Κίνας, οι λιανικές πωλήσεις αυτοκινήτων κατέρρευσαν κατά 26% τις πρώτες 19 ημέρες του Απριλίου σε σχέση με έναν χρόνο πριν. Η πτώση ήταν ακόμη πιο έντονη στα βενζινοκίνητα οχήματα, όπου οι πωλήσεις μειώθηκαν σχεδόν κατά 40%.
Μέρος της υποχώρησης αποδίδεται στη λήξη φορολογικών κινήτρων για ηλεκτρικά οχήματα τον Δεκέμβριο. Ωστόσο, η εικόνα είναι βαθύτερη: οι καταναλωτές γίνονται πιο επιφυλακτικοί και αναβάλλουν μεγάλες αγορές.
Η επιβράδυνση άφησε τις αντιπροσωπείες γεμάτες απούλητα οχήματα, οδηγώντας σε περικοπές παραγωγής. Τα κινεζικά εργοστάσια παρήγαγαν 27% λιγότερα αυτοκίνητα τις δύο πρώτες εβδομάδες του Απριλίου σε σχέση με πέρυσι, παρά το γεγονός ότι οι εξαγωγές συνεχίζουν να αυξάνονται.
Οι επίσημοι αριθμοί λένε ανάπτυξη, αλλά η βάση εξασθενεί
Σε πρώτη ανάγνωση, η οικονομία εξακολουθεί να δείχνει ανθεκτική. Η Κίνα ανακοίνωσε ότι αναπτύχθηκε με ετήσιο ρυθμό 5,3% στο πρώτο τρίμηνο του έτους. Πίσω όμως από τον τίτλο, η δυναμική φαίνεται να εξασθενεί. Το μεγαλύτερο μέρος της ανάπτυξης καταγράφηκε τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, πριν αρχίσουν να γίνονται αισθητές οι συνέπειες του πολέμου.
Οι λιανικές πωλήσεις επιβραδύνθηκαν τον Μάρτιο, αυξανόμενες μόλις κατά 1,7% σε ετήσια βάση. Παράλληλα, η Ομοσπονδία Logistics και Προμηθειών της Κίνας ανακοίνωσε ότι τα αποθέματα απούλητων προϊόντων συνεχίζουν να αυξάνονται. Τα διογκωμένα αποθέματα μπορούν να λειτουργήσουν ως βαρίδι για την ανάπτυξη των επόμενων μηνών, καθώς οι επιχειρήσεις αναγκάζονται να περιορίσουν νέες παραγγελίες και παραγωγή.
Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία για τα βιομηχανικά κέρδη τον Μάρτιο έδειξαν αντοχές, αλλά με μια σημαντική υποσημείωση: μεγάλο μέρος της αύξησης προήλθε από εταιρείες χημικών και ενέργειας που επωφελήθηκαν προσωρινά από ακριβότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο, έχοντας αγοράσει φθηνά αποθέματα πριν ξεσπάσει ο πόλεμος.
Η Κίνα παραμένει σε καλύτερη θέση από άλλες ασιατικές οικονομίες. Διαθέτει μεγάλα κρατικά αποθέματα πετρελαίου και ισχυρή διυλιστική ικανότητα, ενώ το κράτος επιτρέπει στις κρατικά ελεγχόμενες πετρελαϊκές να μετακυλίουν στους καταναλωτές μόνο περίπου το μισό της αύξησης στις διεθνείς τιμές καυσίμων.
Αυτό περιορίζει τον άμεσο πληθωριστικό αντίκτυπο στα νοικοκυριά και δίνει χρόνο στο Πεκίνο. Δεν εξαλείφει όμως το πρόβλημα. Η βιομηχανία συνεχίζει να πληρώνει υψηλότερο ενεργειακό κόστος, ενώ η ψυχολογία καταναλωτών και επιχειρήσεων παραμένει εύθραυστη.
Τα παιχνίδια γίνονται ο καθρέφτης της κρίσης
Αν η αγορά αυτοκινήτου δείχνει τη μεσαία τάξη, η βιομηχανία παιχνιδιών αποτυπώνει την πίεση στη μεταποίηση χαμηλού κόστους. Χιλιάδες εργαζόμενοι που έχασαν τη δουλειά τους κατέβηκαν στους δρόμους την προηγούμενη εβδομάδα στη νότια Κίνα, ζητώντας δεδουλευμένα και αποζημιώσεις από εργοστάσια παιχνιδιών που έκλεισαν αιφνιδιαστικά στις 20 Απριλίου. Τα εργοστάσια βρίσκονται στην πόλη Γιούλιν, περίπου 420 χιλιόμετρα δυτικά του Χονγκ Κονγκ, και ανήκουν στην Wah Shing Toys με έδρα το Χονγκ Κονγκ.
Σε πανό που κρεμάστηκαν στις πύλες των εργοστασίων, οι εργαζόμενοι έγραφαν: «Δώστε πίσω τα χρήματα του αίματος και του ιδρώτα μας». Βίντεο που κυκλοφόρησαν στο κινεζικό διαδίκτυο δείχνουν ήρεμες συγκεντρώσεις υπό την παρουσία αστυνομικών.
Η θυγατρική της εταιρείας στην Γιούλιν ανακοίνωσε ότι κλείνει και οδηγείται σε πτώχευση λόγω δύσκολων διεθνών συνθηκών. Στην ανακοίνωση γίνεται αναφορά στην κλιμάκωση των εμπορικών τριβών Κίνας-ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια, καθώς και σε απλήρωτους λογαριασμούς από ξένους πελάτες που έπληξαν τη ρευστότητα.
Τα Στενά του Ορμούζ φτάνουν τα κινεζικά εργοστάσια
Η αύξηση στις τιμές των πλαστικών αποτελεί βασικό κρίκο της κρίσης. Τα πλαστικά παράγονται από πετρέλαιο και φυσικό αέριο και ανατιμήθηκαν μετά την επιβράδυνση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, τη ζωτικής σημασίας δίοδο που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Η πίεση είναι έντονη και στη Σαντού, πόλη 300 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του Χονγκ Κονγκ, η οποία παράγει περίπου το ένα τρίτο των παιχνιδιών παγκοσμίως. Μόλις δέκα ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, η Ένωση Παιχνιδιών της Σαντού προειδοποίησε για «αποθεματοποίηση και πανικό» καθώς οι τιμές των πλαστικών εκτοξεύονταν.
Για χρόνια η Κίνα επένδυε στην ιδέα ότι μπορεί να απομονωθεί από εξωτερικά σοκ μέσω κρατικού σχεδιασμού, βιομηχανικής ισχύος και ενεργειακής στρατηγικής. Ο πόλεμος στο Ιράν δείχνει ότι αυτή η προστασία έχει όρια.
