Ενώ με όρους πραγματικού μισθού και αγοραστικής δύναμης η Ελλάδα βρίσκεται στον πάτο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη λεγόμενη πραγματική φορολογική επιβάρυνση της εργασίας-που περιλαμβάνει φόρους και λοιπές κρατήσεις που απορρέουν από αυτή- κατέχει τη δεύτερη υψηλότερη στην Ε.Ε.
Πρόκειται για μια μίξη που καταδεικνύει τις εγγενείς δυσκολίες που αντιμετωπίζουν μισθωτοί και λοιποί εργαζόμενοι, που από τη μία πλευρά έχουν να αντιμετωπίσουν τη συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμής τους και από την άλλη τη μεγάλη φορολογική επιβάρυνση της εργασίας.
Τί είναι η πραγματικός φορολογικός συντελεστής στην εργασία
Στον υπολογισμό του, σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ που έκανε τη σχετική μελέτη, περιλαμβάνονται ο φόρος εισοδήματος από εργασία, οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης εργαζομένων και εργοδοτών, καθώς και κάθε άλλη υποχρεωτική επιβάρυνση που συνδέεται με το εισόδημα από εργασία.
Παρά τις μειώσεις ονομαστικών φορολογικών συντελεστών και ασφαλιστικών εισφορών μετά το 2019, η συνολική πραγματική φορολογική επιβάρυνση της εργασίας παραμένει υψηλή. Βασικοί παράγοντες είναι ο πληθωρισμός, η μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας και το φαινόμενο της δημοσιονομικής ολίσθησης (fiscal drag), που μετακινεί φορολογούμενους σε υψηλότερα φορολογικά κλιμάκια χωρίς αντίστοιχη αύξηση της αγοραστικής τους δύναμης.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής στην εργασία στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2023 στο 40,5%, επίπεδο που κατατάσσει τη χώρα στη 2η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της ΕΕ, πίσω μόνο από την Ιταλία. Η επίδοση αυτή υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο κατά 3,5 ποσοστιαίες μονάδες και αποτυπώνει μια διαρθρωτική μετατόπιση της φορολογικής επιβάρυνσης στην εργασία σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο.
Το κακό έγινε στα μνημονιακά χρόνια
Το… κακό έγινε στα μνημονιακά όπου η φορολογική επιβάρυνση στην εργασία εκτοξεύθηκε σε σύγκριση με τα χρόνια προ κρίσης. Το 2009 η Ελλάδα βρισκόταν αισθητά κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ, με 35% έναντι 36,9%. Η διαφορά των –1,9 μονάδων υποδηλώνει ότι πριν από την κρίση η εργασία φορολογούνταν ελαφρύτερα σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τόσο για τον εργαζόμενο όσο και για τον εργοδότη
Ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής στην εργασία δείχνει ότι το 2023 η Ελλάδα παρουσιάζει μια ακόμη πιο καθαρή και διαρθρωτική μετατόπιση σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο, συγκριτικά με την εξέλιξη της πραγματικής φορολόγησης της κατανάλωσης .
Υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και η φορολόγηση της κατανάλωσης
Επίσης, σύμφωνα με την έκθεση του ΚΕΦΙΜ, ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής στην κατανάλωση ανήλθε το 2023 στο 17,8%, επίπεδο κατά 2,4 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η Ελλάδα κατατάσσεται στη 14η θέση μεταξύ των χωρών της Ένωσης, ωστόσο η σύγκριση με το 2009 καταδεικνύει μια σαφή μετακίνηση από καθεστώς χαμηλής φορολόγησης της κατανάλωσης σε καθεστώς υψηλότερης και παγιωμένης επιβάρυνσης.