Αυστηρότερο και τεχνολογικά εξελιγμένο πλαίσιο παρακολούθησης των διασυνοριακών χρηματοοικονομικών συναλλαγών, εισάγει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, θέτοντας στο επίκεντρο των ελέγχων τους κατόχους κρυπτονομισμάτων.
Το σχέδιο νόμου, το οποίο βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση, ενσωματώνει πρόσφατες ευρωπαϊκές κατευθύνσεις και διευρύνει σημαντικά το εύρος της διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών.
Η βασική αλλαγή αφορά την καθιέρωση ενός συστήματος αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών που καλύπτει πλέον πολύ περισσότερες μορφές εισοδήματος και επενδύσεων σε σχέση με το παρελθόν.
Στόχος είναι ο περιορισμός της φοροδιαφυγής και ης καταπολέμηση του ξεπλύματος «μαύρου» χρήματος , που διενεργείται μέσω των crypto, καταθέσεων σε τράπεζες του εξωτερικού, ασφαλιστηρίων και άλλων χρηματοοικονομικών προϊόντων.
Όλα τα στοιχεία στην ΑΑΔΕ
Με τις προωθούμενες διατάξεις η ΑΑΔΕ θα έχει πρόσβαση σε λεπτομερή δεδομένα για επενδυτικές δραστηριότητες Ελλήνων φορολογουμένων στο εξωτερικό, ενώ αντίστοιχα θα διαβιβάζει πληροφορίες για αλλοδαπούς επενδυτές στις χώρες όπου έχουν τη φορολογική τους κατοικία.
Η ανταλλαγή των προσωπικών στοιχείων των επενδυτών σε κρυπτονομίσματα θα γίνεται σε τακτική βάση και χωρίς να απαιτείται προηγούμενο αίτημα, γεγονός που σηματοδοτεί μια νέα εποχή συνεχούς εποπτείας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στα κρυπτοστοιχεία, τα οποία μέχρι σήμερα κινούνταν σε ένα πιο «θολό» κανονιστικό περιβάλλον. Πλέον, οι συναλλαγές σε ψηφιακά νομίσματα καθίστανται ουσιαστικά πλήρως ανιχνεύσιμες, καθώς οι πάροχοι σχετικών υπηρεσιών υποχρεώνονται να συλλέγουν και να διαβιβάζουν στοιχεία για τους χρήστες τους.
Crypto με ταυτότητα
Για πρώτη φορά, οι αρχές θα μπορούν να συνδέουν συγκεκριμένες ψηφιακές διευθύνσεις (blockchain) με φυσικά πρόσωπα. Αυτό σημαίνει ότι κάθε μεταφορά, υπόλοιπο ή συναλλαγή σε crypto θα συνοδεύεται από στοιχεία ταυτοποίησης, όπως όνομα, ΑΦΜ και άλλα προσωπικά δεδομένα.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται κομβική, καθώς περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα ανωνυμίας που μέχρι πρότινος χαρακτήριζε τις συναλλαγές αυτές. Παράλληλα, εντάσσει την αγορά των crypto στο ίδιο πλαίσιο εποπτείας με τα παραδοσιακά χρηματοοικονομικά προϊόντα.
Διεύρυνση των δηλωτέων εισοδημάτων
Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται μόνο στα crypto. Επεκτείνεται και σε μια σειρά εισοδημάτων που μέχρι σήμερα είτε δεν δηλώνονταν συστηματικά είτε διέφευγαν της διασταύρωσης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- εισοδήματα από εργασία και αμοιβές διοίκησης
- συντάξεις και δικαιώματα εκμετάλλευσης (royalties)
- έσοδα από ακίνητα
- αποδόσεις από ασφαλιστικά προϊόντα
- μερίσματα που καταβάλλονται εκτός θεματοφυλακής
- Ιδιαίτερα η τελευταία κατηγορία κλείνει ένα σημαντικό «παράθυρο», καθώς μέχρι σήμερα η ανταλλαγή πληροφοριών περιοριζόταν σε λογαριασμούς υπό θεματοφυλακή.
Μπλόκο στα μετρητά
Σε άλλες διατάξεις του νομοσχεδίου προβλέπονται τα ακόλουθα:
- Μετρητά. Σημαντική αλλαγή έρχεται και στον τρόπο υπολογισμού του ορίου των 500 ευρώ για συναλλαγές με μετρητά. Μέχρι σήμερα, το όριο αφορούσε τα «φορολογικά στοιχεία», γεγονός που επέτρεπε την κατάτμηση συναλλαγών σε μικρότερα ποσά των 500 ευρώ. Με τη νέα διάταξη, το όριο αφορά πλέον τις συναλλαγές συνολικά, ανεξαρτήτως του αριθμού των παραστατικών. Έτσι, κάθε συναλλαγή αξίας 500 ευρώ και άνω πρέπει να εξοφλείται με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής. Το πρόστιμο παραμένει το ίδιο: διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής που πληρώθηκε με μετρητά.
- Εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ: Μειώνονται τα πρόστιμα για την εκπρόθεσμη ή μη υποβολή μηδενικών και πιστωτικών δηλώσεων παρακρατούμενων φόρων και ΦΠΑ. Τα πρόστιμα αυτά, που σήμερα κυμαίνονται από 250 έως 500 ευρώ, μειώνονται στα 100 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται αναδρομική μείωση και διαγραφή προστίμων που έχουν ήδη επιβληθεί από τις 19 Απριλίου 2024, με συμψηφισμό των ποσών που έχουν καταβληθεί. Η ρύθμιση αυτή διορθώνει μια στρέβλωση που είχε προκαλέσει σωρεία προστίμων για δηλώσεις χωρίς φορολογική επιβάρυνση.
- Ανήλικοι φορολογούμενοι. Οι ανήλικοι φορολογούμενοι εξαιρούνται από τα πρόστιμα εκπρόθεσμης υποβολής δηλώσεων. Η εξαίρεση καλύπτει και δηλώσεις γονέων που περιλαμβάνουν εισόδημα ανήλικων τέκνων και ισχύει αναδρομικά για τις χρήσεις 2022–2025. Επιπλέον, σε περιπτώσεις έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας από ανήλικο χωρίς πραγματικά έσοδα, δεν επιβάλλεται τέλος επιτηδεύματος, μια διάταξη που αποτρέπει την επιβάρυνση οικογενειών με ανύπαρκτη επιχειρηματική δραστηριότητα.
- Ελαφρύνσεις στον ΕΝΦΙΑ. Προωθούνται εξαιρέσεις για ιδιοκτήτες ακινήτων τα οποία βρίσκονται σε ειδικές συνθήκες, όπως απαλλοτρίωση, ρυμοτομικό βάρος ή δέσμευση για κοινωφελείς σκοπούς. Για τους φορολογούμενους με περιουσία άνω των 500.000 ευρώ, οι οποίοι επιβαρύνονται με προσαύξηση 5%–20% στον ΕΝΦΙΑ, οι αξίες των συγκεκριμένων ακινήτων δεν θα συνυπολογίζονται πλέον στον υπολογισμό της προσαύξησης.
- Αλλαγές στα τεκμαρτά εισοδήματα. Οι πωλητές λαϊκών αγορών εξαιρούνται από την προσαύξηση 5% λόγω υψηλότερου κύκλου εργασιών, ενώ για τους κατόχους άδειας επαγγελματία πωλητή το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα μειώνεται κατά 30%. Επιπλέον, η ανηλικότητα προστίθεται ως λόγος αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος.
- Θεσμοθέτηση Φορολογικών Δεσμευτικών Απαντήσεων. Εισάγεται επίσης ο θεσμός των Φορολογικών Δεσμευτικών Απαντήσεων (Φ.Δ.Α.), μέσω των οποίων φορολογούμενοι μπορούν να ζητούν επίσημη ερμηνεία της νομοθεσίας από την ΑΑΔΕ. Το παράβολο ξεκινά ανά ΦΔΑ, από 5.000 ευρώ και μπορεί να φτάσει έως 50.000 ευρώ, ανάλογα με την πολυπλοκότητα του ζητήματος.