Ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι καταναλωτές (και οι Έλληνες), καθώς οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι το ιδιαίτερα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο που διαμορφώνεται στον Ειρηνικό Ωκεανό μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια αγροτική παραγωγή και στις αλυσίδες εφοδιασμού έως και το 2028.
Διπλό σοκ
Οι ανησυχίες εντείνονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς αγορές βρίσκονται ήδη υπό πίεση από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την άνοδο των τιμών της ενέργειας και των λιπασμάτων. Όπως επισημαίνουν οικονομικοί αναλυτές, οι παγκόσμιες αγορές τροφίμων βρίσκονται αντιμέτωπες με δύο παράλληλα σοκ: τις συνέπειες των πολεμικών συγκρούσεων και τις ολοένα συχνότερες ακραίες καιρικές συνθήκες που προκαλεί η κλιματική αλλαγή.
Οι επιστημονικές προβλέψεις συγκλίνουν ότι το Ελ Νίνιο της περιόδου 2026-2027 έχει σημαντικές πιθανότητες να εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα των τελευταίων δεκαετιών. Το φαινόμενο συνδέεται με υψηλότερες θερμοκρασίες στους ωκεανούς, γεγονός που μεταβάλλει τα πρότυπα βροχοπτώσεων και προκαλεί παρατεταμένες ξηρασίες σε ορισμένες περιοχές και καταστροφικές πλημμύρες σε άλλες. Οι μεταβολές αυτές πλήττουν άμεσα τις καλλιέργειες και περιορίζουν την αγροτική παραγωγή.
Ορατές οι επιπτώσεις
Οι πρώτες επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Στην Ινδία, για παράδειγμα, οι βροχοπτώσεις υπολείπονται σημαντικά των φυσιολογικών επιπέδων, δημιουργώντας ανησυχία για την παραγωγή σιταριού, ρυζιού και ζαχαροκάλαμου. Παράλληλα, στη Νοτιοανατολική Ασία οι ξηρασίες απειλούν την παραγωγή φοινικέλαιου, βασικού συστατικού πολλών επεξεργασμένων τροφίμων, ενώ σε αρκετές χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Αφρικής οι έντονες μεταβολές του καιρού αναμένεται να επηρεάσουν την παραγωγή καφέ, κακάο και ζάχαρης.
Οι εκτιμήσεις των διεθνών επενδυτικών οίκων είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Η Goldman Sachs υπολογίζει ότι οι διεθνείς τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά σχεδόν 16%, ενώ οι αναλυτές της UniCredit προειδοποιούν ότι σε ορισμένα βασικά προϊόντα οι ανατιμήσεις μπορεί να κινηθούν από 50% έως και πάνω από 100%, εφόσον επαληθευτεί το δυσμενές σενάριο. Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι εντοπίζονται στο ρύζι, τον καφέ, τη ζάχαρη και το φοινικέλαιο, προϊόντα που επηρεάζουν άμεσα το κόστος χιλιάδων τροφίμων που καταναλώνονται καθημερινά.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί προβληματισμό και στις κεντρικές τράπεζες, καθώς ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό και να καθυστερήσει την αποκλιμάκωση των επιτοκίων. Την ίδια ώρα, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων διαθέτει πλέον περιορισμένα περιθώρια απορρόφησης νέων κραδασμών, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο οι ακραίες καιρικές συνθήκες να μετατραπούν σε έναν ακόμη παράγοντα πίεσης για τα νοικοκυριά σε ολόκληρο τον κόσμο.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, όπου ένα σημαντικό μέρος των πρώτων υλών και των αγροτικών προϊόντων εισάγεται από τις διεθνείς αγορές, οι εξελίξεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Προϊόντα όπως ο καφές, το κακάο, το ρύζι, η ζάχαρη, αλλά και το φοινικέλαιο που χρησιμοποιείται ευρέως στη βιομηχανία τροφίμων, είναι άμεσα εκτεθειμένα στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών. Εάν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις για ένα ιδιαίτερα ισχυρό Ελ Νίνιο, οι ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες είναι πιθανό να περάσουν σταδιακά και στα ελληνικά ράφια, επιβαρύνοντας το κόστος πολλών βασικών ειδών διατροφής.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις δεν θα είναι άμεσες, καθώς απαιτείται χρόνος μέχρι να αποτυπωθούν στις εισαγωγές, στη μεταποίηση και τελικά στις λιανικές τιμές. Ωστόσο, σε μια περίοδο που τα ελληνικά νοικοκυριά εξακολουθούν να πιέζονται από το υψηλό κόστος ζωής, ένα νέο διεθνές κύμα ανατιμήσεων θα μπορούσε να ανακόψει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στα τρόφιμα και να δημιουργήσει νέα βάρη στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Το αν οι πιέσεις θα απορροφηθούν εν μέρει από τις επιχειρήσεις ή θα μετακυλιστούν στον καταναλωτή θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των διεθνών τιμών, το κόστος μεταφοράς και τις πολιτικές που θα ακολουθηθούν στην αγορά τους επόμενους μήνες.
Γ.Δ.
