Μια περιουσία μπορεί να περάσει από γενιά σε γενιά, χωρίς να επιβαρύνεται εκ νέου με τον ομοσπονδιακό φόρο κληρονομιάς στις ΗΠΑ, εφόσον έχει δομηθεί σωστά. Αυτό πέτυχε η οικογένεια Rockefeller ήδη από το 1934, δημιουργώντας trusts που εξακολουθούν να λειτουργούν έξι γενιές αργότερα και δείχνουν πώς οι πολύ μεγάλες περιουσίες μπορούν να παραμένουν εντός μιας οικογένειας.
Το εργαλείο ονομάζεται dynasty trust και αποτελεί ένα αμετάκλητο trust, σχεδιασμένο ώστε να διατηρεί περιουσιακά στοιχεία για όσο επιτρέπει η νομοθεσία της πολιτείας όπου έχει συσταθεί, ακόμη και επ' αόριστον. Μόλις χρηματοδοτηθεί, τα περιουσιακά στοιχεία παύουν να ανήκουν στη φορολογητέα περιουσία του δημιουργού του trust. Συνεχίζουν να αυξάνονται μέσα σε αυτό και, όταν φύγουν από τη ζωή τα παιδιά, τα εγγόνια και οι επόμενες γενιές, το trust εξακολουθεί να υφίσταται, χωρίς να επιβάλλεται κάθε φορά νέος φόρος κληρονομιάς 40%.
Η δομή μπορεί να περιλαμβάνει μετοχές εισηγμένων ή ιδιωτικών εταιρειών, ακίνητα, ασφαλιστήρια ζωής ή οικογενειακές επιχειρήσεις.
Οι διανομές προς τους δικαιούχους πραγματοποιούνται σύμφωνα με τους κανόνες που έχουν προβλεφθεί στο trust, ενώ όσα περιουσιακά στοιχεία παραμένουν σε αυτό, συνεχίζουν να επενδύονται και να αναπτύσσονται εκτός του συστήματος φόρου μεταβίβασης περιουσίας.
Το νομικό πλαίσιο
Η δυνατότητα αυτή στηρίζεται σε ένα σύνθετο πλέγμα φορολογικών κανόνων. Ο ομοσπονδιακός φόρος κληρονομιάς και δωρεών περιλαμβάνεται στον Υποτίτλο Β του αμερικανικού φορολογικού κώδικα (Internal Revenue Code), ενώ ξεχωριστό πλαίσιο αφορά τον φόρο μεταβίβασης περιουσίας που παρακάμπτει μία γενιά, γνωστό ως Generation-Skipping Transfer Tax (GST).
Ο GST θεσπίστηκε από το Κογκρέσο το 1976, ακριβώς για να περιορίσει τη δυνατότητα παράκαμψης της φορολογίας μέσω μεταβιβάσεων απευθείας στα εγγόνια ή σε ακόμη νεότερες γενιές. Ο φόρος επιβάλλεται με συντελεστή 40%, όμως ο νόμος προβλέπει επίσης απαλλαγή GST για κάθε φορολογούμενο. Η σωστή κατανομή αυτής της απαλλαγής σε ένα trust μπορεί να αποτρέψει την επιβολή GST στις μελλοντικές μεταβιβάσεις που πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις.
Τα trusts των Rockefeller είχαν δημιουργηθεί το 1934, δεκαετίες πριν από την εισαγωγή του GST. Ως αποτέλεσμα, επωφελήθηκαν από το τότε ισχύον καθεστώς και διατηρήθηκαν χωρίς την επιβάρυνση που θα αντιμετώπιζε μια αντίστοιχη δομή που δημιουργείται σήμερα. Για τις νέες περιουσίες, το αντίστοιχο αποτέλεσμα απαιτεί αξιοποίηση της διαθέσιμης φορολογικής απαλλαγής και προσεκτικό σχεδιασμό.
Κρίσιμο ρόλο παίζει και η πολιτειακή νομοθεσία. Πολιτείες όπως η Νότια Ντακότα, η Νεβάδα, το Ντέλαγουερ, η Αλάσκα και το Γουαϊόμινγκ έχουν καταργήσει ή επεκτείνει σημαντικά τον παραδοσιακό κανόνα κατά της διαιώνισης των trusts. Έτσι, ένα trust που έχει συσταθεί σύμφωνα με τους κανόνες τους, μπορεί να διατηρηθεί για εξαιρετικά μεγάλο χρονικό διάστημα, ακόμη και για αιώνες.
Ποιες περιουσίες έχουν πραγματικό όφελος
Το εργαλείο δεν έχει ιδιαίτερο οικονομικό νόημα για όλους. Για φορολογούμενους που διαθέτουν περιουσία σημαντικά χαμηλότερη από το όριο απαλλαγής, η δημιουργία ενός dynasty trust μπορεί να είναι δυσανάλογα σύνθετη σε σχέση με το φορολογικό όφελος.
Γιια κληρονόμους ατόμων που αποβιώνουν το 2026, το βασικό ομοσπονδιακό αφορολόγητο όριο ανέρχεται σε 15 εκατ. δολάρια ανά άτομο, από 13,99 εκατ. δολάρια το 2025. Η αύξηση κατέστη μόνιμη με τον φορολογικό νόμο που ψηφίστηκε το 2025. Το όριο της απαλλαγής από τον GST είναι ενοποιημένο με το αντίστοιχο ποσό, ενώ τα παντρεμένα ζευγάρια μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να αξιοποιήσουν συνδυαστικά τις ατομικές απαλλαγές τους.
Το dynasty trust αποκτά συνεπώς μεγαλύτερη σημασία όταν μια περιουσία περιλαμβάνει μια επιχείρηση, μεγάλη συγκεντρωμένη θέση σε μετοχές ή ακίνητα που είναι πιθανό να αυξήσουν την αξία της περιουσίας πέρα από τα όρια απαλλαγής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο στόχος δεν είναι απλώς η φορολογική εξοικονόμηση στην πρώτη μεταβίβαση, αλλά η αποφυγή μιας σειράς φορολογικών επιβαρύνσεων καθώς η περιουσία περνά από τη μία γενιά στην άλλη.
Η διαδικασία και οι παγίδες
Η δημιουργία ενός τέτοιου trust απαιτεί συνήθως εξειδικευμένο δικηγόρο φορολογικού και κληρονομικού σχεδιασμού, επιλογή ανεξάρτητου trustee και προσεκτική μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων στη δομή. Η χρηματοδότηση μπορεί να γίνει με αξιοποίηση της διαθέσιμης απαλλαγής από φόρο δωρεάς και GST, ενώ η αξία που υπερβαίνει τα σχετικά όρια μπορεί να υπόκειται σε φόρο 40%.
Το 2026, η ετήσια απαλλαγή από τον φόρο δωρεάς ανέρχεται σε 19.000 δολάρια ανά δικαιούχο, ενώ για μεταβιβάσεις προς σύζυγο που δεν είναι Αμερικανός πολίτης ισχύει ειδικό υψηλότερο όριο, 194.000 δολαρίων. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή δήλωση και κατανομή της απαλλαγής GST στη φόρμα 709 του IRS κατά το έτος της δωρεάς.
Εκεί βρίσκεται και μία από τις μεγαλύτερες παγίδες. Εάν η απαλλαγή GST δεν κατανεμηθεί σωστά κατά το έτος της μεταβίβασης, το trust μπορεί να παραμείνει εκτεθειμένο στον φόρο 40% όταν τα περιουσιακά στοιχεία μεταβιβάζονται σε δικαιούχους που παρακάμπτουν μία γενιά. Ένα λάθος στη φορολογική δήλωση μπορεί έτσι να έχει συνέπειες όχι μόνο για τον αρχικό δικαιούχο, αλλά για πολλές επόμενες γενιές.
Υπάρχει όμως και ένα ακόμη βασικό τίμημα: το trust είναι αμετάκλητο. Ο δημιουργός του δεν μπορεί απλώς να πάρει πίσω τα περιουσιακά στοιχεία, να αλλάξει ελεύθερα τους δικαιούχους ή να χρησιμοποιεί την περιουσία σαν να του ανήκει προσωπικά. Αυτή ακριβώς η απώλεια ελέγχου είναι που επιτρέπει την απομάκρυνση των περιουσιακών στοιχείων από τη φορολογητέα περιουσία.
Η περίπτωση των Rockefeller δείχνει, τελικά, ότι η διατήρηση μιας μεγάλης οικογενειακής περιουσίας για πολλές γενιές δεν εξαρτάται μόνο από τις αποδόσεις των επενδύσεων. Εξαρτάται εξίσου από το πώς θα δομηθεί η ιδιοκτησία, πότε θα γίνει η μεταβίβαση και αν θα τηρηθούν με ακρίβεια οι φορολογικοί κανόνες.
Τα trusts του 1934 είχαν το πλεονέκτημα ότι δημιουργήθηκαν πριν από την εισαγωγή του GST. Για τις σημερινές οικογένειες, η ίδια στρατηγική παραμένει διαθέσιμη, αλλά χωρίς το συγκεκριμένο ιστορικό προνόμιο και με πολύ μεγαλύτερη ανάγκη για σωστό σχεδιασμό.