Εικόνα χάους για τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία αναδύεται μέσα από έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, καθώς αυξάνονται ειδικά τα «φέσια» των μεγάλων οφειλετών, το ένα τρίτο των χρεών τέθηκε στα συρτάρια, ελάχιστες οφειλές είναι σε ρύθμιση και εμφανίζονται οφειλέτες 4.251.967 ΑΦΜ δηλαδή, οι μισοί φορολογούμενοι.
Το συνολικό ύψος των «κόκκινων» οφειλών προς την εφορία ανήλθε τον φετινό Απρίλιο το αστρονομικό ποσό των 114,57 δισ. ευρώ, σημειώνοντας ετήσια αύξηση κατά 12,4 δισ. ευρώ, αλλά με τις διαγραφές χρεών που έγιναν, οι οποίες ανήλθαν συνολικά σε 8,74 δισ. ευρώ, η αύξηση περιορίστηκε σε 3,77 δισ. ευρώ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι περίπου το ένα τρίτο του συνολικού χρέους, δηλαδή 35,53 δισ. ευρώ, έχει ήδη χαρακτηριστεί ως ανεπίδεκτο είσπραξης. Η κατηγορία αυτή ενισχύθηκε σημαντικά μετά τον χαρακτηρισμό προστίμου ύψους 5,51 δισ. ευρώ, που αφορούσε έναν μόνο οφειλέτη, ως ουσιαστικά μη εισπράξιμου.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη μεταβάλλει αισθητά την εικόνα του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου και αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το Δημόσιο στην είσπραξη παλαιών απαιτήσεων, τις οποίες σταδιακά αναγκάζεται και τις διαγράφει!
Παράλληλα, η κατανομή των χρεών αποκαλύπτει έντονη συγκέντρωση. Μόλις 10.379 ΑΦΜ, φυσικά και νομικά πρόσωπα, ευθύνονται για οφειλές συνολικού ύψους 86,54 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου τα τρία τέταρτα του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, ενώ τόσο ο αριθμός των μεγαλοοφειλετών όσο και το συνολικό ύψος των οφειλών τους εμφανίζονται αυξημένα σε σχέση με πέρυσι.
Στον αντίποδα, εκατομμύρια φορολογούμενοι οφείλουν πολύ μικρά ποσά. Περισσότεροι από 1,2 εκατ. πολίτες έχουν χρέη έως 50 ευρώ, ενώ ακόμη 1,25 εκατ. οφειλέτες χρωστούν από 50 έως 500 ευρώ. Παρότι αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα των οφειλετών, η συμβολή τους στο συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο είναι εξαιρετικά περιορισμένη.
Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι οι φορολογικές οφειλές αποτελούν τη βασική πηγή του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, αντιπροσωπεύοντας πάνω από τα δύο τρίτα του συνόλου. Από αυτές, ο ΦΠΑ συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μερίδιο, ενώ ακολουθούν οι οφειλές από φόρο εισοδήματος. Αντίθετα, οι οφειλές που σχετίζονται με φόρους περιουσίας καταλαμβάνουν αισθητά μικρότερο ποσοστό.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικό είναι το συμπέρασμα ότι σχεδόν όλες οι εισπράξεις του Δημοσίου προέρχονται από σχετικά περιορισμένο τμήμα των οφειλών. Σύμφωνα με την ανάλυση, μετά την αφαίρεση χρεών που θεωρούνται ουσιαστικά ανεπίδεκτα είσπραξης ή προέρχονται από αφερέγγυους οφειλέτες, απομένει ένα πολύ μικρότερο ποσό, από το οποίο προέρχεται περισσότερο από το 92% των συνολικών εισπράξεων.
Οι 72 δόσεις
Την ίδια ώρα, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης στρέφει τις προσδοκίες του στη νέα ρύθμιση εξόφλησης οφειλών σε έως 72 μηνιαίες δόσεις, με στόχος να αυξηθεί το ποσοστό των χρεών που εντάσσονται σε καθεστώς ρύθμισης και να περιοριστούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του μέτρου αναμένεται να δοκιμαστεί στην πράξη, καθώς η δυνατότητα υπαγωγής αφορά αποκλειστικά οφειλές που είχαν βεβαιωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Για μεταγενέστερα χρέη εξακολουθεί να ισχύει η υποχρέωση ρύθμισης έως 24 δόσεων, προϋπόθεση που λειτουργεί ως περιορισμός για αρκετούς φορολογούμενους που θα επιθυμούσαν να αξιοποιήσουν το ευνοϊκότερο πλαίσιο.
Ταυτόχρονα, τα στοιχεία δείχνουν ότι η ανταπόκριση στις υπάρχουσες ρυθμίσεις παραμένει χαμηλή. Μόλις το 6,83% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, περίπου 5,39 δισ. ευρώ, βρίσκεται σήμερα σε καθεστώς ρύθμισης. Τα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής καταγράφονται σε οφειλές μεσαίου ύψους, ενώ ιδιαίτερα χαμηλή εμφανίζεται η ένταξη τόσο στις πολύ μικρές όσο και στις πολύ μεγάλες οφειλές.
Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι, παρά τις κατά καιρούς παρεμβάσεις, η διαχείριση των χρεών προς το Δημόσιο εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες δημοσιονομικές προκλήσεις και λόγω των σημαντικών δυσκολιών, δεν κατέστη δυνατή μέχρι τώρα η επιτυχής αντιμετώπισή τους.