Σε μια νέα περίοδο έντονης ενεργειακής αβεβαιότητας εισέρχεται η Ευρώπη, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η παρατεταμένη αναστάτωση στις θαλάσσιες μεταφορές και ο ανταγωνισμός για τα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) αυξάνουν τις πιέσεις στην αγορά, την ώρα που οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου παραμένουν αισθητά χαμηλότερα από τα επίπεδα των προηγούμενων ετών.
Η εικόνα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη επειδή η Ευρώπη βρίσκεται πλέον στο δεύτερο μισό της θερινής περιόδου αναπλήρωσης των αποθεμάτων και έχει μπροστά της μόλις λίγους μήνες για να ενισχύσει τις ποσότητες πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου.
Στις 13 Αυγούστου, οι αποθήκες φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονταν περίπου στο 59,3% της δυναμικότητάς τους, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe. Πρόκειται για ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο για τα μέσα Αυγούστου και σημαντικά χαμηλότερο από τα αντίστοιχα επίπεδα των προηγούμενων ετών.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ποσοστό πλήρωσης, αλλά και η ταχύτητα με την οποία μπορούν να αυξηθούν τα αποθέματα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπήκε στην περίοδο αναπλήρωσης της 1ης Απριλίου με τις αποθήκες μόλις στο 28%, ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών. Η ACER έχει προειδοποιήσει ότι για να επιτευχθεί ο υψηλότερος στόχος θα απαιτούνταν σημαντική αύξηση των εισαγωγών LNG.
Από το 90% στο 80% – η Ευρώπη χαλαρώνει τον στόχο
Η αρχική ευρωπαϊκή απαίτηση προέβλεπε πλήρωση των αποθηκών στο 90% πριν από τον χειμώνα. Ωστόσο, λόγω των εξαιρετικά δύσκολων συνθηκών στην αγορά, η ΕΕ έχει δώσει μεγαλύτερη ευελιξία, επιτρέποντας ως βασικό χαμηλότερο επίπεδο το 80%, με το παράθυρο επίτευξης του στόχου να εκτείνεται πλέον μέχρι τις αρχές Δεκεμβρίου.
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μια επιθετική προσπάθεια αγοράς φυσικού αερίου σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα θα μπορούσε να προκαλέσει νέο ράλι στις τιμές.
Η κατάσταση δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες.
Η Ιταλία εμφανίζεται μεταξύ των χωρών με την καλύτερη πορεία αναπλήρωσης. Ήδη από τον Ιούνιο τα ιταλικά αποθέματα είχαν ανέλθει περίπου στο 61%, έναντι περίπου 41% για το σύνολο της Ευρώπης, γεγονός που αντανακλά και τις αυξημένες εισαγωγές LNG της χώρας.
Η Γερμανία, αντίθετα, βρίσκεται αντιμέτωπη με μεγαλύτερη πρόκληση. Η χώρα έχει ευθυγραμμίσει τον εθνικό της στόχο με το ευρωπαϊκό πλαίσιο του 80% για την 1η Νοεμβρίου, ενώ παράλληλα το Βερολίνο προωθεί τη δημιουργία στρατηγικού αποθέματος περίπου 24 TWh, που αντιστοιχεί σχεδόν στο 10% της συνολικής γερμανικής αποθηκευτικής ικανότητας. Η πλήρωσή του προβλέπεται να ξεκινήσει από το καλοκαίρι του 2027.
Ιδιαίτερα χαμηλά παραμένουν τα αποθέματα στην Ολλανδία. Στις 13 Αυγούστου οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης της χώρας ήταν περίπου 40% γεμάτες, γεγονός που αναδεικνύει τη μεγάλη απόσταση που πρέπει να καλυφθεί μέχρι τον χειμώνα.
Η Γαλλία αποτελεί διαφορετική περίπτωση, καθώς διαθέτει ισχυρό πυρηνικό δυναμικό που περιορίζει σε σημαντικό βαθμό την εξάρτηση του ηλεκτρικού συστήματος από το φυσικό αέριο. Ωστόσο, η χώρα παραμένει ένας από τους βασικούς κόμβους της ευρωπαϊκής αγοράς LNG και οι χαμηλές αποθήκες σε ολόκληρη την Ευρώπη σημαίνουν ότι η γαλλική αγορά δεν είναι απομονωμένη από τις διεθνείς πιέσεις.
Συνολικά, οι πέντε χώρες με τις μεγαλύτερες αποθηκευτικές δυνατότητες — Γερμανία, Ιταλία, Γαλλία, Ολλανδία και Αυστρία — διαθέτουν περίπου τα δύο τρίτα της συνολικής δυναμικότητας αποθήκευσης της ΕΕ. Επομένως, η πορεία τους καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και την εικόνα ολόκληρης της ευρωπαϊκής αγοράς.
Το φυσικό αέριο ξαναγίνεται το μεγάλο στοίχημα
Οι χαμηλές αποθήκες συναντούν μια αγορά που παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη στις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Στις 13 Αυγούστου, το συμβόλαιο φυσικού αερίου αναφοράς στην Ευρώπη, το ολλανδικό TTF, έκλεισε περίπου στα 60,40 ευρώ ανά MWh, καταγράφοντας πτώση 1,02% στη συνεδρίαση. Η τιμή είχε προηγουμένως κινηθεί ακόμη υψηλότερα, καθώς οι αγορές ενσωμάτωσαν αυξημένο γεωπολιτικό και εφοδιαστικό κίνδυνο.
Το επίπεδο αυτό παραμένει πολλαπλάσιο των τιμών που είχε συνηθίσει η ευρωπαϊκή αγορά πριν από την ενεργειακή κρίση, γεγονός που διατηρεί υψηλό το κόστος για τη βιομηχανία και την ηλεκτροπαραγωγή.
Η Ευρώπη εξαρτάται πλέον πολύ περισσότερο από το LNG για την κάλυψη των αναγκών της, ενώ οι εισαγωγές LNG αντιστοιχούσαν στο πρώτο τρίμηνο του 2026 περίπου στο 62% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων των αγωγών.
Αυτό δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα: η Ευρώπη δεν ανταγωνίζεται πλέον μόνο άλλες ευρωπαϊκές χώρες για το φυσικό αέριο, αλλά και την Ασία, η οποία διεκδικεί φορτία LNG στην παγκόσμια αγορά.
Η Equinor έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη μπορεί να μην καταφέρει να ξεπεράσει το 80% πλήρωσης των αποθηκών πριν από τον χειμώνα, κάτι που θα αφήσει την αγορά περισσότερο εκτεθειμένη σε διακυμάνσεις των τιμών.
Πετρέλαιο: Η πτώση της 13ης Αυγούστου δεν σημαίνει τέλος του κινδύνου
Στην αγορά πετρελαίου, η εικόνα ήταν πιο ήπια στις 13 Αυγούστου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκε ο γεωπολιτικός κίνδυνος.
Το Brent έκλεισε στις 13 Αυγούστου στα 87,07 δολάρια το βαρέλι, με πτώση 1,91 δολαρίου, ενώ το WTI έκλεισε στα 81,25 δολάρια, υποχωρώντας κατά 2,02 δολάρια.
Η πτώση αποδόθηκε κυρίως στις ανησυχίες για την παγκόσμια ζήτηση και στην απότομη αύξηση των αμερικανικών αποθεμάτων αργού κατά 17,4 εκατ. βαρέλια, τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία αύξηση από τον Ιανουάριο του 2023.
Ωστόσο, την επόμενη ημέρα η αγορά ανέκαμψε. Στις 14 Αυγούστου το Brent ενισχύθηκε στα 88,52 δολάρια και το WTI στα 82,40 δολάρια, καθώς οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και η απουσία προόδου στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν επανέφεραν το γεωπολιτικό premium.
Η εικόνα αυτή δείχνει πόσο ευάλωτη παραμένει η αγορά. Ακόμη και όταν τα θεμελιώδη μεγέθη — όπως τα αμερικανικά αποθέματα και η χαμηλότερη πρόβλεψη για τη ζήτηση — πιέζουν τις τιμές προς τα κάτω, μια νέα διαταραχή στη Μέση Ανατολή μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να αντιστρέψει την τάση.
Και για την Ευρώπη, η εξέλιξη του πετρελαίου είναι κρίσιμη όχι μόνο για τα καύσιμα αλλά και για το συνολικό ενεργειακό κόστος, τις μεταφορές και τον πληθωρισμό.
Οι ΗΠΑ στο τέλος της αλυσίδας – αλλά με πολύ φθηνότερο φυσικό αέριο
Η αμερικανική αγορά παρουσιάζει μια εντελώς διαφορετική εικόνα από την ευρωπαϊκή.
Στις 13 Αυγούστου, τα συμβόλαια φυσικού αερίου Henry Hub έκλεισαν περίπου στα 2,73 δολάρια ανά MMBtu, καταγράφοντας πτώση περίπου 2,8%. Η αγορά πιέστηκε από την αυξημένη παραγωγή, τις χαμηλότερες ροές προς τις μονάδες LNG και την επάρκεια των εγχώριων αποθεμάτων.
Η διαφορά με την Ευρώπη είναι εντυπωσιακή: τα περίπου 2,73 δολάρια/MMBtu στις ΗΠΑ αντιστοιχούν σε επίπεδο πολύ χαμηλότερο από τα 60,40 ευρώ/MWh του ευρωπαϊκού TTF.
Αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της αμερικανικής οικονομίας, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει τον ρόλο των ΗΠΑ ως βασικού προμηθευτή LNG της Ευρώπης.
Και εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς: οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον απλώς ένας μεγάλος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά έχουν μετατραπεί σε κρίσιμο εξαγωγέα LNG, την ώρα που η Ευρώπη χρειάζεται όλο και μεγαλύτερες ποσότητες για να καλύψει τα αποθέματά της.
Στην αγορά πετρελαίου, την ίδια ημέρα το WTI έκλεισε στα 81,25 δολάρια, έναντι 87,07 δολαρίων για το Brent.
Έτσι, η ενεργειακή εικόνα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού παρουσιάζει μια έντονη αντίθεση: οι ΗΠΑ διαθέτουν άφθονο και σχετικά φθηνό φυσικό αέριο, ενώ η Ευρώπη πρέπει να ανταγωνιστεί την Ασία και τις υπόλοιπες αγορές για LNG προκειμένου να καλύψει τις αποθήκες της πριν από τον χειμώνα.
Το κρίσιμο πλέον μέτωπο δεν είναι μόνο το πετρέλαιο. Είναι η ταυτόχρονη εξασφάλιση πετρελαίου, φυσικού αερίου και LNG σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές εντάσεις παραμένουν υψηλές και οι παγκόσμιες ενεργειακές ροές έχουν γίνει πολύ πιο ευάλωτες.
Και όσο η Ευρώπη μπαίνει στο τελευταίο κομμάτι της θερινής περιόδου αναπλήρωσης, το ερώτημα μετατοπίζεται από το αν θα βρει φυσικό αέριο στο πόσο ακριβά θα χρειαστεί να το αγοράσει για να γεμίσει τις αποθήκες της.