Από... μικροσκόπιο υποχρεώνονται πλέον να περνούν οι τράπεζες τους νέους λογαριασμούς εταιρειών, καθώς υποχρεώνονται με νομοθετική ρύθμιση που πέρασε από τη Βουλή να ελέγχουν σχολαστικά και σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες για την αντιμετώπιση του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος τους πραγματικούς (τελικούς) δικαιούχους των εταιρειών.
Με βάση το ψηφισμένο νομοσχέδιο, με το οποίο γίνεται εναρμόνιση με τις τελευταίες διεθνείς συμφωνίες στον ΟΟΣΑ, η διαδικασία εντοπισμού και ταυτοποίησης των πραγματικών δικαιούχων («ελέγχοντα πρόσωπα νομικών οντοτήτων») αυστηροποιείται και συγκεκριμενοποιείται. Ο νέος νόμος δεν αρκείται στο «ποιος» ελέγχει μια εταιρεία, αλλά ζητάει το «πώς» (τον ρόλο του), ενώ διασφαλίζει ότι η έρευνα για τον εντοπισμό του θα γίνεται με τα αυστηρότερα διεθνή πρότυπα (FATF 2012), ακόμη και αν το τοπικό δίκαιο κάποιου ιδρύματος είναι ελλιπές.
Για τον προσδιορισμό των Ελεγχόντων Προσώπων (δηλαδή των φυσικών προσώπων που βρίσκονται πίσω από μια οντότητα), τα Δηλούντα Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα μπορούν να βασίζονται στις πληροφορίες που συλλέγουν και τηρούν στο πλαίσιο των διαδικασιών για την Καταπολέμηση της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες και τη διαδικασία «Γνώρισε τον Πελάτη σου» (AML/KYC).
Η σημαντική αλλαγή που φέρνει ο νέος νόμος είναι η ρητή προϋπόθεση ποιότητας αυτών των ελέγχων. Συγκεκριμένα, ορίζεται ότι τα ιδρύματα μπορούν να βασίζονται στις διαδικασίες AML/KYC μόνο υπό την προϋπόθεση ότι αυτές συνάδουν με τις συστάσεις της Ειδικής Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (Financial Action Task Force - FATF) του 2012.
Αυτό διασφαλίζει ότι τα πρότυπα που χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό των πραγματικών δικαιούχων είναι διεθνώς αναγνωρισμένα και επαρκώς αυστηρά.
Ο νέος νόμος κλείνει ένα πιθανό «παραθυράκι» για ιδρύματα που ενδεχομένως δεν υποχρεούνται από την εθνική νομοθεσία να εφαρμόζουν τα πρότυπα της FATF. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι εάν ένα Δηλούν Χρηματοπιστωτικό Ίδρυμα δεν υποχρεούται εκ του νόμου να εφαρμόζει διαδικασίες AML/KYC που να συνάδουν με τις συστάσεις της FATF του 2012, τότε οφείλει να εφαρμόζει «ουσιαστικά παρόμοιες διαδικασίες» αποκλειστικά για τον σκοπό του προσδιορισμού των Ελεγχόντων Προσώπων.
Στόχος αυτών των τροποποιήσεων είναι να αποσαφηνιστεί το πλαίσιο δέουσας επιμέλειας και να ενισχυθεί η διαφάνεια. Με τον τρόπο αυτό:
- Εξασφαλίζεται ότι δεν υπάρχουν κενά στην ταυτοποίηση των προσώπων που ελέγχουν νομικές οντότητες.
- Ενισχύεται η πληρότητα και η ακρίβεια των πληροφοριών που ανταλλάσσονται διεθνώς.
- Αποτρέπεται η χρήση πολύπλοκων εταιρικών δομών για την απόκρυψη πραγματικών δικαιούχων, καθώς επιβάλλεται η εφαρμογή αυστηρών κριτηρίων ταυτοποίησης ανεξαρτήτως του νομικού πλαισίου λειτουργίας του ιδρύματος.
Τι θα γίνει με τους παλιούς λογαριασμούς
Σύμφωνα με τον νόμο, για τους «παλιούς» λογαριασμούς («Προϋπάρχοντες Λογαριασμοί», που είχαν ανοίξει ως το τέλος 2025) προβλέπονται συγκεκριμένες ρυθμίσεις που αφορούν τη συμπλήρωση των στοιχείων τους.
Ελλιπή Στοιχεία (ΑΦΜ και Ημερομηνία Γέννησης): Εάν για έναν παλιό λογαριασμό τα αρχεία της τράπεζας ή του ιδρύματος δεν περιλαμβάνουν τον ΑΦΜ ή την ημερομηνία γέννησης (και δεν υπήρχε υποχρέωση συλλογής τους βάσει της εσωτερικής νομοθεσίας), τότε αυτά τα στοιχεία δεν απαιτείται να δηλωθούν άμεσα.
Προθεσμία Συμμόρφωσης (2 έτη): Ωστόσο, θεσπίζεται η υποχρέωση στα ιδρύματα να καταβάλουν «εύλογες προσπάθειες» για να αποκτήσουν τα στοιχεία που λείπουν. Η προθεσμία για να το πράξουν είναι μέχρι το τέλος του δεύτερου ημερολογιακού έτους που ακολουθεί το έτος κατά το οποίο ο λογαριασμός ταυτοποιήθηκε ως Δηλωτέος.
Επικαιροποίηση: Η συμπλήρωση των στοιχείων πρέπει να γίνεται και όποτε απαιτείται επικαιροποίηση πληροφοριών στο πλαίσιο των διαδικασιών για το ξέπλυμα χρήματος (AML/KYC).
«Ξεσκόνισμα» των δικαιούχων
Με βάση τις διατάξεις του νέου νόμου, το ζήτημα του «Τελικού Δικαιούχου» («Ελέγχον Πρόσωπο») αποτελεί κεντρικό πυλώνα των νέων διατάξεων. Ο νόμος αυστηροποιεί το πλαίσιο ταυτοποίησης και επεκτείνει τις πληροφορίες που πρέπει να ανταλλάσσονται, ώστε να αποτυπώνεται με ακρίβεια ο ρόλος του κάθε φυσικού προσώπου πίσω από νομικές οντότητες.
Η σημαντικότερη ποιοτική αλλαγή είναι ότι πλέον δεν αρκεί η απλή αναφορά των στοιχείων του Ελέγχοντος Προσώπου. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα υποχρεούνται να προσδιορίζουν και να αναφέρουν τον συγκεκριμένο ρόλο (ή τους ρόλους) βάσει του οποίου το πρόσωπο αυτό ασκεί έλεγχο.
Συγκεκριμένα, το νέο πλαίσιο ορίζει ότι πρέπει να ανταλλάσσονται: Ο ρόλος ή οι ρόλοι δυνάμει των οποίων κάθε Δηλωτέο Πρόσωπο είναι Ελέγχον Πρόσωπο της Οντότητας. Ειδικά για Επενδυτικές Οντότητες που είναι νομικά μορφώματα (π.χ. Trusts), πρέπει να δηλώνεται ο ρόλος με τον οποίο το πρόσωπο κατέχει Συμμετοχικό Δικαίωμα (π.χ. ως ιδρυτής, διαχειριστής ή δικαιούχος).
Για τον προσδιορισμό των Ελεγχόντων Προσώπων, τα ιδρύματα μπορούν να βασίζονται σε πληροφορίες που συλλέγονται μέσω των διαδικασιών AML/KYC (Ξέπλυμα Χρήματος / Γνώρισε τον Πελάτη σου), μόνο υπό την προϋπόθεση ότι οι διαδικασίες αυτές συνάδουν με τις συστάσεις της Ειδικής Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (Financial Action Task Force - FATF) του 2012.
Σημειώνεται ότι η Έννοια του Ελέγχοντος Προσώπου αποκτά νέα βαρύτητα με την επέκταση του νόμου στα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία. Ως «Ίδρυμα Καταθέσεων» νοείται πλέον και η οντότητα που κατέχει Συγκεκριμένα Προϊόντα Ηλεκτρονικού Χρήματος ή Ψηφιακά Νομίσματα Κεντρικών Τραπεζών προς όφελος πελατών.
Αυτό σημαίνει ότι οι κανόνες ταυτοποίησης του πραγματικού δικαιούχου θα εφαρμόζονται πλέον και στα ψηφιακά πορτοφόλια (wallets), υποχρεώνοντας τους παρόχους να εντοπίζουν τα φυσικά πρόσωπα πίσω από εταιρικούς λογαριασμούς κρυπτονομισμάτων.
