Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιούργησε νέους νικητές στην παγκόσμια οικονομία. Δημιούργησε όμως και ένα νέο πολιτικό ερώτημα: ποιος δικαιούται τα κέρδη; Στη Νότια Κορέα, όπου οι κατασκευαστές μικροτσίπ βρίσκονται στην καρδιά της παγκόσμιας αλυσίδας της AI, η κυβέρνηση ανοίγει μια συζήτηση μέχρι πρόσφατα σχεδόν αδιανόητη: Να μοιραστούν οι τεχνολογικοί γίγαντες μέρος των υπερκερδών τους όχι μόνο με τους μετόχους, αλλά και με τους εργαζομένους, τους προμηθευτές και τις τοπικές κοινωνίες που συνέβαλαν στην επιτυχία τους.
Ο υπουργός Εργασίας της Νότιας Κορέας, Κιμ Γιανγκ-χουν, κάλεσε δημόσια τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες της χώρας να εξετάσουν τρόπους διανομής των έκτακτων κερδών που προκύπτουν από την παγκόσμια έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Στο επίκεντρο βρίσκονται εταιρείες όπως η Samsung Electronics και η SK Hynix, των οποίων τα οικονομικά αποτελέσματα έχουν εκτοξευθεί χάρη στη ραγδαία αύξηση της ζήτησης για μνήμες και ημιαγωγούς που χρησιμοποιούνται σε συστήματα AI.
Ο Κιμ υποστήριξε ότι όταν οι επιχειρήσεις υπερβαίνουν σημαντικά τους στόχους κερδοφορίας τους, θα πρέπει να εξετάζεται η επιστροφή μέρους των επιπλέον κερδών στους προμηθευτές, τους υπεργολάβους και τους εργαζομένους, αφού προηγουμένως αφαιρεθούν οι φορολογικές υποχρεώσεις.
Όπως σημείωσε, η επιτυχία μιας εταιρείας δεν είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα των αποφάσεων της διοίκησης ή των επενδύσεων των μετόχων. «Υπάρχουν 1.700 προμηθευτές, υπάρχουν τοπικές κοινότητες που παρέχουν νερό, ηλεκτρική ενέργεια και υποδομές. Η επιτυχία είναι συλλογικό αποτέλεσμα», υποστήριξε.
Από τα μπόνους στη νέα κοινωνική συμφωνία
Η παρέμβαση δεν έγινε τυχαία. Ο Κιμ διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη συμφωνία μεταξύ της Samsung και των συνδικάτων της, αποτρέποντας μια μεγάλη απεργία, που θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην οικονομία και στο χρηματιστήριο της χώρας.
Η συμφωνία προβλέπει σημαντικά μπόνους για τους εργαζομένους του κλάδου μνημών της Samsung, εφόσον η εταιρεία επιτύχει λειτουργικά κέρδη άνω των 200 τρισ. γουόν κατά την περίοδο 2026-2028.
Ωστόσο, για τον υπουργό, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις αμοιβές μέσα στις ίδιες τις μεγάλες επιχειρήσεις. Αφορά κυρίως το χάσμα που δημιουργείται ανάμεσα στους τεχνολογικούς κολοσσούς και τις χιλιάδες μικρότερες επιχειρήσεις που βρίσκονται γύρω τους.
Η μάχη κατά της ανισότητας περνά από τα μικροτσίπ
Η κυβέρνηση του προέδρου Λι Τζει Μιουνγκ ανησυχεί όλο και περισσότερο για τη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι το εισοδηματικό χάσμα μεταξύ του πλουσιότερου και του φτωχότερου 20% των νοικοκυριών αυξήθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων έξι ετών.
Ο Κιμ εκτιμά ότι η τεχνητή νοημοσύνη κινδυνεύει να επιταχύνει περαιτέρω αυτή την τάση. Οι νέοι εργαζόμενοι επιδιώκουν μαζικά να απασχοληθούν σε ομίλους όπως η Samsung, καθώς οι μισθοί, τα μπόνους και οι παροχές είναι πολλαπλάσια εκείνων που προσφέρουν οι μικρότερες επιχειρήσεις. Με την AI να αυξάνει ακόμη περισσότερο τα κέρδη των μεγάλων ομίλων, η ψαλίδα αυτή ενδέχεται να ανοίξει περαιτέρω.
Γι' αυτό και ο υπουργός προτείνει να εξεταστούν μηχανισμοί όπως η αναπροσαρμογή των τιμών που λαμβάνουν οι προμηθευτές ή επενδύσεις στην εκπαίδευση και ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού στις μικρότερες επιχειρήσεις.
«Κομμουνισμός» ή καπιταλισμός νέας γενιάς;
Οι προτάσεις έχουν ήδη προκαλέσει πολιτική αντιπαράθεση. Το συντηρητικό κόμμα της αντιπολίτευσης κατηγόρησε τον υπουργό ότι προωθεί επικίνδυνες μορφές κρατικής παρέμβασης που υπονομεύουν τις αρχές της ελεύθερης αγοράς.
Ο ίδιος απαντά ότι η κριτική αυτή διαστρεβλώνει τις θέσεις του. Όπως υποστηρίζει, δεν μιλά για αναδιανομή μέσω κρατικών μηχανισμών, ούτε για περιορισμό της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Μιλά για επανεπένδυση των υπερκερδών στο ίδιο το παραγωγικό οικοσύστημα που τα δημιούργησε.
«Αυτό δεν είναι κομμουνισμός. Είναι επένδυση στην αλυσίδα εφοδιασμού», τόνισε χαρακτηριστικά.
Η κορεατική συζήτηση ενδέχεται να αποτελέσει πρόδρομο αντίστοιχων σε άλλες οικονομίες. Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί πρωτοφανή κέρδη για ένα σχετικά μικρό σύνολο εταιρειών, κυβερνήσεις και κοινωνίες αναζητούν τρόπους να διασφαλίσουν ότι τα οφέλη δεν θα συγκεντρωθούν αποκλειστικά σε μετόχους και στελέχη.
Δεν είναι τυχαίο ότι άλλοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι στη Σεούλ έχουν ήδη θέσει στο τραπέζι ακόμη και την ιδέα ενός «μερίσματος AI» για τους πολίτες, χρηματοδοτούμενου από τα αυξημένα φορολογικά έσοδα που παράγει η τεχνολογική έκρηξη.
Μέχρι πρότινος τα πάντα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη αφορούσαν την καινοτομία και την παραγωγικότητα. Η Νότια Κορέα κάνει το επόμενο βήμα, θέτοντας στο τραπέζι το ποιος θα καρπωθεί τελικά τον πλούτο που δημιουργεί η πιο σημαντική τεχνολογική επανάσταση του 21ου αιώνα.