Ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει χωρίς περιστροφές ότι το πετρέλαιο της Βενεζουέλας περνά πλέον υπό αμερικανικό έλεγχο. Όμως ένα κρίσιμο κομμάτι αυτού του πλούτου ανήκει επισήμως στην Κίνα, η οποία έχει δανείσει στο Καράκας δεκάδες δισ. δολάρια, με αντάλλαγμα αποστολές αργού. Το ερώτημα που αναδύεται είναι πώς η Ουάσιγκτον θα διαχειριστεί τα κινεζικά συμφέροντα, χωρίς να τινάξει στον αέρα την εύθραυστη εμπορική εκεχειρία με το Πεκίνο.
Παρά την επιθετική ρητορική του για τη Βενεζουέλα, αναλυτές εκτιμούν ότι ο Τραμπ θα κινηθεί προσεκτικά απέναντι στην Κίνα. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να επισκεφθεί το Πεκίνο τον Απρίλιο, στο πλαίσιο της προσπάθειας να διατηρηθεί η εμπορική ανακωχή που συμφωνήθηκε στα τέλη του 2025 με τον Σι Τζινπίνγκ.
«Η κυβέρνηση δείχνει αποφασισμένη να αποφύγει μια άσκοπη κλιμάκωση ή νέες εστίες τριβής με το Πεκίνο, διατηρώντας όμως το πλεονέκτημα στα χέρια της Ουάσιγκτον», σημειώνει ο Craig Singleton, επικεφαλής του προγράμματος Κίνας στο Foundation for Defense of Democracies, σύμφωνα με το Associated Press. Ο ϊδιος προσθέτει, ότι είναι απίθανο ο Τραμπ να μετατρέψει τη Βενεζουέλα σε γεωπολιτική «εστία ανάφλεξης», που θα περιέπλεκε τις εμπορικές σχέσεις ή την προσωπική του ατζέντα με τον Σι.
Τα συμβόλαια «πετρέλαιο αντί δανείων»
Η Κίνα εκτιμάται ότι έχει να λαμβάνει τουλάχιστον 10 δισ. δολάρια από τη Βενεζουέλα, χρέος που επί χρόνια αποπληρωνόταν μέσω αποστολών πετρελαίου. Ωστόσο, το ακριβές υπόλοιπο παραμένει θολό, καθώς το Καράκας έχει πάψει να δημοσιοποιεί αναλυτικά στοιχεία για το χρέος του.
Σύμφωνα με τη Morgan Stanley, δύο κινεζικοί κρατικοί κολοσσοί, η China National Petroleum Corp. και η Sinopec, έχουν δικαιώματα σε αποθέματα 4,4 δισ. βαρελιών πετρελαίου στη Βενεζουέλα, τα μεγαλύτερα που κατέχει οποιαδήποτε ξένη χώρα.
Την ίδια στιγμή και αμερικανικές εταιρείες διεκδικούν δεκάδες δισ. δολάρια, από την περίοδο των εθνικοποιήσεων της πετρελαϊκής βιομηχανίας, χωρίς να είναι σαφές πώς και με ποια προτεραιότητα θα ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις αυτές.
Υπάρχει μάλιστα το ενδεχόμενο μια μεταβατική κυβέρνηση, ευθυγραμμισμένη με την Ουάσιγκτον, να αμφισβητήσει τη νομιμότητα των συμφωνιών «δάνεια έναντι πετρελαίου» και να διακόψει τις πληρωμές προς το Πεκίνο.
Το προηγούμενο της Λιβύης
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη προχωρήσει σε κατάσχεση δύο δεξαμενόπλοιων που μετέφεραν πετρέλαιο υπό καθεστώς κυρώσεων, σε μια προσπάθεια να επιβάλουν έλεγχο στις εξαγωγές της Βενεζουέλας. Ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα διαχειρίζεται τις πωλήσεις πετρελαίου «επ’ αόριστον», με τα έσοδα να κατατίθενται σε αμερικανικά ελεγχόμενους λογαριασμούς και να «επιστρέφουν τελικά στον λαό της Βενεζουέλας».
Η κυβέρνηση Τραμπ σχεδιάζει να ξεκινήσει με την πώληση 30 έως 50 εκατ. βαρελιών από τα αποθέματα αργού της χώρας. Σύμφωνα με αξιωματούχο που μίλησε ανώνυμα, στόχος της πολιτικής αυτής είναι ο περιορισμός «εχθρικής εξωτερικής επιρροής» στο δυτικό ημισφαίριο.
Στο Πεκίνο, η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο ξύπνησε μνήμες από τη Λιβύη του Μουαμάρ Γκαντάφι. Μετά την πτώση του το 2011, κινεζικές εταιρείες έχασαν επενδύσεις δισεκατομμυρίων. Ο καθηγητής Cui Shoujun από το Πανεπιστήμιο Renmin εκτιμά ότι και στη Βενεζουέλα μια νέα κυβέρνηση θα μπορούσε να χαρακτηρίσει παράνομες τις συμφωνίες της εποχής Μαδούρο.
Το εύρος της κινεζικής παρουσίας
Η κινεζική επιρροή στη Βενεζουέλα δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο. Σύμφωνα με τη Jefferies, κινεζικές εταιρείες έχουν επενδύσει σε τηλεπικοινωνίες, σιδηροδρόμους και λιμάνια, έργα που πλέον βρίσκονται σε αβεβαιότητα.
Παρ’ όλα αυτά, η ίδια ανάλυση σημειώνει ότι το Πεκίνο μπορεί να απορροφήσει το σοκ, καθώς το βενεζουελάνικο πετρέλαιο αντιπροσωπεύει μικρό ποσοστό των συνολικών εισαγωγών της Κίνας, η οποία έχει διαφοροποιήσει τις ενεργειακές της πηγές και στρέφεται στην ηλεκτροκίνηση.
Η Βενεζουέλα παραμένει η μόνη χώρα της Λατινικής Αμερικής με στρατηγική εταιρική σχέση υψηλού επιπέδου με την Κίνα, ισότιμη με εκείνη χωρών όπως το Πακιστάν. Η ανατροπή του Μαδούρο αναμένεται να περιορίσει δραστικά την κινεζική επιρροή στο δυτικό ημισφαίριο, εξέλιξη που ευθυγραμμίζεται πλήρως με τους στόχους της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας της κυβέρνησης Τραμπ.
