Η αστεγία στην Αθήνα εξελίσσεται σε όλο και πιο χρόνιο κοινωνικό φαινόμενο, με έναν στους τρεις ανθρώπους που ζουν χωρίς αυτόνομη στέγη να παραμένει σε αυτή την κατάσταση για περισσότερα από πέντε χρόνια. Αυτό προκύπτει από την έρευνα που πραγματοποίησε ο Δήμος Αθηναίων, σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, στο πλαίσιο ενός πανευρωπαϊκού προγράμματος καταγραφής της αστεγίας.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή 150 εθελοντών του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος, οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών και πολιτών, με στόχο την επιστημονική καταγραφή των χαρακτηριστικών της αστεγίας και τη διαμόρφωση αποτελεσματικότερων κοινωνικών πολιτικών.
Η καταγραφή πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα κατά το διάστημα 20 έως 27 Οκτωβρίου 2025 και εντάσσεται σε ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που συντονίζει το Πανεπιστήμιο του Λέβεν, με τη συμμετοχή 35 πόλεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων.
Στην έρευνα συμμετείχαν 681 άτομα, από τα οποία 384 εντοπίστηκαν να διαβιούν στον δρόμο και 297 μέσω κοινωνικών φορέων. Στην καταγραφή δεν περιλαμβάνονται όσοι διαμένουν σε σταθερές δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης ή σε διαμερίσματα κοινωνικής στέγασης.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι:
- 31,6% των αστέγων ζει χωρίς αυτόνομη στέγη για περισσότερα από πέντε χρόνια.
- 24,9% παραμένει άστεγο από δύο έως πέντε χρόνια.
- Συνολικά, περισσότεροι από τους μισούς βρίσκονται σε κατάσταση αστεγίας για διάστημα άνω των δύο ετών.
Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η αστεγία δεν αποτελεί πλέον ένα παροδικό φαινόμενο, αλλά μια μακροχρόνια κοινωνική συνθήκη για σημαντικό μέρος του πληθυσμού.
Οι οικονομικοί λόγοι οδηγούν στην απώλεια στέγης
Η οικονομική δυσχέρεια αναδεικνύεται ως η κυριότερη αιτία απώλειας κατοικίας.
Συγκεκριμένα:
- το 72,2% των συμμετεχόντων αποδίδει την αστεγία σε οικονομικούς λόγους,
- το 37,9% σε προβλήματα υγείας ή εξαρτήσεων,
- ενώ το 30,2% αναφέρει οικογενειακές δυσκολίες.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η αστεγία αποτελεί αποτέλεσμα πολλών αλληλένδετων κοινωνικών και προσωπικών παραγόντων.
Το προφίλ των αστέγων στην Αθήνα
Η απογραφή δείχνει ότι:
- το 71% των αστέγων είναι άνδρες και το 29% γυναίκες,
- σχεδόν 7 στους 10 (69,9%) είναι Έλληνες,
- το 62% είναι ηλικίας άνω των 50 ετών,
- οι νέοι κάτω των 30 ετών αποτελούν μόλις το 8% του συνόλου.
- σχεδόν δύο στους τρεις (65,8%) ζουν μόνοι, χωρίς τη στήριξη οικογένειας ή συντρόφου.
Δήμος Αθηναίων: «Χρειάζονται στοχευμένες πολιτικές»
Η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης Μίνα Φούντζουλα χαρακτήρισε την αστεγία ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα της Αθήνας, τονίζοντας ότι τα νέα στοιχεία αναδεικνύουν την ανάγκη για πολιτικές που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των πιο ευάλωτων πολιτών.
Από την πλευρά της, η αντιδήμαρχος Ισότητας, Δημοτικών Ιατρείων και Παιδικής Προστασίας Μαρία Στρατηγάκη υπογράμμισε ότι η επιστημονική τεκμηρίωση του φαινομένου αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών πολιτικών κοινωνικής προστασίας και ένταξης.
Την επιστημονική ευθύνη της έρευνας είχε ο καθηγητής Κώστας Δημουλάς από το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου.
Οι δράσεις του Δήμου για την αντιμετώπιση της αστεγίας
Παράλληλα με την έρευνα, ο Δήμος Αθηναίων παρουσίασε τις βασικές παρεμβάσεις που υλοποιεί μέσω του Κέντρου Υποδοχής και Αλληλεγγύης Δήμου Αθηναίων (ΚΥΑΔΑ).
Η διεπιστημονική ομάδα Street Work υποστηρίζει σήμερα περίπου 1.400 άτομα. Λιγότεροι από τους μισούς είναι άνθρωποι που κοιμούνται στον δρόμο ή σε ακατάλληλους χώρους, ενώ οι υπόλοιποι διαμένουν σε επισφαλείς συνθήκες, όπως προσωρινή φιλοξενία σε συγγενείς ή φίλους ή κατοικίες που δεν καλύπτουν βασικές ανάγκες.
Στο Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων, που λειτουργεί στην πλατεία Βάθη, φιλοξενούνται καθημερινά περίπου 200 άτομα σε ξενώνες και υπνωτήριο, ενώ το Ανοικτό Κέντρο Ημέρας εξυπηρετεί περισσότερους από 150 ανθρώπους κάθε ημέρα, προσφέροντας πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, όπως σίτιση, ατομική υγιεινή και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.
Παράλληλα, μέσω του προγράμματος «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους», που χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, έχουν εγκριθεί 46 νοικοκυριά στον Δήμο Αθηναίων. Συνολικά 58 ωφελούμενοι, εκ των οποίων 46 ενήλικες και 12 ανήλικοι, έχουν ήδη ενταχθεί στο πρόγραμμα, με τους περισσότερους να έχουν εξασφαλίσει κατοικία και να βρίσκονται στη διαδικασία αναζήτησης εργασίας.
