Στριμωγμένος σε πολλά μέτωπα εμφανίζεται ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η αναζωπύρωση του ζητήματος των γενοκτονιών των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μετά την αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων από το Ισραήλ φέρνει σε δύσκολη θέση την Άγκυρα.
Οι σχεδιασμοί της Τουρκία στο μεταβαλλόμενο περιβάλλον της Εγγύς και Μέσης Ανατολής τη φέρνει αντιμέτωπη με δύσκολες καταστάσεις που πρέπει να λύσεις άμεσα, διότι και δε θέλει να φτάσει στα άκρα τις σχέσεις με το Ιράν, την Κίνα και τη Ρωσία, αλλά και θέλει ανοιχτούς τους διαύλους με τη Δύση.
Έτσι την ίδια στιγμή που η Τουρκία επιχειρεί να αναδειχθεί σε περιφερειακή δύναμη, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δεν εξελίσσονται σύμφωνα με τους σχεδιασμούς της. Το Ιράν, παρά τις πιέσεις και τις στρατιωτικές συγκρούσεις των τελευταίων μηνών, συνεχίζει τις διαπραγματεύσεις με τη Δύση χωρίς να εμφανίζεται διατεθειμένο να υποχωρήσει σε βασικά ζητήματα της πυρηνικής του πολιτικής και της περιφερειακής του επιρροής. Η προοπτική μιας συνεννόησης μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω τον γεωπολιτικό χώρο ελιγμών της Άγκυρας, η οποία τα τελευταία χρόνια επιχείρησε να εμφανιστεί ως ο κυρίαρχος μουσουλμανικός πόλος στην περιοχή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στην Άγκυρα το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός διεθνούς «ντόμινο» αναγνωρίσεων. Τούρκοι διπλωμάτες φοβούνται ότι μετά την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων από το Ισραήλ, θα μπορούσε να ακολουθήσει αναγνώριση και των γενοκτονιών των Ποντίων και των Ασσυρίων από την κυβέρνηση Νετανιάχου.
Αλλά ακόμη χειρότερα θα μπορούσε να ακολουθήσει μια νέα πρωτοβουλία αναγνώρισης των γενοκτονιών από άλλες χώρες φιλικά προσκείμενες στο Ισραήλ, ενώ η Άγκυρα τρέμει την αναγνώριση από τις ΗΠΑ, καθώς η προηγούμενη κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν είχε αναγνωρίσει τη γενοκτονία των Αρμενίων τον Απρίλιο του 2021.
Ένα τέτοιο σενάριο θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα για την τουρκική εξωτερική πολιτική, η οποία εδώ και δεκαετίες επενδύει σημαντικό διπλωματικό και πολιτικό κεφάλαιο στην αποτροπή διεθνοποίησης του ζητήματος. Παράλληλα, θα αναζωπύρωνε τη συζήτηση για ιστορικές ευθύνες, θα ενίσχυε τη δράση οργανώσεων της αρμενικής, ελληνικής και ασσυριακής διασποράς και θα δημιουργούσε νέες πιέσεις προς την Άγκυρα σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις της με αρκετές δυτικές πρωτεύουσες παραμένουν εύθραυστες.
Για τον Ερντογάν, ο κίνδυνος δεν είναι μόνο συμβολικός ή επικοινωνιακός. Ένα διεθνές κύμα αναγνωρίσεων θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν ακόμη παράγοντα αποδυνάμωσης της τουρκικής επιρροής, περιορίζοντας τα διπλωματικά περιθώρια της Άγκυρας και εντείνοντας το αίσθημα γεωπολιτικής περικύκλωσης που επικρατεί τα τελευταία χρόνια στην τουρκική ηγεσία.
Την ίδια στιγμή που η Τουρκία επιχειρεί να αναδειχθεί σε περιφερειακή δύναμη, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δεν εξελίσσονται σύμφωνα με τους σχεδιασμούς της. Το Ιράν, παρά τις πιέσεις και τις στρατιωτικές συγκρούσεις των τελευταίων μηνών, συνεχίζει τις διαπραγματεύσεις με τη Δύση χωρίς να εμφανίζεται διατεθειμένο να υποχωρήσει σε βασικά ζητήματα της πυρηνικής του πολιτικής και της περιφερειακής του επιρροής. Η προοπτική μιας συνεννόησης μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω τον γεωπολιτικό χώρο ελιγμών της Άγκυρας, η οποία τα τελευταία χρόνια επιχείρησε να εμφανιστεί ως ο κυρίαρχος μουσουλμανικός πόλος στην περιοχή.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Σύνοδος του Οργανισμός Βορειοατλαντικού Συμφώνου αποκτά κρίσιμη σημασία για τον Ερντογάν. Ο Τούρκος πρόεδρος αναζητά μια διπλωματική διέξοδο και κυρίως μια νέα συνεννόηση με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Κεντρικός στόχος της Άγκυρας παραμένει η επιστροφή στο πρόγραμμα των μαχητικών Lockheed Martin F-35 Lightning II και η άρση των περιορισμών που έχουν επιβληθεί στην αμυντική συνεργασία των δύο χωρών. Ωστόσο, στην Ουάσιγκτον οι αντιδράσεις παραμένουν ισχυρές. Πολλοί γερουσιαστές και βουλευτές αντιτίθενται τόσο στην επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 όσο και στην προοπτική παροχής τεχνολογίας και κινητήρων για το τουρκικό μαχητικό πέμπτης γενιάς TAI ΚΑΑΝ.
Οι επικριτές της Άγκυρας υποστηρίζουν ότι η Τουρκία εξακολουθεί να ακολουθεί μια πολυδιάστατη και συχνά συγκρουσιακή εξωτερική πολιτική, διατηρώντας στενές σχέσεις με τη Ρωσία, ενώ παράλληλα επιχειρεί να αποκομίσει οφέλη από τη συμμετοχή της στη δυτική συμμαχία.
Ο Ερντογάν βρίσκεται έτσι αντιμέτωπος με μια δύσκολη εξίσωση. Από τη μία πλευρά, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η στάση του Ιράν περιορίζουν τον περιφερειακό του ρόλο. Από την άλλη, η αναβίωση του ζητήματος των γενοκτονιών και οι αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες δυσκολεύουν την προσπάθειά του να αποκαταστήσει πλήρως τις σχέσεις με τη Δύση.
