Σε μια κίνηση με ισχυρό πολιτικό και συμβολικό φορτίο, η προσωρινή πρόεδρος της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροδρίγκες, ανακοίνωσε την προώθηση νόμου για γενική αμνηστία και το κλείσιμο του διαβόητου κέντρου κράτησης El Helicoide στο Καράκας, λιγότερο από έναν μήνα μετά τη στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών που οδήγησε στην αιχμαλώτιση του προέδρου Νικολάς Μαδούρο.
Μιλώντας ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου (TSJ), η κ. Ροδρίγκες δήλωσε ότι ο νόμος αμνηστίας θα καλύπτει «ολόκληρη την περίοδο πολιτικής βίας από το 1999 έως σήμερα» και θα κατατεθεί άμεσα στο κοινοβούλιο. Όπως υποστήριξε, στόχος της πρωτοβουλίας είναι «η επούλωση των πληγών που προκάλεσε η πολιτική σύγκρουση, η αποκατάσταση της δικαιοσύνης και η επανεκκίνηση της ειρηνικής συνύπαρξης στη χώρα».
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η εξαγγελία για το οριστικό κλείσιμο της φυλακής El Helicoide, η οποία, σύμφωνα με την αντιπολίτευση και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, λειτουργούσε επί χρόνια ως κέντρο κράτησης και βασανιστηρίων πολιτικών αντιφρονούντων. Η προσωρινή πρόεδρος ανακοίνωσε ότι οι εγκαταστάσεις θα μετατραπούν σε «κοινωνικό, αθλητικό, πολιτιστικό και εμπορικό κέντρο» προς όφελος των οικογενειών της αστυνομίας και των γύρω κοινοτήτων.
Παράλληλα, δεσμεύτηκε για τη διεξαγωγή ευρείας εθνικής διαβούλευσης με στόχο τη δημιουργία ενός «νέου συστήματος δικαιοσύνης», σε μια χώρα όπου η αντιπολίτευση και οι ΜΚΟ καταγγέλλουν εδώ και χρόνια ότι η δικαιοσύνη είναι διεφθαρμένη και πολιτικά ελεγχόμενη. Στην ανακοίνωση παρευρέθηκαν κορυφαίοι κρατικοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Εσωτερικών Ντιοσντάντο Καμπέγιο, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Χόρχε Ροδρίγκες και ο υπουργός Άμυνας Βλαντίμιρ Παδρίνο.
«Αμνηστία, όχι ατιμωρησία»
Η εξαγγελία έρχεται ενώ η κυβέρνηση βρίσκεται υπό έντονη διεθνή πίεση μετά τη σύλληψη του Μαδούρο. Αν και είχε δεσμευτεί από τις αρχές Ιανουαρίου για την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων, οργανώσεις και αντιπολιτευόμενοι υποστηρίζουν ότι οι αποφυλακίσεις προχωρούν αργά και αποσπασματικά.
Οι αρχές κάνουν λόγο για περισσότερους από 800 απελευθερωμένους κρατούμενους, αριθμό που αμφισβητεί η ΜΚΟ Foro Penal, η οποία καταγράφει 383 αποφυλακίσεις και εκτιμά ότι τουλάχιστον 711 πολιτικοί κρατούμενοι, ανάμεσά τους 65 αλλοδαποί, παραμένουν έγκλειστοι. Συγγενείς κρατουμένων έχουν κατασκηνώσει έξω από φυλακές, περιμένοντας την απελευθέρωση των δικών τους.
«Οι αμνηστίες είναι θετικές μόνο αν δεν οδηγούν στην ατιμωρησία», προειδοποίησε ο πρόεδρος της Foro Penal, τονίζοντας ότι δεν μπορεί να καλύπτουν σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Ελπίδα, επιφυλάξεις και διεθνείς εξελίξεις
Για οικογένειες κρατουμένων, η ανακοίνωση ξυπνά ελπίδες. «Πάνε έξι μήνες χωρίς νέα από τον γιο μου», είπε η Μπέτσι Ορεγιάνα, μητέρα κρατούμενου που συνελήφθη το 2020. «Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο υποφέρει μια μητέρα».
Στην αντιπολίτευση, ο βουλευτής Τόμας Γουανίπα μίλησε για «αρχή του δρόμου που οδηγεί στην ελευθερία και τη δημοκρατία», ενώ η επικεφαλής της αντιπολίτευσης και Νομπελίστρια Ειρήνης 2025, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, χαρακτήρισε τις εξελίξεις αποτέλεσμα της πίεσης των ΗΠΑ και όχι οικειοθελή χειρονομία του καθεστώτος.
Οι κινήσεις αυτές συμπίπτουν με νέα σημάδια προσέγγισης Ουάσιγκτον–Καράκας: η νέα επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής στη Βενεζουέλα αναμένεται στο Καράκας, ενώ η αμερικανική διπλωματία ανακοίνωσε ότι δεν κρατείται πλέον κανένας Αμερικανός πολίτης στη χώρα.
Η επόμενη περίοδος θα δείξει αν η γενική αμνηστία θα αποτελέσει πράγματι εργαλείο συμφιλίωσης ή απλώς ένα ακόμη επεισόδιο σε μια βαθιά πολωμένη πολιτική κρίση.
