Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά δομική και πολιτική κρίση. Με εκατοντάδες χιλιάδες νέους να διαμαρτυρόνται στους δρόμους, τη βία να κλιμακώνεται και το δημόσιο χρέος να καλπάζει προς το 120% του ΑΕΠ, το Παρίσι δέχεται ισχυρότατες πιέσεις από τις αγορές.
Οι επενδυτές παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία την τροχιά της χώρας, φοβούμενοι ότι τα προβλήματα της γαλλικής οικονομίας ενδέχεται να πυροδοτήσουν ευρύτερες αναταράξεις στη ζώνη του ευρώ.
Κοινωνική έκρηξη και πολιτικό αδιέξοδο
Η σπίθα άναψε όταν ο 26χρονος βουλευτής της άκρας αριστεράς, Λουί Μπογιάρ, κατήγγειλε την κυβέρνηση στην Εθνοσυνέλευση, απαιτώντας άμεση χρηματοδότηση 10 δισεκατομμυρίων ευρώ για την αντιμετώπιση των σοβαρών ελλείψεων στα σχολεία και τις υποδομές. Το ποσό αυτό, ωστόσο, φαντάζει απρόσιτο για τα κρατικά ταμεία. Οι μαθητικές κινητοποιήσεις, που ξεκίνησαν στα τέλη Σεπτεμβρίου, γρήγορα εξαπλώθηκαν, συνοδευόμενες από επεισόδια, χιλιάδες συλλήψεις και τραυματισμούς αστυνομικών και διαδηλωτών.
Από την πλευρά τους, οι μαθητές —διά στόματος του συν-γενικού γραμματέα της USL, Marius Mesnil— ξεκαθαρίζουν ότι δεν διεκδικούν πολυτέλειες, αλλά βασικές συνθήκες μελέτης. Παρά τις πρόσφατες δεσμεύσεις της κυβέρνησης για αποστολή 3.000 επιπλέον εκπαιδευτικών και τις νέες κινητοποιήσεις που προγραμματίζονται, η λαϊκή οργή τροφοδοτείται από την αίσθηση ότι η πολιτική της τελευταίας δεκαετίας ευνόησε τους προνομιούχους.
Η ηγέτιδα της ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν και ο αριστερός Ζαν-Λυκ Μελανσόν αξιοποιούν πολιτικά αυτό το κλίμα ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.
Η εκτίναξη του χρέους και η πίεση στις αγορές
Το οικονομικό πρόβλημα της Γαλλίας είναι πολυετές. Η χώρα δεν έχει καταγράψει δημοσιονομικό πλεόνασμα εδώ και πάνω από πενήντα χρόνια, ενώ το χρέος της εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 3,6 τρισ. ευρώ (σε μια οικονομία 3 τρισ. ευρώ). Μόνο οι τόκοι εξυπηρέτησης του χρέους αναμένεται να ξεπεράσουν τα 90 δισ. ευρώ το 2027, ξεπερνώντας τον ετήσιο προϋπολογισμό για την παιδεία.
Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει σε μαζικές πωλήσεις κρατικών ομολόγων, εκτινάσσοντας την απόδοση του 10ετούς τίτλου κοντά στο 5%. Την ίδια στιγμή, το spread των γαλλικών ομολόγων έναντι των ιταλικών έφτασε σε επίπεδα-ρεκόρ, ενώ το ευρώ υποχωρεί έναντι των βασικών νομισμάτων. Αναλυτές όπως ο Thierry Wizman του ομίλου Macquarie επισημαίνουν ότι το sell-off ενισχύεται και από τα hedge funds που αξιοποιούν στρατηγικές carry trade, αυξάνοντας τη μεταβλητότητα.
Ο εφιάλτης της «μετάδοσης» στην Ευρωζώνη
Η σοβαρότητα της κατάστασης επαναφέρει στο προσκήνιο τον όρο της «μετάδοσης», ο οποίος είχε σημαδέψει την ελληνική κρίση χρέους πριν από δεκαπέντε χρόνια. Καθώς οι αποδόσεις των ιταλικών και ελληνικών ομολόγων διευρύνονται, η Ευρώπη ανησυχεί. Ωστόσο, οι ειδικοί εντοπίζουν βασικές διαφορές από το 2010: η Γαλλία διαθέτει μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο, ισχυρότερη κεφαλαιακή βάση στις τράπεζες και αποτελεσματικότερους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς στήριξης.
Ο πρώην υπουργός Οικονομικών Μισέλ Σαπέν τονίζει ότι πρόκειται κυρίως για μια δημοσιονομική κρίση παρά για κρίση χρέους, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι λόγω μεγέθους τα διακυβεύματα είναι τεράστια. Την ίδια στιγμή, η Γερμανία είναι απορροφημένη από τα δικά της εσωτερικά πολιτικά προβλήματα, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επικεντρώνεται στον πληθωρισμό, με την Κριστίν Λαγκάρντ να διαβεβαιώνει πάντως κεκλεισμένων των θυρών ότι ο θεσμός διαθέτει τα εργαλεία παρέμβασης εφόσον απαιτηθεί.
Ο φαύλος κύκλος της πολιτικής αβεβαιότητας
Με τον πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνύ και τον υπουργό Οικονομικών Ρολάν Λεσκύρ να βρίσκονται αντιμέτωποι με τη δυσαρέσκεια των αγορών και των πολιτών, η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει τις δαπάνες για να πετύχει τον στόχο ελλείμματος 5%.
Ωστόσο, ο πολιτικός κατακερματισμός και η έλλειψη συναίνεσης καθιστούν τις μεταρρυθμίσεις εξαιρετικά δύσκολες.
Όπως συνοψίζει χαρακτηριστικά ο κ. Λεσκύρ, η διαχείριση της επόμενης μέρας απαιτεί πάνω από όλα θάρρος, ακόμη κι αν αυτό κοστίζει πολιτικά.