Η κατάσταση στις διεθνείς αγορές ενέργειας επιδεινώνεται, καθώς οι τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν τα 100 δολάρια το βαρέλι —σημειώνοντας άνοδο 50% σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στο Ιράν. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και οι κλιμακούμενες επιθέσεις στη Μέση Ανατολή τροφοδοτούν φόβους για νέες διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα. Παράλληλα, τα στοιχεία από τις αγορές παραγώγων επιβεβαιώνουν ότι οι επενδυτές δεν προσδοκούν άμεση αποκλιμάκωση.
Αυτό το σκηνικό επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την επιβολή πανευρωπαϊκού φόρου στα υπερκέρδη των πετρελαϊκών ομίλων. Το ζήτημα, που ξεκίνησε να συζητείται από τα τέλη Αυγούστου, τίθεται εκ νέου στη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ στο Δουβλίνο, ενώ θα επανέλθει στο Ecofin τον Οκτώβριο.
Οι υπουργοί Οικονομικών της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας και της Αυστρίας έχουν προειδοποιήσει ότι οι καταναλωτές βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα από τα ισχυρότερα σοκ προσφοράς των τελευταίων δεκαετιών.
Η κοινωνική δυσαρέσκεια για το αυξημένο κόστος διαβίωσης αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς τη μεταγενέστερη χρονιά έχουν προγραμματιστεί εκλογικές αναμετρήσεις σε μια σειρά από χώρες, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πολωνία, η Ελλάδα, η Φινλανδία, η Σλοβακική Δημοκρατία και η Εσθονία.
Το αίτημα Κλίνγκμπαϊλ για άμεση παρέμβαση
Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, άσκησε έντονη κριτική στους ενεργειακούς ομίλους, σημειώνοντας ότι η κρίση αποτυπώνεται με υπερβολικά κέρδη στους ισολογισμούς τους σε βάρος των πολιτών.
Ο ίδιος κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εγκαταλείψει την επιφυλακτική της στάση και να καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις φορολόγησης το αργότερο μέχρι τη συνεδρίαση του Οκτωβρίου, μεταφέροντας την πίεση και άλλων κρατών-μελών που ζητούν την εφαρμογή σχετικών μοντέλων.
Η απάντηση της Κομισιόν και το θεσμικό πλαίσιο
Παρά τις πιέσεις των υπουργών, ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, ξεκαθάρισε ότι η Κομισιόν δεν σχεδιάζει να προτείνει έναν ενιαίο φορολογικό μηχανισμό σε επίπεδο ΕΕ.
Ο επίτροπος υπογράμμισε τα εξής σημεία:
-
Η φορολογική πολιτική παραμένει στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών-μελών.
-
Κάθε χώρα διατηρεί το δικαίωμα να προχωρήσει αυτόνομα στη φορολόγηση των υπερκερδών στην επικράτειά της.
-
Η Επιτροπή δηλώνει έτοιμη να συνδράμει τεχνικά στις συζητήσεις, εφόσον της ζητηθεί.
Η αντιπαράθεση αντικατοπτρίζει τη διαρκή πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις: την ανάγκη να ανακουφίσουν τα νοικοκυριά χωρίς να αποθαρρύνουν τις απαραίτητες επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα.
