Μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης ενέργειας – από την τηλεργασία έως τη μείωση της οδήγησης και την εγκατάλειψη των κουζινών φυσικού αερίου – προτείνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), προειδοποιώντας ότι η παγκόσμια αγορά πετρελαίου βιώνει τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της.
Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και το ουσιαστικό «μπλοκάρισμα» των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, έχουν εκτοξεύσει τις τιμές, με άνοδο άνω του 40% από τα τέλη Φεβρουαρίου.
Όπως επισημαίνει ο Οργανισμός, τα μέτρα ενίσχυσης της προσφοράς, όπως η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, δεν επαρκούν από μόνα τους για να απορροφήσουν το σοκ. Η ταχύτερη και πιο αποτελεσματική απάντηση βρίσκεται στη μείωση της ζήτησης, σημειώνει.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προτείνει ένα πλέγμα παρεμβάσεων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις:
- Τηλεργασία, όπου αυτό είναι εφικτό
- Περιορισμός των μετακινήσεων με ΙΧ και αύξηση της χρήσης μέσων μαζικής μεταφοράς
- Μείωση των αεροπορικών ταξιδιών για μη απαραίτητες μετακινήσεις
- Εναλλακτικές λύσεις μαγειρέματος αντί για υγραέριο
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις οδικές μεταφορές, οι οποίες αντιστοιχούν περίπου στο 45% της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου. Μέτρα όπως η μείωση των ορίων ταχύτητας, η συνεπιβίβαση (carpooling) και οι περιορισμοί στην κυκλοφορία ιδιωτικών οχημάτων σε αστικά κέντρα μπορούν να έχουν άμεσο αντίκτυπο στην κατανάλωση καυσίμων.
Η ενεργειακή κρίση δεν περιορίζεται στο αργό πετρέλαιο. Οι τιμές σε διυλισμένα προϊόντα όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών έχουν επίσης αυξηθεί σημαντικά, επιβαρύνοντας το κόστος μεταφορών, την εφοδιαστική αλυσίδα και τελικά τον καταναλωτή.
Η κατάσταση έχει ήδη οδηγήσει χώρες στην ενεργοποίηση στρατηγικών αποθεμάτων. Ο Οργανισμός έχει εγκρίνει την αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών, τη μεγαλύτερη παρέμβαση στην ιστορία του, χωρίς ακόμη σαφές χρονοδιάγραμμα για την είσοδο των ποσοτήτων στην αγορά.
Φορολογικά μέτρα και πολιτικές στήριξης
Παράλληλα, κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους να περιορίσουν τον αντίκτυπο στα νοικοκυριά μέσω φορολογικών παρεμβάσεων:
- Η Ισπανία εξετάζει μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα στο 10% από 21%
- Η Ιταλία προχώρησε σε μείωση ειδικών φόρων κατανάλωσης
- Η Γερμανία εξετάζει μέτρα όπως έκτακτη φορολόγηση ενεργειακών εταιρειών
Η κρίση καταδεικνύει την ευαλωτότητα του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος σε γεωπολιτικά σοκ, αλλά και την ανάγκη για ταχύτερη προσαρμογή τόσο σε επίπεδο πολιτικής, όσο και καθημερινής συμπεριφοράς.
Όπως υπογραμμίζει ο Οργανισμός, η μείωση της κατανάλωσης δεν αποτελεί απλώς προσωρινό μέτρο διαχείρισης κρίσης, αλλά κρίσιμο εργαλείο για τη σταθεροποίηση των τιμών, τη θωράκιση της ενεργειακής ασφάλειας και τον περιορισμό των πληθωριστικών πιέσεων σε παγκόσμιο επίπεδο.
