Η παγκόσμια αγορά ενέργειας βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της προσφοράς πετρελαίου λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με την επείγουσα προειδοποίηση που εξέδωσε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA).
Ο εκτελεστικός διευθυντής του Οργανισμού, Φατίχ Μπιρόλ, υπογράμμισε την κρισιμότητα της κατάστασης παρουσιάζοντας μια δέσμη συγκεκριμένων μέτρων που στοχεύουν στην άμεση προστασία των καταναλωτών και τον περιορισμό της ζήτησης. Η έντονη αστάθεια στις τιμές των καυσίμων και του φυσικού αερίου κλιμακώθηκε μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ. Το συγκεκριμένο πέρασμα, παρά το περιορισμένο πλάτος του, αποτελεί την κύρια δίοδο για το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, καθιστώντας κάθε εμπλοκή εκεί απειλή για την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.
Η κρίση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στην αύξηση των λογαριασμών, αλλά αποκαλύπτει τη βαθιά ευαλωτότητα των οικονομιών που εξαρτώνται από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ο IEA προτείνει δέκα άμεσες παρεμβάσεις που επικεντρώνονται στη μείωση των μετακινήσεων και την υιοθέτηση της τηλεργασίας. Ήδη, σε χώρες όπως το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές, έχουν εφαρμοστεί δραστικές λύσεις, όπως το πρόωρο κλείσιμο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, η καθιέρωση τετραήμερης εργασίας στο δημόσιο και η δραστική περικοπή καυσίμων για κρατικές υπηρεσίες. Αντίστοιχα, στις Φιλιππίνες και την Ταϊλάνδη, οι οδηγίες περιλαμβάνουν ακόμη και τη χρήση σκάλας αντί ανελκυστήρων ή την αύξηση της θερμοκρασίας στα κλιματιστικά, ενώ το Βιετνάμ πιέζει για μαζική στροφή προς την εξ αποστάσεως εργασία.
Οι αερομεταφορές δέχονται επίσης ισχυρό πλήγμα, με τις τιμές των εισιτηρίων να αυξάνονται λόγω των καυσίμων και των μεγαλύτερων διαδρομών που απαιτούνται για την αποφυγή εμπόλεμων ζωνών. Ο Οργανισμός εισηγείται τη μείωση των ορίων ταχύτητας κατά 10 χλμ./ώρα και τη χρήση δημόσιων συγκοινωνιών, ενώ παράλληλα εκφράζει ανησυχία για τα φαινόμενα πανικού στα πρατήρια και τη χαλάρωση των ποιοτικών προτύπων στα καύσιμα.
Πέρα από την ενέργεια, η κρίση απειλεί άμεσα την επισιτιστική ασφάλεια, καθώς το κόστος παραγωγής και μεταφοράς τροφίμων επηρεάζεται αλυσιδωτά. Στην Αίγυπτο η τιμή του σιταριού έχει εκτοξευθεί, ενώ στην Ινδία η έλλειψη αερίου μαγειρέματος αναγκάζει τα εστιατόρια να αλλάξουν τον τρόπο λειτουργίας τους. Η παραγωγή λιπασμάτων, που βασίζεται στο φυσικό αέριο, καθίσταται πλέον εξαιρετικά ακριβή, επιβαρύνοντας περαιτέρω τον αγροτικό τομέα. Ο IEA καταλήγει ότι η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα μέσω ηλεκτρικών λύσεων και σύγχρονων τεχνολογιών αποτελεί πλέον μονόδρομο για την αποφυγή μελλοντικών γεωπολιτικών κραδασμών.
