Η Ανατολική Μεσόγειος και τα ελληνοτουρκικά εισέρχονται σε μια νέα περίοδο γεωπολιτικής δοκιμασίας, με την Τουρκία να επιχειρεί να μετατρέψει το τουρκολιβυκό μνημόνιο από εργαλείο διπλωματικής αμφισβήτησης σε μοχλό παρέμβασης επί του πεδίου.
Η κύρωσή του από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης προσφέρει στην Άγκυρα ένα ακόμη πολιτικό επιχείρημα για να προβάλλει τις διεκδικήσεις της, την ώρα που η Αθήνα επιδιώκει να επανεκκινήσει τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και να προχωρήσει στον σχεδιασμό των ερευνών υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης, με τη συμμετοχή της αμερικανικής Chevron.
Η σύμπτωση των εξελίξεων δημιουργεί ένα εκρηκτικό γεωπολιτικό μείγμα. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για τη διαφωνία γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες ή για την τύχη ενός ενεργειακού έργου. Στο τραπέζι βρίσκεται η πρόθεση της Τουρκίας να επιβάλει στην πράξη ένα καθεστώς συνεννόησης και έγκρισης για δραστηριότητες που η Ελλάδα θεωρεί ότι εμπίπτουν στην άσκηση των δικαιωμάτων της. Και, κυρίως, θα τεστάρει στην πράξη εάν Αθήνα, Λευκωσία και Παρίσι είναι διατεθειμένες να προχωρήσουν χωρίς να αποδεχθούν, έστω και εμμέσως, ένα τουρκικό δικαίωμα παρέμβασης.
Το κρίσιμο τεστ δεν θα κριθεί μόνο στις διπλωματικές ανακοινώσεις, αλλά θα φανεί στο πεδίο, εκεί όπου οι πολιτικές διακηρύξεις συναντούν τους πραγματικούς συσχετισμούς ισχύος και όπου μια κίνηση μπορεί να μετατρέψει μια παρατεταμένη διαφωνία σε νέα εστία έντασης.
Crash test για το καλώδιο
Η υπόθεση του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου μπορεί να εξελιχθεί σε σημείο αναφοράς για τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς είναι πιθανόν να «αποκαλύψει» τα πραγματικά όρια των διεκδικήσεων, της αποτροπής και της διπλωματίας.
Το ερώτημα που ευλόγως τίθεται είναι αν η Αγκυρα περιοριστεί στην αξιοποίηση του μνημονίου ως μέσου διπλωματικής πίεσης ή θα επιχειρήσει να μετατρέψει τις διεκδικήσεις της σε επιχειρησιακά τετελεσμένα. Στη δεύτερη περίπτωση, το κόστος θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερο, καθώς θα έφερνε την Ελλάδα και την Τουρκία αντιμέτωπες με τον κίνδυνο μιας νέας κλιμάκωσης, με αφορμή είτε τις έρευνες για το καλώδιο είτε τις δραστηριότητες νοτίως της Κρήτης.
Νώντας Βλάχος
