Μέχρι και το 2027 ενδέχεται να παραταθεί η παγκόσμια έλλειψη ντίζελ, καθώς τα αποθέματα μειώνονται με ρυθμό αντίθετο από την εποχική τάση, την ώρα που η παραγωγή περιορίζεται και η αγορά προετοιμάζεται για την αυξημένη ζήτηση του χειμώνα.
Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), στην τελευταία μηνιαία έκθεσή του για την αγορά πετρελαίου, προειδοποιώντας για τις πιέσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι προμήθειες του συγκεκριμένου καυσίμου.
Η κρίση στην αγορά ντίζελ συνδέεται με τις παρατεταμένες διαταραχές στην προσφορά, οι οποίες επιδεινώνονται από τις πολεμικές συγκρούσεις και τις ζημιές στις ενεργειακές υποδομές. Η μείωση της δυναμικότητας διύλισης, σε συνδυασμό με την υποχώρηση των αποθεμάτων, περιορίζει τη διαθεσιμότητα καυσίμων σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για τις μεταφορές, τη βιομηχανία και τη γεωργία.
Το μέγεθος της πίεσης αποτυπώνεται στα περιθώρια διύλισης του ντίζελ, δηλαδή στη διαφορά μεταξύ της τιμής του καυσίμου και της τιμής του αργού πετρελαίου που χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη. Σύμφωνα με τον IEA, τα περιθώρια αυτά εκτοξεύθηκαν τον Σεπτέμβριο σε σχεδόν 95 δολάρια ανά βαρέλι, φθάνοντας σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Η εξέλιξη αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στη μειωμένη δυναμικότητα διύλισης εξαιτίας επιθέσεων που συνδέονται με τον πόλεμο στο Ιράν, οι οποίες προκάλεσαν δραστική μείωση της παραγωγής. Η απώλεια διαθέσιμων ποσοτήτων επιβαρύνει μια αγορά που ήδη αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες στην αναπλήρωση των αποθεμάτων της.
Αποθέματα υπό πίεση πριν από τον χειμώνα
Όπως επισημαίνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, οι αγορές ντίζελ παραμένουν υπό σημαντική πίεση, καθώς οι παρατεταμένες διαταραχές στην προσφορά οδηγούν σε μειώσεις αποθεμάτων σε μια περίοδο κατά την οποία τα διυλιστήρια προχωρούν σε φθινοπωρινές εργασίες συντήρησης και η ζήτηση προετοιμάζεται να αυξηθεί λόγω του χειμώνα.
Ο συνδυασμός των δύο παραγόντων περιορίζει τα περιθώρια αντίδρασης της αγοράς. Από τη μία πλευρά, η παραγωγή δεν μπορεί να αυξηθεί άμεσα, καθώς απαιτείται χρόνος για την αποκατάσταση των ζημιών και την επαναφορά της λειτουργίας των εγκαταστάσεων. Από την άλλη, η χειμερινή περίοδος ενισχύει τις ανάγκες για καύσιμα, τόσο στις μεταφορές όσο και σε δραστηριότητες που συνδέονται με τη θέρμανση και τη βιομηχανική παραγωγή.
Η υποχώρηση των αποθεμάτων εντείνει, παράλληλα, τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων, καθώς οι αγοραστές καλούνται να εξασφαλίσουν επαρκείς ποσότητες σε μια αγορά με περιορισμένη προσφορά. Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στον κλάδο της ενέργειας, αλλά μπορούν να μεταφερθούν σε ολόκληρη την οικονομία μέσω του κόστους μεταφοράς εμπορευμάτων, των αγροτικών εργασιών και της βιομηχανικής δραστηριότητας.
Ο κίνδυνος για τις τιμές και την οικονομία
Το ντίζελ αποτελεί βασικό καύσιμο για τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές, τα γεωργικά μηχανήματα και μεγάλο μέρος της βιομηχανικής δραστηριότητας. Ως εκ τούτου, μια παρατεταμένη έλλειψη μπορεί να αυξήσει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, να επιβαρύνει τις εφοδιαστικές αλυσίδες και να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις.
Η άνοδος των περιθωρίων διύλισης σε ιστορικά επίπεδα καταδεικνύει ότι η στενότητα στην αγορά των πετρελαϊκών προϊόντων είναι ιδιαίτερα έντονη, ακόμη και πέρα από τις διακυμάνσεις της τιμής του αργού πετρελαίου. Με άλλα λόγια, η επάρκεια ντίζελ εξαρτάται όχι μόνο από την παραγωγή και τη διάθεση αργού, αλλά και από τη δυνατότητα των διυλιστηρίων να μετατρέπουν την πρώτη ύλη σε τελικά καύσιμα.
Η προοπτική διατήρησης της έλλειψης έως το 2027 υπογραμμίζει, συνεπώς, ότι οι πιέσεις στην αγορά δεν αποτελούν αποκλειστικά ένα βραχυπρόθεσμο πρόβλημα. Η πορεία των αποθεμάτων, η αποκατάσταση της παραγωγής και η εξέλιξη των πολεμικών συγκρούσεων θα αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες για την εξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης τους επόμενους μήνες.
