Οι προσδοκίες των αγορών για την επόμενη κίνηση της Federal Reserve έχουν αλλάξει αισθητά μέσα σε λίγες ημέρες, καθώς τα τελευταία στοιχεία για τον πληθωρισμό και την αγορά εργασίας μειώνουν την πίεση για μια νέα αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο. Ωστόσο, το ενδεχόμενο μιας νέας αύξησης δεν έχει απομακρυνθεί από το τραπέζι, καθώς στο εσωτερικό της Fed ενισχύεται το στρατόπεδο των αξιωματούχων που θεωρούν ότι ο πληθωρισμός παραμένει υπερβολικά υψηλός.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στη συνάντηση των κεντρικών τραπεζιτών στο Τζάκσον Χολ, στα τέλη Αυγούστου, όπου ο πρόεδρος της Fed Κέβιν Γουορς αναμένεται να δώσει το πρώτο μεγάλο στίγμα για την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής ενόψει της συνεδρίασης του Σεπτεμβρίου.
Η εικόνα είναι ιδιαίτερα σύνθετη. Από τη μία πλευρά, η οικονομία αρχίζει να εμφανίζει ενδείξεις επιβράδυνσης και ο πληθωρισμός κινείται χαμηλότερα. Από την άλλη, οι τιμές παραμένουν αρκετά πάνω από τον στόχο του 2%, ενώ τα «γεράκια» της Fed προειδοποιούν ότι μια πρόωρη χαλάρωση ή ακόμη και μια παρατεταμένη παύση μπορεί να επιτρέψει στις πληθωριστικές πιέσεις να παγιωθούν.
Οι αγορές μετακινούνται προς την «παύση»
Μετά τα τελευταία στοιχεία για τις τιμές καταναλωτή, οι επενδυτές εμφανίζονται πλέον περισσότερο διατεθειμένοι να στοιχηματίσουν ότι η Fed θα διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια στη συνεδρίαση της 15ης-16ης Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που αποτυπώνονται στα συμβόλαια Fed funds, μετά την ανακοίνωση του δείκτη τιμών καταναλωτή Ιουλίου, η πιθανότητα διατήρησης των επιτοκίων αμετάβλητων τον Σεπτέμβριο αυξήθηκε στο 55,9%, έναντι 51,6% προηγουμένως, ενώ η πιθανότητα αύξησης μειώθηκε στο 44,1% από 48,4%.
Η μεταβολή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα οι αγορές είχαν φτάσει να προεξοφλούν πιθανότητα άνω του 50% για αύξηση των επιτοκίων. Στις 10 Αυγούστου, μάλιστα, η πιθανότητα αύξησης είχε ανέλθει στο 51,7%, σύμφωνα με τα στοιχεία του CME FedWatch.
Η αγορά, επομένως, δεν θεωρεί πλέον δεδομένη την αύξηση. Αντίθετα, έχει επιστρέψει σε ένα σενάριο αναμονής, με τους επενδυτές να περιμένουν περισσότερα στοιχεία πριν διαμορφώσουν οριστική άποψη.
Ο πληθωρισμός δίνει ανάσα στη Fed
Ο βασικός λόγος για τη μεταστροφή των προσδοκιών είναι τα στοιχεία για τον πληθωρισμό.
Ο δείκτης τιμών καταναλωτή στις ΗΠΑ αυξήθηκε μόλις 0,1% τον Ιούλιο σε μηνιαία βάση, ενώ σε ετήσια βάση διαμορφώθηκε στο 3,4%, έναντι 3,5% τον Ιούνιο. Ο δομικός CPI, που εξαιρεί τρόφιμα και ενέργεια, αυξήθηκε 0,2% σε μηνιαία βάση και 2,5% σε ετήσια βάση.
Τα στοιχεία δεν αποτελούν σε καμία περίπτωση ένδειξη ότι ο πληθωρισμός έχει επιστρέψει στον στόχο της Fed. Αντίθετα, το 3,4% παραμένει σημαντικά υψηλότερο από το 2%. Ωστόσο, δείχνουν ότι οι πληθωριστικές πιέσεις δεν επιταχύνονται με τον ρυθμό που φοβούνταν αρκετοί αξιωματούχοι.
Επιπλέον, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά εργασίας εμφανίζει σημάδια κόπωσης. Αυτό δημιουργεί ένα διαφορετικό δίλημμα για τη Fed: πόσο μπορεί να αυξήσει περαιτέρω το κόστος χρήματος χωρίς να προκαλέσει μεγαλύτερη επιβράδυνση της οικονομίας;
Τα «γεράκια» της Fed επιμένουν
Η μεταβολή των προσδοκιών των αγορών δεν σημαίνει ότι έχει αλλάξει αντίστοιχα η άποψη όλων των αξιωματούχων της Fed.
Η συνεδρίαση του Ιουλίου ανέδειξε για πρώτη φορά μετά από αρκετό διάστημα τόσο έντονη εσωτερική διαφωνία. Η Fed διατήρησε το βασικό επιτόκιο στο 3,50%-3,75%, αλλά η απόφαση ελήφθη με ψήφους 9-3. Και οι τρεις διαφωνούντες τάχθηκαν υπέρ αύξησης κατά 25 μονάδες βάσης.
Οι Μπεθ Χάμακ, Νιλ Κασκάρι και Λόρι Λόγκαν υποστήριξαν την αύξηση, θεωρώντας ότι απαιτείται μεγαλύτερη νομισματική αυστηρότητα για να αντιμετωπιστεί ο επίμονος πληθωρισμός.
Το γεγονός ότι κανένα μέλος δεν ψήφισε υπέρ μείωσης των επιτοκίων είναι επίσης ενδεικτικό. Η συζήτηση στο εσωτερικό της Fed δεν είναι ακόμη «μείωση ή διατήρηση», αλλά σε σημαντικό βαθμό «διατήρηση ή νέα αύξηση».
Μπάρκιν: Δεν έχει κριθεί αν χρειάζεται αύξηση
Ο πρόεδρος της Richmond Fed, Τομ Μπάρκιν, προσπάθησε να κρατήσει μια πιο ισορροπημένη στάση, υποστηρίζοντας ότι παραμένει ανοικτό το ερώτημα για το αν θα χρειαστεί αύξηση των επιτοκίων προκειμένου να επιστρέψει ο πληθωρισμός στον στόχο του 2%.
Ο Μπάρκιν θεωρεί ότι σημαντικό μέρος των σημερινών πληθωριστικών πιέσεων μπορεί να αποδειχθεί προσωρινό. Αναφέρθηκε ειδικότερα στους δασμούς, στις τιμές του πετρελαίου και στην ισχυρή ζήτηση για εξοπλισμό και εργατικό δυναμικό που συνδέεται με τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη.
Εάν αυτές οι πιέσεις υποχωρήσουν, υποστηρίζει, τα σημερινά επιτόκια μπορεί ήδη να είναι αρκετά περιοριστικά ώστε να οδηγήσουν σταδιακά τον πληθωρισμό χαμηλότερα.
Η αντίθετη άποψη, όμως, είναι ότι η Fed δεν μπορεί να βασίζεται στην υπόθεση πως οι πληθωριστικές πιέσεις θα εξαφανιστούν από μόνες τους.
Το μεγάλο στοίχημα του Κέβιν Γουορς
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον ο Κέβιν Γουορς. Ο νέος πρόεδρος της Fed έχει αποφύγει μέχρι σήμερα να προσφέρει σαφή «forward guidance» για την πορεία των επιτοκίων. Αντί να προαναγγέλλει τις επόμενες κινήσεις, επιμένει ότι η νομισματική πολιτική πρέπει να εξαρτάται από τα οικονομικά δεδομένα.
Η στάση αυτή έχει αυξήσει την αβεβαιότητα στις αγορές, καθώς οι επενδυτές προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν εάν η Fed προετοιμάζεται για αύξηση τον Σεπτέμβριο ή απλώς αφήνει ανοικτές όλες τις επιλογές.
Η αβεβαιότητα έχει αποτυπωθεί και στην αγορά ομολόγων. Η απόδοση του 30ετούς αμερικανικού Treasury έχει βρεθεί πάνω από το 5,2%, σε επίπεδα που χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα υψηλά, αντανακλώντας μεταξύ άλλων την ανησυχία των επενδυτών για τον πληθωρισμό, τα δημοσιονομικά και την αξιοπιστία της νομισματικής πολιτικής.
Τζάκσον Χολ: Η κρίσιμη δοκιμασία
Το ετήσιο συμπόσιο των κεντρικών τραπεζιτών θα πραγματοποιηθεί στα τέλη Αυγούστου και η ομιλία του Γουορς αναμένεται να αποτελέσει το σημαντικότερο γεγονός πριν από τη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου.
Παραδοσιακά, οι πρόεδροι της Fed έχουν χρησιμοποιήσει το Τζάκσον Χολ για να προετοιμάσουν τις αγορές για σημαντικές αλλαγές στη νομισματική πολιτική. Ο Γουορς, ωστόσο, έχει δείξει ότι δεν θέλει να δεσμευτεί σε συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων.
Αυτό σημαίνει ότι οι αγορές θα αναζητήσουν περισσότερο τον τόνο παρά μια συγκεκριμένη ανακοίνωση.
Μια έμφαση στον κίνδυνο του πληθωρισμού, στις επίμονες τιμές και στην ανάγκη για «περισσότερη δουλειά» θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τα στοιχήματα για αύξηση τον Σεπτέμβριο. Αντίθετα, αναφορές στην επιβράδυνση της αγοράς εργασίας και στη βελτίωση των πληθωριστικών δεδομένων θα ενίσχυαν το σενάριο της παύσης.
Το πρόβλημα είναι ότι ο πληθωρισμός δεν έχει νικηθεί
Η Fed βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα κλασικό δίλημμα νομισματικής πολιτικής. Εάν αυξήσει τα επιτόκια τον Σεπτέμβριο, θα στείλει ένα ισχυρό μήνυμα ότι προτεραιότητα παραμένει η επιστροφή του πληθωρισμού στο 2%. Όμως, μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα, ιδιαίτερα εάν η αγορά εργασίας συνεχίσει να αποδυναμώνεται.
Εάν αντίθετα διατηρήσει τα επιτόκια σταθερά, θα κερδίσει χρόνο για να αξιολογήσει τα επόμενα στοιχεία. Παράλληλα, όμως, θα πρέπει να πείσει τις αγορές ότι δεν εγκαταλείπει τον στόχο του 2%.
Το ζήτημα είναι ακόμη πιο δύσκολο επειδή οι σημερινές πληθωριστικές πιέσεις δεν προέρχονται αποκλειστικά από την υπερβολική ζήτηση. Οι δασμοί, η ενέργεια και οι γεωπολιτικές εξελίξεις μπορούν να δημιουργήσουν πληθωρισμό από την πλευρά της προσφοράς, κάτι που δεν αντιμετωπίζεται εύκολα μόνο με υψηλότερα επιτόκια.
Οι αγορές κοιτούν ήδη πέρα από τον Σεπτέμβριο
Ένα ακόμη στοιχείο που δεν πρέπει να αγνοηθεί είναι ότι η συζήτηση δεν αφορά μόνο τη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου.
Ακόμη και εάν η Fed επιλέξει την παύση τον Σεπτέμβριο, οι αγορές θα πρέπει να εκτιμήσουν εάν μια αύξηση θα μπορούσε να έρθει αργότερα μέσα στο έτος.
Ο Μπάρκιν, για παράδειγμα, αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο η Fed να χρειαστεί να αυξήσει τα επιτόκια εάν ο πληθωρισμός δεν υποχωρήσει αρκετά, ενώ οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να εξετάζουν το ενδεχόμενο νέας κίνησης τον Οκτώβριο ή τον Δεκέμβριο.