Η εικόνα της εκρηκτικής ζήτησης για τεχνητή νοημοσύνη κυριαρχεί σήμερα στις αγορές, δικαιολογώντας επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε data centers, chips και υπολογιστική ισχύ. Όμως πίσω από τους εντυπωσιακούς αριθμούς, διαμορφώνεται το πιο σημαντικό ερώτημα: πόση από αυτή τη ζήτηση είναι πραγματική και πόση απλώς διογκωμένη από λανθασμένα κίνητρα και ατελή μοντέλα τιμολόγησης;
Σε αυτό το περιβάλλον, η Anthropic φαίνεται να ακολουθεί πιο συντηρητική και ίσως πιο ρεαλιστική στρατηγική από πολλούς ανταγωνιστές της.
Το πρόβλημα των tokens
Στην αγορά της τεχνητής νοημοσύνης, βασικός δείκτης χρήσης θεωρούνται τα λεγόμενα tokens, οι μονάδες κειμένου που αντιστοιχούν στις εντολές των χρηστών και στις απαντήσεις των μοντέλων. Όσο περισσότερα tokens καταναλώνονται, τόσο μεγαλύτερη θεωρείται η χρήση ενός συστήματος AI. Ωστόσο, αυτός ο δείκτης γίνεται όλο και πιο παραπλανητικός.
Μια απλή συνομιλία με chatbot μπορεί να καταναλώσει μερικές εκατοντάδες tokens. Αντίθετα, οι πιο σύνθετες agentic εφαρμογές, όπου η AI γράφει κώδικα, περιηγείται στο διαδίκτυο ή εκτελεί πολλαπλά βήματα, απαιτούν χιλιάδες ή και εκατομμύρια tokens.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η κατανάλωση αυξάνεται θεαματικά, χωρίς να σημαίνει απαραίτητα αντίστοιχη παραγωγικότητα ή αξία.
Όταν μετράς κατανάλωση αντί αποτελέσματος
Πολλές μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας έχουν αρχίσει να μετρούν εσωτερικά τη χρήση AI μέσω tokens. Η Meta και η Shopify φέρονται να χρησιμοποιούν σχετικούς πίνακες κατάταξης, ενώ ο επικεφαλής της Nvidia, Jensen Huang έχει δηλώσει ότι θα ανησυχούσε αν ένας μηχανικός υψηλών αποδοχών δεν κατανάλωνε τεράστιους πόρους compute.
Όμως όταν ένας οργανισμός επιβραβεύει τον όγκο χρήσης, οι εργαζόμενοι τείνουν να βελτιστοποιούν τον δείκτη και όχι το αποτέλεσμα.
Με απλά λόγια: είναι εύκολο να «κάψεις» χρήματα σε AI χωρίς να παράξεις ουσιαστικό έργο ή έσοδα.
Η δυσκολία του ROI
Στελέχη επιχειρήσεων παραδέχονται πλέον ότι δυσκολεύονται να μετρήσουν την απόδοση των επενδύσεων σε AI. Πολλοί CIOs και CTOs αναζητούν ακόμη αξιόπιστο πλαίσιο ROI: ποια δαπάνη οδηγεί σε πραγματική αύξηση παραγωγικότητας, εξοικονόμηση κόστους ή νέα έσοδα;
Αυτό το κενό είναι κρίσιμο, γιατί η αγορά χτίζει ήδη τεράστιες υποδομές πάνω σε προβλέψεις που δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί.
Η Anthropic ποντάρει στην πραγματική χρήση
Ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Dario Amodei, έχει μιλήσει ανοιχτά για ένα «κώνο αβεβαιότητας». Τα data centers χρειάζονται ένα έως δύο χρόνια για να κατασκευαστούν, άρα οι εταιρείες δεσμεύουν σήμερα κεφάλαια για ζήτηση που ίσως δεν υλοποιηθεί ποτέ στον αναμενόμενο χρόνο. Αν επενδύσουν λίγα, κινδυνεύουν να χάσουν πελάτες. Αν επενδύσουν υπερβολικά, τα έσοδα μπορεί να μην έρθουν ποτέ όπως υπολογίζουν.
Η απάντηση της Anthropic ήταν να απομακρυνθεί από τα flat-rate μοντέλα συνδρομών και να στραφεί περισσότερο σε χρέωση ανά token. Δηλαδή, ο πελάτης πληρώνει ανάλογα με την πραγματική χρήση.
Έτσι, τα έσοδα αντανακλούν καλύτερα την πραγματική αξία που λαμβάνει ο πελάτης και όχι μια τεχνητά φουσκωμένη κατανάλωση.
Το τέλος της «απεριόριστης AI»;
Τον πρώτο καιρό της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης, κυριάρχησαν οι συνδρομές με σταθερή μηνιαία χρέωση και σχεδόν απεριόριστη χρήση. Το μοντέλο λειτούργησε όσο οι χρήστες απλώς συνομιλούσαν με chatbots. Όμως οι agentic εφαρμογές άλλαξαν τα δεδομένα. Μια χρήση που παλαιότερα κόστιζε λίγα tokens, μπορεί πλέον να απαιτεί εκατομμύρια, καθιστώντας οικονομικά προβληματικά τα παλιά πακέτα.
Ακόμη και στελέχη της OpenAI έχουν αναγνωρίσει δημόσια ότι ένα «απεριόριστο πλάνο AI» ίσως να μην έχει νόημα, όπως δεν θα είχε και ένα απεριόριστο πρόγραμμα ηλεκτρικού ρεύματος.
Τι θα κοιτάξει το χρηματιστήριο
Τόσο η Anthropic, όσο και η OpenAI θεωρούνται υποψήφιες για IPO μέσα στο έτος. Όταν φτάσει εκείνη η στιγμή, οι αγορές δεν θα εξετάσουν μόνο την ανάπτυξη, αλλά και την ποιότητα της ζήτησης.
- Η Anthropic, με μοντέλο πληρωμής ανά χρήση, ενδέχεται να διαθέτει καθαρότερα δεδομένα για το τι πραγματικά αποτιμούν οι πελάτες της.
- Η OpenAI ίσως εμφανίζει μεγαλύτερους αριθμούς χρήσης, αλλά θα χρειαστεί να αποδείξει πόσο από αυτό το μέγεθος είναι βιώσιμο και πόσο προέρχεται από τεχνητά κίνητρα υπερκατανάλωσης.
Αν έρθει διόρθωση
Αν αποδειχθεί ότι σημαντικό μέρος της σημερινής ζήτησης για AI είναι διογκωμένο, τότε η εταιρεία που τιμολόγησε πιο κοντά στην πραγματικότητα, μπορεί να βρεθεί σε πολύ ισχυρότερη θέση όταν η αγορά ωριμάσει.
Και αυτή τη στιγμή, πολλοί θεωρούν ότι η Anthropic είναι εκείνη που προετοιμάζεται ακριβώς για αυτό το σενάριο.