Στην προώθηση της λεγόμενης «μικρής τεχνητής νοημοσύνης» (small AI) προσανατολίζεται η Παγκόσμια Τράπεζα, επιδιώκοντας να προσφέρει στις αναπτυσσόμενες χώρες ένα προσβάσιμο εργαλείο για την επιτάχυνση της προόδου τους. Σε αντίθεση με τα εξαιρετικά σύνθετα συστήματα που αναπτύσσουν οι τεχνολογικοί κολοσσοί της Silicon Valley, τα μικρότερα αυτά μοντέλα εκπαιδεύονται σε πιο περιορισμένα δεδομένα και σχεδιάζονται για εξειδικευμένες εφαρμογές.
Το συγκριτικό τους πλεονέκτημα έγκειται στις χαμηλές υπολογιστικές απαιτήσεις, καθώς μπορούν να λειτουργήσουν ακόμη και σε απλά κινητά τηλέφωνα σε περιοχές με περιορισμένη σύνδεση στο διαδίκτυο.
Ο επικεφαλής γνώσης της Παγκόσμιας Τράπεζας και πρώην υπουργός Οικονομικών της Ιρλανδίας, Πασκάλ Ντόνοχιου, υπογράμμισε ότι αυτή η μέθοδος μπορεί να συμπιέσει τον χρόνο που απαιτείται για την οικονομική ανέλιξη. Διατυπώνοντας την εκτίμηση ότι αλλαγές που άλλοτε χρείαζονταν αιώνες μπορούν πλέον να συντελεστούν σε μερικές δεκαετίες, τόνισε πως τα εργαλεία αυτά θα είναι διαθέσιμα στη μητρική γλώσσα κάθε κοινότητας.
Εφαρμογές στον αγροτικό τομέα και η περίπτωση της Ινδίας
Ένα από τα πλέον αντιπροσωπευτικά παραδείγματα αποτελεί το πρόγραμμα AgriConnect της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ινδία. Εκεί, οι μικροκαλλιεργητές χρειάζονται άμεση ανάλυση των ιδιοτήτων του εδάφους στη γλώσσα τους, ωστόσο η φυσική παρουσία γεωπόνων είναι αδύνατον να καλύψει εκατομμύρια μικρές εκμεταλλεύσεις.
Ένα εξειδικευμένο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης απευθείας στο τηλέφωνο του παραγωγού μπορεί να παρέχει εξατομικευμένες γεωπονικές συμβουλές και να υποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι τέτοιες λύσεις θα προκύψουν μέσα από συμπράξεις διεθνών οργανισμών, κυβερνήσεων και του ιδιωτικού τομέα.
Το μεγάλο εμπόδιο των βασικών υποδομών
Η ευρύτερη αξιοποίηση της τεχνολογίας αυτής επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα αν η τεχνητή νοημοσύνη θα γεφυρώσει τις ανισότητες ή αν θα διευρύνει το ψηφιακό χάσμα. Χωρίς τις στοιχειώδεις υποδομές, η υιοθέτηση των νέων εργαλείων καθίσταται ανέφικτη.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας για την παγκόσμια ανάπτυξη που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο, τα κενά είναι τεράστια:
-
Ηλεκτροδότηση: Σχεδόν το ένα τρίτο των σχολείων στις αγροτικές περιοχές της υποσαχάριας Αφρικής δεν διαθέτει ρεύμα.
-
Διαδίκτυο: Πάνω από τα δύο τρίτα των ίδιων σχολείων στερούνται σταθερής πρόσβασης στο ίντερνετ.
Προειδοποιήσεις ΔΝΤ για την απασχόληση και τους νέους
Στο πλαίσιο των ετήσιων συνόδων των δύο οργανισμών στην Μπανγκόκ της Ταϊλάνδης, η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις στην αγορά εργασίας.
Το ΔΝΤ εκτιμά ότι το 40% των θέσεων εργασίας παγκοσμίως θα επηρεαστεί, είτε μετασχηματιζόμενο είτε καταργούμενο. Η Γκεοργκίεβα εξέφρασε έντονη ανησυχία για τους νέους που εισέρχονται στην αγορά εργασίας. Καθώς οι πρώτες επαγγελματικές θέσεις περιλαμβάνουν συνήθως τυποποιημένες και επαναλαμβανόμενες εργασίες, η αντικατάστασή τους από την αυτοματοποίηση ενδέχεται να στερήσει από τη νέα γενιά την απαραίτητη αρχική εμπειρία για την επαγγελματική της εξέλιξη.
Πάντως, το ΔΝΤ διευκρινίζει ότι η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει υποχρεωτικά μαζικές απολύσεις, καθώς η τεχνολογία μπορεί παράλληλα να ενισχύσει την παραγωγικότητα των εργαζομένων.
Οι προϋποθέσεις και η κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων
Για να καταστεί η τεχνητή νοημοσύνη προσιτή στο ευρύ κοινό, όπως συνέβη στο παρελθόν με τη κινητή τηλεφωνία, η επικεφαλής του ΔΝΤ υπογράμμισε ότι οι κυβερνήσεις οφείλουν να διασφαλίσουν:
-
Αξιόπιστη ηλεκτροδότηση και σύγχρονες ψηφιακές υποδομές.
-
Στοχευμένη κατάρτιση του πληθυσμού.
-
Θεσμικές εγγυήσεις απέναντι σε κακόβουλες χρήσεις.
Την ίδια στιγμή, υπό την προεδρία του Ατζάι Μπάνγκα, η Παγκόσμια Τράπεζα στρέφεται δυναμικά στον ιδιωτικό τομέα, καθώς παρατηρείται μείωση των προϋπολογισμούς διεθνούς βοήθειας σε χώρες όπως οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Όπως ανέφερε ο Ντόνοχιου, ο οργανισμός κατάφερε να κινητοποιήσει 120 δισεκατομμύρια δολάρια ιδιωτικών κεφαλαίων κατά το περασμένο έτος μέσω εγγυήσεων, συνδέοντας τη χρηματοδότηση με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και τη βιώσιμη ανάπτυξη.