Η αυξανόμενη επιρροή της Meta στη μεγαλύτερη δημοκρατία του κόσμου αποκτά πλέον σαφή πολιτική διάσταση. Οι πρόσφατες κινητοποιήσεις της Gen Z στην Ινδία, που ανάγκασαν την κυβέρνηση του Ναρέντρα Μόντι να ανταποκριθεί σε βασικά αιτήματα των φοιτητών, ανέδειξαν το Instagram σε σημαντικό χώρο πολιτικής έκφρασης, οργάνωσης και άσκησης δημόσιας πίεσης.
Οι διαδηλώσεις έφεραν στο προσκήνιο το Cockroach Janta Party, ένα νεανικό κίνημα που αναπτύχθηκε μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα, αλλά και τον καθοριστικό ρόλο του Instagram. Οι φοιτητές χρησιμοποίησαν την πλατφόρμα για να δημοσιοποιήσουν τις ανησυχίες τους σχετικά με τις διαρροές θεμάτων στις εξετάσεις, να καταγράψουν συγκρούσεις με τις αρχές και να συντονίσουν τη δράση τους. Η πίεση οδήγησε στην παραίτηση του υπουργού Παιδείας Νταρμεντρα Πραντάν, ένα σπάνιο δείγμα υποχώρησης για την κυβέρνηση Μόντι.
Η δυναμική της Gen Z δεν πέρασε απαρατήρητη από τον Ινδό πρωθυπουργό. Στις 23 Ιουλίου, ο Μόντι δημοσίευσε το πρώτο του βίντεο σε μορφή selfie στο Instagram, επιχειρώντας να προσεγγίσει άμεσα τους νεότερους ψηφοφόρους. Το βίντεο ξεπέρασε τα 300 εκατομμύρια προβολές μέσα σε 24 ώρες και πλησίασε στη συνέχεια τα 400 εκατομμύρια, ενώ ο πρωθυπουργός συνέχισε να δημοσιεύει αντίστοιχο περιεχόμενο και κάλεσε υπουργούς να ενισχύσουν την παρουσία τους στην πλατφόρμα.
Η Meta έχει ήδη εξελιχθεί στην κυρίαρχη εταιρεία κοινωνικών δικτύων στην Ινδία. Σύμφωνα με στοιχεία της Sensor Tower, το WhatsApp είχε κατά μέσο όρο 837 εκατομμύρια ημερήσιους ενεργούς χρήστες στη χώρα από τις αρχές του έτους, το Instagram 501 εκατομμύρια και το Facebook 362 εκατομμύρια. Το YouTube της Google κατέγραψε 646 εκατομμύρια χρήστες, ενώ το X του Ίλον Μασκ μόλις 15 εκατομμύρια.
Κατά την κορύφωση των φοιτητικών κινητοποιήσεων, η χρήση του Instagram ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο. Μεταξύ 18 και 26 Ιουλίου, οι ημερήσιοι ενεργοί χρήστες αυξήθηκαν κατά 16% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 531 εκατομμύρια, ενώ σε σχέση με το αμέσως προηγούμενο διάστημα σημειώθηκε αύξηση 2,6%. Αντίθετα, η δραστηριότητα στο Facebook, το YouTube και το WhatsApp παρέμεινε σε γενικές γραμμές σταθερή.
Η αυξανόμενη παρουσία πολιτικών κομμάτων στο Instagram αναμένεται να διευρύνει το κοινό του και σε μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες. Μια εφαρμογή που είχε συνδεθεί κυρίως με την ψυχαγωγία, τους δημιουργούς περιεχομένου και τις νεανικές τάσεις εξελίσσεται σε ψηφιακή δημόσια πλατεία, όπου διακινούνται κυβερνητικά μηνύματα, αλλά και ενισχύονται φωνές που ασκούν κριτική στην εξουσία.
Η Ινδία διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη αγορά χρηστών internet και smartphones στον κόσμο, μετά την Κίνα. Σε αντίθεση με το Πεκίνο, που απέκλεισε τις αμερικανικές πλατφόρμες και δημιούργησε χώρο για εγχώριες εταιρείες όπως οι WeChat, Weibo και Douyin, η Ινδία δεν κατάφερε να αναδείξει ισχυρούς τοπικούς ανταγωνιστές. Αυτό επέτρεψε στη Meta να εδραιώσει τη θέση της σε μια αγορά με τεράστιο νεανικό πληθυσμό και μεγάλες προοπτικές ανάπτυξης.
Η Meta έχει αποκτήσει ισχυρή παρουσία στην ψηφιακή επικοινωνία, το κοινωνικό εμπόριο και τη στοχευμένη διαφήμιση. Η επιρροή των δημιουργών περιεχομένου ενισχύεται από τους αλγορίθμους και την εξατομικευμένη στόχευση, ενώ το Instagram προσελκύει αυξανόμενο μέρος των ψηφιακών διαφημιστικών δαπανών. Παρότι η Ινδία δεν συμβάλλει ακόμη σημαντικά στα συνολικά έσοδα της εταιρείας, λόγω χαμηλότερων εσόδων ανά χρήστη σε σχέση με τη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη, θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες μακροπρόθεσμες ευκαιρίες ανάπτυξης για τη Meta.
Η αυξανόμενη ισχύς της εταιρείας, όμως, φέρνει και αυστηρότερο κρατικό έλεγχο. Η ινδική κυβέρνηση προειδοποίησε πρόσφατα το Instagram να απομακρύνει διαφημίσεις που σχετίζονταν με την κακοποίηση παιδιών και εξέφρασε ανησυχίες για τη συμμόρφωση της Meta με τους εθνικούς κανόνες τεχνολογίας, καθώς και για την εξάπλωση παραποιημένων βίντεο και εικόνων που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη στο Instagram και το Facebook.
Η ένταση αυξήθηκε όταν, σύμφωνα με πληροφορίες, η πρόσβαση στο βίντεο του Μόντι περιορίστηκε προσωρινά στο Facebook. Ο γραμματέας Πληροφορικής της Ινδίας χαρακτήρισε την ενέργεια «ανησυχητική», ενώ το υπουργείο φέρεται να κάλεσε στελέχη της Meta που είναι αρμόδια για την παγκόσμια πολιτική της εταιρείας.
Η κυβέρνηση βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα πολιτικό παράδοξο. Επιθυμεί να επιβάλει αυστηρότερους κανόνες για το περιεχόμενο, την παραπληροφόρηση, τα deepfakes και την προστασία των χρηστών, αλλά ταυτόχρονα εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις πλατφόρμες της Meta για να επικοινωνεί με εκατοντάδες εκατομμύρια πολίτες και ιδιαίτερα με τη Gen Z.
Οι πρόσφατες κινητοποιήσεις έδειξαν ότι οι πλατφόρμες της Meta μπορούν πλέον να μετατρέψουν τη διαδικτυακή δραστηριότητα σε πραγματική πολιτική πίεση, να ενισχύσουν κοινωνικά κινήματα και να επηρεάσουν κυβερνητικές αποφάσεις. Για τη Meta, η Ινδία αποτελεί μια τεράστια στρατηγική ευκαιρία, αλλά όσο μεγαλύτερη γίνεται η πολιτική και κοινωνική επιρροή της, τόσο εντονότερος αναμένεται να γίνεται και ο έλεγχος από την κυβέρνηση και τις ρυθμιστικές αρχές.