Η αγορά των συσκευών παρακολούθησης βρεφών αναπτύσσεται ταχέως, καθώς όλο και περισσότεροι γονείς αποκτούν κάμερες, αισθητήρες και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που αναλύουν τον ύπνο, την αναπνοή και την ανάπτυξη των παιδιών. Η νέα γενιά προϊόντων υπόσχεται μεγαλύτερη ασφάλεια και καλύτερες αποφάσεις. Ταυτόχρονα, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την εξάρτηση από τους αλγόριθμους.
Η γέννηση ενός παιδιού συνοδευόταν ανέκαθεν από αγωνία. Σήμερα, η τεχνολογία φιλοδοξεί να αμβλύνει αυτή την αγωνία με δεδομένα. Μια νέα κατηγορία προϊόντων, γνωστή ως babytech, συνδυάζει κάμερες υψηλής ανάλυσης, αισθητήρες, εφαρμογές και τεχνητή νοημοσύνη, προσφέροντας στους γονείς συνεχή εικόνα του βρέφους και αναλυτικές πληροφορίες για τον ύπνο, την αναπνοή και τις συνήθειές του.
Οι συσκευές αυτές δεν λειτουργούν πλέον μόνο ως ηλεκτρονικά "baby monitor". Καταγράφουν τις κινήσεις του παιδιού, υπολογίζουν πότε αποκοιμήθηκε, πόσο αποτελεσματικός ήταν ο ύπνος του, πόσες φορές ξύπνησε, ακόμη και πόσο συχνά χρειάστηκε η παρέμβαση των γονέων. Τα στοιχεία συγκεντρώνονται σε εφαρμογές που δημιουργούν αναφορές, βαθμολογίες και εξατομικευμένες ειδοποιήσεις.
Η τάση αυτή αντανακλά μια μεγάλη αλλαγή στη συμπεριφορά των νεότερων γονέων. Millennials και Gen Z έχουν ήδη εξοικειωθεί με έξυπνα ρολόγια, δαχτυλίδια και άλλες συσκευές που παρακολουθούν την υγεία και τη φυσική κατάσταση. Η ίδια λογική της συνεχούς μέτρησης μεταφέρεται πλέον και στα παιδιά, με την πεποίθηση ότι περισσότερα δεδομένα οδηγούν σε καλύτερες αποφάσεις.
Η αγορά αναπτύσσεται γρήγορα και προσελκύει σημαντικά επενδυτικά κεφάλαια. Εκτός από τις κάμερες ύπνου, υπάρχουν πλέον εφαρμογές που οργανώνουν τα γεύματα και τους υπνάκους, αισθητήρες που παρακολουθούν τον κορεσμό οξυγόνου και τους καρδιακούς παλμούς, αλλά και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που προτείνουν εξατομικευμένες συμβουλές για τη φροντίδα του βρέφους.
Από την παρακολούθηση ύπνου στην ανάλυση της ανάπτυξης
Οι εταιρείες του κλάδου δεν περιορίζονται πλέον στην παρακολούθηση της νύχτας. Ο επόμενος στόχος είναι η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για την αξιολόγηση της γλωσσικής, κινητικής και γνωστικής ανάπτυξης των παιδιών μέσα από εικόνα και ήχο.
Στο μέλλον, οι ίδιες κάμερες θα μπορούσαν να εντοπίζουν πιθανές καθυστερήσεις στην ομιλία ή στην κινητικότητα, να προτείνουν δραστηριότητες στους γονείς ή να δημιουργούν ένα διαχρονικό «ψηφιακό ιστορικό» της ανάπτυξης του παιδιού. Οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι τέτοιες πληροφορίες θα μπορούσαν να αποδειχθούν πολύτιμες τόσο για τους παιδιάτρους, όσο και για την έγκαιρη ανίχνευση προβλημάτων.
Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη για λειτουργίες όπως η αυτόματη καταγραφή επεισοδίων βήχα, η ανίχνευση επικίνδυνων στάσεων ύπνου ή η αποστολή ειδοποιήσεων όταν καλύπτεται το πρόσωπο του βρέφους.
Τα οφέλη και οι σκιές της συνεχούς επιτήρησης
Οι κατασκευαστές υποστηρίζουν ότι οι τεχνολογίες αυτές προσφέρουν μεγαλύτερη ασφάλεια και συμβάλλουν στη μείωση του άγχους των γονέων, επιτρέποντάς τους να παρακολουθούν το παιδί τους από οπουδήποτε και να εντοπίζουν εγκαίρως ενδεχόμενα προβλήματα.
Ωστόσο, αρκετοί παιδίατροι εκφράζουν επιφυλάξεις. Επισημαίνουν ότι η συνεχής εξάρτηση από αλγορίθμους και ειδοποιήσεις μπορεί να αποδυναμώσει την αυτοπεποίθηση των γονέων, οι οποίοι βασίζονται ολοένα περισσότερο στις εφαρμογές αντί στη δική τους παρατήρηση και εμπειρία. Επιπλέον, έχουν καταγραφεί περιπτώσεις λανθασμένων ειδοποιήσεων ή ανακριβών μετρήσεων που προκαλούν αδικαιολόγητη ανησυχία.
Αντίστοιχα, στο παρελθόν ορισμένες εταιρείες έχουν δεχθεί κριτική από τις αμερικανικές αρχές και την ιατρική κοινότητα για διαφημιστικούς ισχυρισμούς που άγγιζαν τα όρια των ιατρικών συσκευών ή εκμεταλλεύονταν τον φόβο των γονέων προκειμένου να ενισχύσουν τις πωλήσεις.
Ο μεγάλος προβληματισμός: τα δεδομένα των παιδιών
Το σημαντικότερο ερώτημα αφορά πλέον τα προσωπικά δεδομένα. Οι συσκευές αυτές συλλέγουν τεράστιο όγκο πληροφοριών ήδη από τις πρώτες ημέρες ζωής ενός παιδιού, δημιουργώντας ένα ψηφιακό αποτύπωμα που ενδέχεται να το ακολουθεί για χρόνια.
Οι εταιρείες διαβεβαιώνουν ότι τα δεδομένα προστατεύονται, δεν πωλούνται και δεν χρησιμοποιούνται για διαφημιστικούς σκοπούς. Παρ' όλα αυτά, ειδικοί στην ιδιωτικότητα επισημαίνουν ότι κανείς δεν γνωρίζει ακόμη πώς θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν τόσο μεγάλα σύνολα δεδομένων στο μέλλον ή ποια δικαιώματα θα έχουν τα ίδια τα παιδιά όταν μεγαλώσουν.
Καθώς η κουλτούρα της διαρκούς μέτρησης επεκτείνεται από τους ενήλικες στα παιδιά, η αγορά του babytech φαίνεται ότι βρίσκεται μόλις στην αρχή της ανάπτυξής της. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει εισέλθει βαθιά στο παιδικό δωμάτιο. Πού θα πρέπει να τεθούν τα όρια ανάμεσα στην ασφάλεια, την ευκολία και το δικαίωμα των παιδιών στην ιδιωτική ζωή;