Πολιτική αλλαγή, οικονομία με δημοσιονομικούς κανόνες, φορολόγηση του μεγάλου πλούτου, νέο παραγωγικό μοντέλο και μέτωπο απέναντι στη ΝΔ ήταν οι βασικοί άξονες της παρουσίας του Αλέξη Τσίπρα στη ΔΕΘ.
Ο πρώην πρωθυπουργός περιέγραψε τον στόχο της ΕΛΑΣ όχι ως μια απλή εκλογική καταγραφή, αλλά ως προσπάθεια δημιουργίας ενός ισχυρού προοδευτικού πόλου που θα διεκδικήσει τη νίκη και θα ανατρέψει τους σημερινούς πολιτικούς συσχετισμούς.
Το μήνυμα που επιχείρησε να εκπέμψει ήταν διπλό: από τη μία, ζήτησε από τους πολίτες μια «δεύτερη ευκαιρία» για τον ίδιο και, από την άλλη, παρουσίασε την ΕΛΑΣ ως όχημα για μια διαφορετική οικονομική και πολιτική πορεία της χώρας.
«Δεν επέστρεψα για ένα ποσοστό»
Ο Αλέξης Τσίπρας έθεσε εξαρχής τον πήχη ψηλά, απορρίπτοντας την αντίληψη ότι η επιτυχία της ΕΛΑΣ θα κριθεί από ένα συγκεκριμένο ποσοστό στις δημοσκοπήσεις ή στην κάλπη.
Όπως είπε, δεν επέστρεψε στην ενεργό πολιτική για να καταγράψει απλώς μια αξιοπρεπή επίδοση. Θεωρεί ότι το πολιτικό σκηνικό χρειάζεται έναν ισχυρό αντίπαλο πόλο απέναντι στη ΝΔ και στον Κυριάκο Μητσοτάκη.
«Δεν επανήλθα στην κεντρική πολιτική σκηνή για ένα ποσοστό», τόνισε, εξηγώντας ότι ο πραγματικός του στόχος είναι η ήττα της σημερινής κυβέρνησης και της πολιτικής της.
«Θα κάνω το παν για να ηττηθεί ο Μητσοτάκης», ήταν το πιο καθαρό πολιτικό μήνυμα της συνέντευξης.
Για τον ίδιο, η ΕΛΑΣ αποτελεί προσπάθεια επανίδρυσης της προοδευτικής παράταξης σε ένα σκηνικό που, όπως εκτίμησε, έχει καταστεί υπερβολικά μονοπολικό.
Η πρώτη κάλπη και η πρώτη εντολή
Στο εκλογικό σενάριο που περιέγραψε, κρίσιμο ρόλο έχει η πρώτη διερευνητική εντολή.
Εφόσον η ΕΛΑΣ αναδειχθεί πρώτη δύναμη, ο κ. Τσίπρας ξεκαθάρισε ότι θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει την εντολή για τον σχηματισμό κυβέρνησης, στη βάση ενός συγκεκριμένου προγράμματος πολιτικής αλλαγής.
Δεν απέκλεισε, ωστόσο, το ενδεχόμενο δεύτερων εκλογών. Αν οι προσπάθειες συνεννόησης αποτύχουν, όπως είπε, μια νέα προσφυγή στις κάλπες «δεν είναι καταστροφή».
Παράλληλα, επιχείρησε να μεταφέρει την πίεση στη ΝΔ, υπενθυμίζοντας τη στάση της το 2023, όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε επιλέξει τη δεύτερη εκλογική αναμέτρηση, παρά το γεγονός ότι η ΝΔ είχε λάβει 146 έδρες.
Η εκτίμηση του κ. Τσίπρα είναι ότι η συζήτηση για δεύτερες εκλογές φοβίζει τη ΝΔ επειδή, όπως υποστήριξε, ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας επιθυμεί πολιτική αλλαγή.
«Αριστερό είναι να παράγεις και να μοιράζεις δικαιότερα τον πλούτο»
Στο οικονομικό πεδίο, ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ επιχείρησε να απαντήσει στην κριτική ότι το πρόγραμμά του δεν έχει σαφές αριστερό αποτύπωμα.
Αντί για ιδεολογικές ταμπέλες, έδωσε έμφαση στο αποτέλεσμα.
«Αριστερό δεν είναι αυτό που διαχειρίζεται καλύτερα τη φτώχεια αλλά ένα σχέδιο που παράγει πλούτο και τον διανέμει δικαιότερα», υπογράμμισε.
Υποστήριξε ότι η Ελλάδα χρειάζεται ένα σχέδιο δεκαετίας, με βαθιά αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου και όχι μια πολιτική που περιορίζεται στη διαχείριση του εκάστοτε δημοσιονομικού χώρου.
Στο ίδιο πλαίσιο, χαρακτήρισε την ομιλία του στη ΔΕΘ ως μία από τις πλέον αριστερές που έχει κάνει, επιμένοντας όμως ότι μια σύγχρονη προοδευτική οικονομική πολιτική πρέπει να συνδυάζει κοινωνική δικαιοσύνη και δημοσιονομική υπευθυνότητα.
Η μάχη για την ακρίβεια
Η καθημερινότητα των νοικοκυριών αποτέλεσε έναν από τους βασικούς πυλώνες της κριτικής του.
Ο κ. Τσίπρας υποστήριξε ότι η πραγματική εικόνα της οικονομίας δεν αποτυπώνεται μόνο στους μακροοικονομικούς δείκτες, αλλά κυρίως στο τι πληρώνει ο πολίτης στο σούπερ μάρκετ και στους λογαριασμούς του.
Η αναφορά του σε «τιμές Παρισιού και μισθούς Βουλγαρίας» συμπύκνωσε την κριτική του για την απόσταση που, όπως είπε, εξακολουθεί να χωρίζει το ελληνικό εισόδημα από το κόστος ζωής.
Η ΕΛΑΣ προτείνει παρεμβάσεις στην αγορά, αυστηρότερο έλεγχο των περιθωρίων κέρδους, αντιμετώπιση των καρτέλ και μέτρα για τη συγκράτηση των τιμών βασικών αγαθών.
Τα 13 δισ. και η «ζωγραφική» της κυβέρνησης
Έντονη ήταν η αντιπαράθεση και για την κοστολόγηση του προγράμματος της ΕΛΑΣ.
Ο κ. Τσίπρας χαρακτήρισε την κυβερνητική εκτίμηση για κόστος 13 δισ. ευρώ ετησίως προϊόν ενός «προπαγανδιστικού μηχανισμού».
Μάλιστα, χρησιμοποίησε ιδιαίτερα αιχμηρή φράση, λέγοντας ότι δεν επρόκειτο για πραγματική κοστολόγηση αλλά για έναν «σουρεαλιστικό πίνακα ζωγραφικής έτοιμο από πριν».
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, οι προτάσεις της ΕΛΑΣ μπορούν να χρηματοδοτηθούν από τον δημοσιονομικό χώρο των 7,5 δισ. ευρώ που προβλέπεται σε ορίζοντα τετραετίας στο Μεσοπρόθεσμο.
Για να κλείσει, όπως είπε, η συζήτηση με πραγματικά στοιχεία, ανακοίνωσε ότι το πρόγραμμα θα κατατεθεί στο Δημοσιονομικό Συμβούλιο για ανεξάρτητη κοστολόγηση.
«Αριστερή πολιτική δεν είναι να αγνοείς την ύπαρξη των δημοσιονομικών περιορισμών», σημείωσε. Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η διεύρυνση των δυνατοτήτων της οικονομίας.
Επίθεση Μητσοτάκη για τα κομματικά χρέη
Στην ίδια συζήτηση πέρασε στην αντεπίθεση απέναντι στον πρωθυπουργό, αμφισβητώντας την αξιοπιστία του όταν μιλά για δημοσιονομική πειθαρχία.
Υποστήριξε ότι ο ίδιος έχει συνεργάτες με εμπειρία από τις δύσκολες δημοσιονομικές συνθήκες της περιόδου που οδήγησε στα μνημόνια και δήλωσε χαρακτηριστικά ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν μπορεί να του παραδίδει μαθήματα δημοσιονομικής σταθερότητας.
Στο στόχαστρό του βρέθηκαν και τα οικονομικά της ΝΔ, με τον κ. Τσίπρα να υποστηρίζει ότι τα δάνεια του κόμματος έχουν αυξηθεί από περίπου 200 εκατ. ευρώ όταν ανέλαβε ο κ. Μητσοτάκης σε περίπου 600 εκατ. ευρώ σήμερα.
«Πρώτη φορά πρωθυπουργός μετρούσε τα ευρώ στην τσέπη»
Ο κ. Τσίπρας σχολίασε και την παρουσίαση των οικονομικών μέτρων από τον πρωθυπουργό στη ΔΕΘ.
Αναφερόμενος στην αναλυτική παρουσίαση των ποσών που θα προκύψουν για διαφορετικές κατηγορίες πολιτών, είπε ότι για πρώτη φορά είδε πρωθυπουργό να εξηγεί εάν ο κάθε πολίτης θα δει 50 ή 100 ευρώ περισσότερα στην τσέπη του.
Διευκρίνισε ότι δεν υποτιμά τις ίδιες τις παρεμβάσεις, αλλά υποστήριξε ότι η κυβέρνηση επιχείρησε να εμφανίσει τον πρωθυπουργό ως «σωτήρα» από προβλήματα που, κατά την άποψή του, δημιούργησαν οι δικές της πολιτικές.
Η «πατριωτική εισφορά» στο 1% του πλούτου
Κεντρική θέση στο οικονομικό αφήγημα της ΕΛΑΣ κατέχει η πρόταση για τη λεγόμενη «πατριωτική εισφορά».
Ο Αλέξης Τσίπρας επέμεινε στην ανάγκη μιας μόνιμης δημοσιονομικής παρέμβασης στο πλουσιότερο 1% της κοινωνίας, παραπέμποντας σε ανάλογες πρωτοβουλίες που έχουν συζητηθεί ή εφαρμοστεί σε άλλες χώρες.
Δεν έδωσε συγκεκριμένο ποσό για τα πιθανά έσοδα, υποστηρίζοντας ότι πρώτα απαιτείται πλήρης εικόνα της περιουσίας των πολιτών μέσω της ολοκλήρωσης του περιουσιολογίου.
Όπως είπε, τα έσοδα θα μπορούσαν να είναι ένα, δύο ή ακόμη και τρία δισ. ευρώ ετησίως, χωρίς όμως να μπορεί σήμερα να υπάρξει ακριβής εκτίμηση.
Η πρόταση συνδέεται με τη δημιουργία ενός «Ταμείου Γενεών», το οποίο θα χρηματοδοτεί επενδύσεις σε τομείς όπως η έρευνα, η τεχνολογία, η εκπαίδευση και τα δημόσια πανεπιστήμια, με στόχο να δημιουργηθούν προοπτικές για τις νεότερες γενιές.
Το μήνυμα για τις πρώτες κυβερνητικές αποφάσεις
Ο πρώην πρωθυπουργός επιχείρησε να δώσει και προσωπική διάσταση στην πολιτική του επιστροφή.
«Ζητώ δεύτερη ευκαιρία, ζητώ ευκαιρία για τη χώρα», είπε, υποστηρίζοντας ότι η πρώτη κυβερνητική του θητεία δεν αποτέλεσε συνθήκη πλήρους ελευθερίας πολιτικών επιλογών.
«Συγκυβερνήτης μας ήταν η τρόικα», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την περίοδο εκείνη ως διακυβέρνηση «με κομμένη την ανάσα και το λουρί στο σβέρκο».
Υποκλοπές: «Η διαλεύκανση θα κριθεί στις εκλογές»
Ιδιαίτερα επιθετικός εμφανίστηκε για την υπόθεση των υποκλοπών.
Με μια δηκτική αναφορά στην υπόθεση, ευχήθηκε αρχικά ταχεία ανάρρωση στον ανιψιό του πρωθυπουργού και στη συνέχεια «καλά ξεμπερδέματα στο ίδιο το αφεντικό», πριν περάσει στην ουσία της υπόθεσης.
Κατά τον κ. Τσίπρα, η υπόθεση έχει προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στη λειτουργία του κράτους δικαίου και η συγκάλυψη, όπως υποστήριξε, έχει φτάσει στα όριά της.
Ξεχώρισε, πάντως, την ηγεσία της Δικαιοσύνης από το σύνολο του δικαστικού σώματος, κάνοντας λόγο για στίγμα που αφορά την πρώτη.
Το πιο πολιτικά φορτισμένο σημείο της τοποθέτησής του ήταν η εκτίμηση ότι η πλήρης διαλεύκανση θα εξαρτηθεί από την επόμενη κυβέρνηση.
Αν, όπως είπε, υπάρξει νέα τετραετία Μητσοτάκη, δεν θα υπάρξει ουσιαστική διαλεύκανση. Αντίθετα, υποστήριξε ότι μια προοδευτική κυβέρνηση με την ΕΛΑΣ σε θέσεις ευθύνης θα πρέπει να διασφαλίσει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, ώστε να λογοδοτήσουν όσοι ευθύνονται, ανεξάρτητα από τη θέση τους.
ΕΛΑΣ με «low budget» και χρηματοδότηση από πολλούς
Ο Αλέξης Τσίπρας ανακοίνωσε ακόμη μια διαφορετική προσέγγιση στη χρηματοδότηση της ΕΛΑΣ.
Το κόμμα θα ξεκινήσει καμπάνια crowdfunding, ζητώντας μικρές καθημερινές συνεισφορές από μέλη, φίλους και εθελοντές.
Όπως εξήγησε, η ΕΛΑΣ θα κινηθεί με ένα μοντέλο χαμηλού κόστους, χωρίς πολυδάπανες κομματικές δομές και εκστρατείες.
Παράλληλα, προανήγγειλε πλήρη δημοσιοποίηση των οικονομικών στοιχείων του κόμματος, ώστε οι πολίτες να μπορούν μέσω της ιστοσελίδας της ΕΛΑΣ να παρακολουθούν τις εισροές χρημάτων.
Το σύνθημα που χρησιμοποίησε ήταν χαρακτηριστικό: «Λίγα από πολλούς και όχι πολλά από λίγους».
Η πόρτα της ΕΛΑΣ στους πρώην συντρόφους
Για τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που εξετάζουν το ενδεχόμενο ένταξης στη νέα πολιτική προσπάθεια, ο κ. Τσίπρας έθεσε συγκεκριμένα όρια.
Η ΕΛΑΣ, όπως είπε, δεν πρόκειται να λειτουργήσει ως μηχανισμός μεταφοράς κοινοβουλευτικών εδρών ή πολιτικών προνομίων από το ένα κόμμα στο άλλο.
Βασική προϋπόθεση είναι να μην πρόκειται για βουλευτές που έχουν εκλεγεί με άλλο κόμμα, ενώ δεν θα υπάρξει αυτόματη μεταφορά προηγούμενων ιδιοτήτων ή προνομίων.
Από την άλλη πλευρά, δήλωσε ότι η ΕΛΑΣ παραμένει ανοιχτή σε όλους όσοι επιθυμούν να ενταχθούν στη νέα προσπάθεια και αποδέχονται τη διακήρυξή της.
«Με το ΠΑΣΟΚ είμαστε ανταγωνιστές, όχι αντίπαλοι»
Το μετεκλογικό τοπίο ήταν ένα ακόμη πεδίο στο οποίο ο κ. Τσίπρας επιχείρησε να αποσαφηνίσει τις προθέσεις του.
Για το ΠΑΣΟΚ είπε ότι δεν αποτελεί αντίπαλο της ΕΛΑΣ αλλά πολιτικό ανταγωνιστή.
«Αντίπαλός μας είναι η Δεξιά και ο Κυριάκος Μητσοτάκης», ανέφερε, αφήνοντας ανοιχτό τον δρόμο για συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων μετά τις εκλογές.
Εφόσον η ΕΛΑΣ λάβει την πρώτη εντολή, θα απευθυνθεί στις δυνάμεις του δημοκρατικού τόξου για τη διαμόρφωση κυβέρνησης στη βάση ενός κοινού προγράμματος.
Αν δεν υπάρξει συμφωνία, όπως είπε, η χώρα θα οδηγηθεί ξανά στις κάλπες.
Παράλληλα, έθεσε ως κεντρικό ζήτημα την αποτροπή της ενίσχυσης της Ακροδεξιάς. Όπως υποστήριξε, η διαρκής καλλιέργεια της αντίληψης ότι «όλοι είναι ίδιοι» μπορεί να ενισχύσει το «αυγό του φιδιού».
Σκληρό μήνυμα στα ελληνοτουρκικά
Ο κ. Τσίπρας ζήτησε τα εθνικά θέματα να παραμείνουν έξω από την κομματική αντιπαράθεση, άσκησε όμως έντονη κριτική στην εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης.
Υποστήριξε ότι η περίοδος των «ήρεμων νερών» δεν αξιοποιήθηκε από την Αθήνα για να ενισχύσει τη γεωπολιτική της θέση και ότι, αντίθετα, η Τουρκία κατάφερε να αναβαθμίσει τον δικό της ρόλο.
Αναφέρθηκε στην ενίσχυση της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας με F-16 και στην προοπτική απόκτησης F-35, αλλά και στην κρίση γύρω από την πόντιση του καλωδίου στην Κάσο.
Κατά τον ίδιο, το γεωπολιτικό ισοζύγιο έχει μετακινηθεί εις βάρος της Ελλάδας.
Στο πλαίσιο αυτό, δήλωσε ότι μια κυβέρνηση υπό την ΕΛΑΣ θα προχωρούσε σε επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ θα συνέδεε την αποτρεπτική ισχύ με μια πιο ενεργητική διπλωματική πολιτική.
Ελλάδα – Ισραήλ: συνεργασία, αλλά και όρια
Πιο προσεκτικός ήταν στις αναφορές του για τις σχέσεις Ελλάδας – Ισραήλ.
Αναγνώρισε ότι η στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών έχει οφέλη για την Ελλάδα, υποστήριξε όμως ότι δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την κατάσταση στη Γάζα.
Η Ελλάδα, όπως είπε, είναι χώρα που στηρίζει την εξωτερική της πολιτική στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αγνοεί όσα συμβαίνουν.
Για το ένταλμα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου σε βάρος του Μπενιαμίν Νετανιάχου, υποστήριξε ότι αυτό βρίσκεται σε ισχύ και ότι μια κυβέρνηση της ΕΛΑΣ θα ακολουθούσε την ευρωπαϊκή πρακτική.
Σε ό,τι αφορά την «Ασπίδα του Αχιλλέα» και τον πηγαίο κώδικα του συστήματος, δήλωσε ότι θα αναζητούσε εναλλακτική λύση από άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Αν, ωστόσο, τα Γενικά Επιτελεία έκριναν ότι η συγκεκριμένη επιλογή ήταν απολύτως αναγκαία, θα την προχωρούσε.
Παιδεία χωρίς το σημερινό μοντέλο Πανελλαδικών
Στην εκπαίδευση, η ΕΛΑΣ προτείνει αλλαγές στη λειτουργία του Λυκείου και σταδιακή απομάκρυνση από το σημερινό σύστημα των Πανελλαδικών.
Ο κ. Τσίπρας τάχθηκε υπέρ της κατάργησης της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής και πρότεινε οικονομική στήριξη των φοιτητών, μεταξύ άλλων μέσω επιδόματος 500 ευρώ με προπληρωμένη κάρτα.
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται επίσης η ενίσχυση των εκπαιδευτικών και των δημόσιων πανεπιστημίων, με στόχο η ανώτατη εκπαίδευση να αποτελέσει βασικό εργαλείο για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.
Αγρότες: «Υπαρξιακό ζήτημα»
Ιδιαίτερη θέση στο σχέδιο κατέχει και ο πρωτογενής τομέας.
Ο Αλέξης Τσίπρας χαρακτήρισε την αγροτική παραγωγή εθνικό και υπαρξιακό ζήτημα, ασκώντας παράλληλα σφοδρή κριτική στους χειρισμούς γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις καθυστερήσεις στις ενισχύσεις.
Στις προτεραιότητες που παρουσίασε περιλαμβάνονται η ανασυγκρότηση του ζωικού κεφαλαίου και η ενίσχυση του κτηνιατρικού δικτύου.
Θεσσαλονίκη και μετρό
Από την κριτική του δεν έλειψε το μετρό Θεσσαλονίκης.
Ο κ. Τσίπρας υποστήριξε ότι όταν παρέλαβε το έργο βρισκόταν περίπου στο 30%, ενώ, σύμφωνα με την εκδοχή που παρουσίασε, μέσα σε τρία χρόνια είχε φτάσει περίπου στο 80%.
Κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι χρειάστηκε άλλα τέσσερα χρόνια για να ολοκληρώσει το έργο και άσκησε κριτική στην επικοινωνιακή διαχείριση της λειτουργίας του σταθμού Βενιζέλου.
Το προσωπικό στοίχημα: «Να μην επαναληφθούν τα λάθη»
Πέρα από τις επιμέρους προτάσεις, ο Αλέξης Τσίπρας επιχείρησε από τη ΔΕΘ να διαμορφώσει ένα νέο πολιτικό αφήγημα για την επιστροφή του.
Δεν αρνήθηκε τα λάθη του παρελθόντος. Αντίθετα, υποστήριξε ότι η εμπειρία της πρώτης κυβερνητικής περιόδου αποτελεί πλέον εφόδιο και όχι βάρος.
Το αίτημά του ήταν ξεκάθαρο: δεύτερη ευκαιρία για τον ίδιο, αλλά κυρίως ευκαιρία για τη χώρα να αλλάξει κατεύθυνση.