Ο κύβος ερρίφθη, ο Αλέξης Τσίπρας παίρνει και επισήμως θέση στην πολιτική κονίστρα και με σκάφος την «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη» ξεκινάει το ταξίδι προς την πολιτική του Ιθάκη. Τώρα αρχίζει η προσπάθεια να “επικοινωνήσει” και να μεθερμηνεύσει το μηνύματα που εξέπεμψε κατά την παρουσίαση του νέου πολιτικού φορέα.
Η επιλογή του ονόματος με το ιστορικά βαρύ ακρωνύμιο ΕΛΑΣ, δεν είναι απλώς επικοινωνιακή. Αποτελεί την πρώτη συνειδητή απόπειρα του πρώην πρωθυπουργού να επαναπροσδιορίσει την πολιτική και ιδεολογική του ταυτότητα, μετά την περίοδο του ΣΥΡΙΖΑ και την πολυετή κρίση αξιοπιστίας της ελληνικής κεντροαριστεράς.
Στην παρουσίαση του νέου κόμματος, ο Τσίπρας επιχείρησε να στείλει ένα διπλό μήνυμα: ότι η νέα πολιτική του πρόταση είναι ταυτόχρονα αριστερή και πατριωτική. Όχι μια εκδοχή «προοδευτικού κέντρου» με ασαφή όρια, αλλά μια πολιτική δύναμη που θέλει να ανακτήσει τα στοιχεία της κοινωνικής εκπροσώπησης, της εθνικής αναφοράς και της σύνδεσης με τη λαϊκή βάση.
Από τον «προοδευτικό χώρο» στην ταυτοτική Αριστερά
Το πρώτο στοιχείο αφορά την Αριστερά. Ο Τσίπρας εμφανίστηκε να απορρίπτει ευθέως τη λογική της «χύδην κεντροαριστεράς» — ενός πολιτικού χώρου χωρίς σαφή ιδεολογικά χαρακτηριστικά, που λειτουργεί περισσότερο ως εκλογική συγκόλληση προσώπων και μηχανισμών, παρά ως συνεκτικό πολιτικό σχέδιο.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να αποσείσει μια κατηγορία που τον συνόδευε ήδη από την περίοδο διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ: ότι, πίσω από τη ρητορική της ριζοσπαστικής Αριστεράς, οικοδομούσε σταδιακά ένα κεντροαριστερό κόμμα εξουσίας, με ελάχιστα πραγματικά αριστερά χαρακτηριστικά και με την Αριστερά να λειτουργεί περισσότερο ως ιδεολογική «γαρνιτούρα».
Στη νέα του προσπάθεια θέλει να αντιστρέψει αυτή την εικόνα. Η έμφαση στην κοινωνική ανισότητα, στη σύγκρουση με οικονομικά συμφέροντα, στην εργασία και στο κράτος πρόνοιας δείχνει μια προσπάθεια επιστροφής σε πιο καθαρές αριστερές αναφορές.
Η "πατριωτική" διάσταση
Όμως ο Τσίπρας και το επιτελείο του ξέρουν ότι η επαναφορά ενός καθαρά «παραδοσιακού» αριστερού αφηγήματος ,δεν αρκεί πλέον για να δημιουργήσει πλειοψηφικό ρεύμα.
Γι’ αυτό και το δεύτερο στοιχείο - ο πατριωτικός χαρακτήρας — είναι εξίσου κρίσιμος. Ο Τσίπρας επιδιώκει να καλύψει ένα πολιτικό κενό που διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια: Την απουσία μιας δύναμης που να συνδυάζει κοινωνική πολιτική με εθνική αναφορά, χωρίς να διολισθαίνει ούτε στον εθνικισμό, ούτε στον δικαιωματισμό χωρίς κοινωνικό έρεισμα.
Η χρήση του όρου «Ελληνική» μπροστά από την «Αριστερή Συμπαράταξη» -'οπως και το μπλε στα χρώματα του κόμματος - δεν είναι τυχαία. Στοχεύει να δείξει ότι η νέα παράταξη δεν αντιλαμβάνεται την πατρίδα ως έννοια ξένη προς την Αριστερά, αλλά ως οργανικό στοιχείο της πολιτικής της ταυτότητας.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια προσπάθεια ιδεολογικής ανασύνθεσης: μια Αριστερά που θέλει να εμφανιστεί κοινωνικά ριζοσπαστική αλλά και εθνικά γειωμένη. Μια δύναμη που επιχειρεί να μιλήσει τόσο στα λαϊκά στρώματα που απομακρύνθηκαν από τον ΣΥΡΙΖΑ, όσο και σε ψηφοφόρους που αισθάνθηκαν ότι η ελληνική κεντροαριστερά έχασε κάθε επαφή με ζητήματα ταυτότητας, πατρίδας και κοινωνικής συνοχής.
Διακριτό πολιτικό στίγμα
Το αν αυτή η στρατηγική αποτελεί πραγματική ιδεολογική μετατόπιση ή μια νέα πολιτική “συσκευασία”, μένει να αποδειχθεί στην πράξη. Πάντως η παρουσίαση της ΕΛΑΣ έδειξε καθαρά ότι ο Τσίπρας δεν θέλει πλέον να εμφανίζεται ως εκφραστής ενός γενικού και ασαφούς «προοδευτικού χώρου».
Θέλει να επανατοποθετηθεί ως ηγέτης μιας πολιτικής πρότασης με πιο διακριτό ιδεολογικό και ταυτοτικό αποτύπωμα. Μιας Αριστεράς που διεκδικεί ξανά τον πατριωτισμό ως μέρος της πολιτικής της αφήγησης.
Χ. ΝΙΑΚΑΣ