Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις, με την ανασύνθεση του πολιτικού σκηνικού να είναι σε εξέλιξη, δεν καταγράφουν απλώς μεταβολές στα ποσοστά των κομμάτων. Αποτυπώνουν μια βαθύτερη πολιτική εξέλιξη: την επιστροφή του διπολισμού, με πρωταγωνιστές τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα, μετά την ίδρυση της ΕΛΑΣ. Η νέα δημοσκόπηση της GPO επιβεβαιώνει αυτή τη δυναμική, καθώς τόσο η Νέα Δημοκρατία όσο και η ΕΛΑΣ ενισχύουν τις δυνάμεις τους, διευρύνοντας την απόστασή τους από τους υπόλοιπους πολιτικούς σχηματισμούς.
Η δυναμική εμφάνιση της ΕΛΑΣ φαίνεται να επανασυσπειρώνει ένα σημαντικό τμήμα των κεντροαριστερών και αριστερών ψηφοφόρων, ενώ ταυτόχρονα διευκολύνει τη Νέα Δημοκρατία να επαναφέρει το γνώριμο δίλημμα της πολιτικής σταθερότητας απέναντι στην εναλλακτική κυβερνητική πρόταση.
Νέοι νικητές και χαμένοι
Η αναβίωση του διπόλου δεν αφορά μόνο τους δύο βασικούς πρωταγωνιστές. Επηρεάζει συνολικά το πολιτικό σύστημα, δημιουργώντας νέους νικητές και νέους χαμένους.
Πρώτος κερδισμένος εμφανίζεται η ΝΔ. Η επιστροφή της πόλωσης λειτουργεί παραδοσιακά υπέρ του κυβερνώντος κόμματος, καθώς περιορίζει τις διαρροές προς μικρότερους σχηματισμούς και ενισχύει τη συσπείρωση της εκλογικής της βάσης.
Παράλληλα, επαναφέρει στο προσκήνιο το δίλημμα της κυβερνησιμότητας, στοιχείο που αποτελεί βασικό πλεονέκτημα για τον Κυρ. Μητσοτάκη. Εφόσον η ΝΔ περάσει το όριο του 25%, εξασφαλίζει και το μπόνους των 20 εδρών, που προβλέπει ο εκλογικός νόμος για το πρώτο κόμμα, γεγονός που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για τους μετεκλογικούς συσχετισμούς.
Κερδισμένος είναι, όμως, και ο Αλ. Τσίπρας. Η σταθεροποίηση της ΕΛΑΣ στη δεύτερη θέση δεν έχει μόνο δημοσκοπική αξία. Τον επαναφέρει στον ρόλο του βασικού αντιπάλου του Κυριάκου Μητσοτάκη, ανασυγκροτώντας γύρω του σημαντικό μέρος της αντιπολιτευτικής ψήφου.
Στον αντίποδα, ο μεγάλος χαμένος της νέας πραγματικότητας φαίνεται να είναι το ΠΑΣΟΚ. Από κόμμα που φιλοδοξούσε να αποτελέσει τη βασική εναλλακτική απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, βρίσκεται πλέον στην τρίτη θέση, δεχόμενο πίεση τόσο από τα αριστερά όσο και από το κέντρο. Η επιστροφή της πόλωσης περιορίζει τα περιθώρια διεύρυνσης και δυσκολεύει τη στρατηγική του αυτόνομου πόλου.
Πιέσεις αναμένεται να δεχθούν και τα μικρότερα κόμματα. Αν, μάλιστα, η χώρα οδηγηθεί σε δεύτερη εκλογική αναμέτρηση, το δίλημμα «Μητσοτάκης ή Τσίπρας» είναι πιθανό να κυριαρχήσει στην προεκλογική περίοδο, συμπιέζοντας ακόμη περισσότερο τις δυνάμεις που κινούνται εκτός του νέου διπολικού σκηνικού.
Συνολική αναδιάταξη
Αν η τάση αυτή παγιωθεί, τότε δεν θα μιλάμε απλώς για την επιστροφή ενός γνώριμου πολιτικού ανταγωνισμού. Θα μιλάμε για μια συνολική αναδιάταξη του πολιτικού συστήματος, με το νέο δίπολο να καθορίζει εκ νέου τους όρους του πολιτικού παιχνιδιού.
Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο αν επιστρέφει το δίπολο. Είναι αν η επιστροφή του σηματοδοτεί και το τέλος της περιόδου της πολυδιάσπασης που χαρακτήρισε το πολιτικό σκηνικό μετά τις εκλογές του 2023.
Γιάννης Δήμου