Η συζήτηση για τις επόμενες εθνικές εκλογές περιστρέφεται συνήθως γύρω από τον πρώτο και ποια θα είναι η διαφορά του από τον δεύτερο. Στην πραγματικότητα όμως, οι πολιτικές εξελίξεις κρίνονται από δύο συγκεκριμένα ποσοστά, τα οποία λειτουργούν ως καθοριστικά ορόσημα για την επόμενη ημέρα. Το πρώτο είναι το 37% και το δεύτερο το 25%.
Ο μεγάλος στόχος της αυτοδυναμίας
Το 37% αποτελεί τον μεγάλο στόχο της ΝΔ. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επαναλαμβάνει ότι επιδιώκει αυτοδυναμία και στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση, όπως συνέβη το 2023 και το 2019. Με τον ισχύοντα εκλογικό νόμο, μια επίδοση πέριξ του 37% θεωρείται ασφαλής για την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Το ακριβές όριο μεταβάλλεται ανάλογα με το συνολικό ποσοστό των κομμάτων που μένουν εκτός Βουλής, ωστόσο η συγκεκριμένη ζώνη θεωρείται επαρκής για να οδηγήσει το πρώτο κόμμα στις 151 έδρες ή πολύ κοντά σε αυτές.
Εάν η ΝΔ προσεγγίσει αυτά τα επίπεδα, η πολιτική εικόνα θα είναι ξεκάθαρη. Θα έχει επιβεβαιώσει ότι παραμένει κυρίαρχη δύναμη στο πολιτικό σύστημα και θα διαθέτει εντολή διακυβέρνησης, είτε αυτοδύναμα είτε με περιορισμένες ανάγκες συνεργασιών.
Το μπόνους με το 25%
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο ποσοστό, λιγότερο συζητημένο, αλλά εξίσου κρίσιμο. Πρόκειται για το 25%, από το οποίο εξαρτάται το μπόνους εδρών του πρώτου κόμματος. Σύμφωνα με τον εκλογικό νόμο, από το 25% και πάνω ενεργοποιείται η κλιμακωτή ενίσχυση του πρώτου κόμματος, που λαμβάνει αρχικά 20 επιπλέον έδρες, ενώ το μπόνους αυξάνεται σταδιακά όσο ανεβαίνει το εκλογικό του ποσοστό (μια έδρα ανά μισή μονάδα άνω του 25%).
Το όριο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν τη ΝΔ αρκετά κάτω από τα ποσοστά των εκλογών του 2023. Παρά το γεγονός ότι στην εκτίμηση ψήφου εξακολουθεί να κινείται κοντά στο 30%, η πρόθεση ψήφου καταγράφεται αισθητά χαμηλότερα, ενώ εκκρεμεί η είσοδος του κόμματος Σαμαρά, που αναμένεται να επηρεάσει τους συσχετισμούς στην κεντροδεξιά.
Κυβέρνηση συνεργασίας από την αντιπολίτευση
Εάν η ΝΔ διατηρηθεί πάνω από το 25%, ακόμη και μακριά από την αυτοδυναμία, θα εξακολουθήσει να διαθέτει σημαντικό θεσμικό πλεονέκτημα. Το μπόνους εδρών θα της επιτρέψει να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διεργασίες σχηματισμού κυβέρνησης και να παραμείνει ο βασικός πόλος του πολιτικού συστήματος. Άλλωστε, ο εκλογικός νόμος δεν συνδέει το μπόνους με τη διαφορά από το δεύτερο κόμμα, αλλά αποκλειστικά με το ποσοστό του πρώτου.
Αντίθετα, σε περίπτωση που το πρώτο κόμμα υποχωρήσει κάτω από το 25%, το πολιτικό σκηνικό αλλάζει ριζικά. Η κατανομή των εδρών γίνεται χωρίς το πλεονέκτημα του μπόνους, προσεγγίζοντας τη λογική της απλής αναλογικής. Σε μια τέτοια συνθήκη, η ισχύς του πρώτου κόμματος μειώνεται αισθητά και ανοίγει ο δρόμος για εναλλακτικά κυβερνητικά σχήματα και ευρύτερες συνεργασίες μεταξύ κομμάτων της αντιπολίτευσης.
Γι’ αυτό και, πίσω από τις καθημερινές δημοσκοπικές μεταβολές, τα βλέμματα των κομματικών επιτελείων είναι στραμμένα σε δύο αριθμούς. Το 37%, που οδηγεί στην αυτοδυναμία, και το 25%, που καθορίζει εάν το πρώτο κόμμα θα παραμείνει ο ρυθμιστής των εξελίξεων ή αν θα ανοίξει ένα νέο κυβερνητικό κεφάλαιο.
Γιάννης Δήμου