Η αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού, με την εμφάνιση νέων κομματικών σχηματισμών και την αναζήτηση νέων πολιτικών εκφράσεων από ένα σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος, φαίνεται ότι προκαλεί δυσκολίες στις εταιρείες δημοσκοπήσεων.
Η είσοδος των κομμάτων του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού στις μετρήσεις, ενώ εκκρεμούν οι ανακοινώσεις για το κόμμα του Αντώνη Σαμαρά, προσθέτει άγνωστους Χ στην εξίσωση της δημοσκοπικής καταγραφής.
Οι ανακατατάξεις αυτές αποτυπώνονται στις τελευταίες δημοσκοπήσεις με τρόπο που προκαλεί ερωτήματα, καθώς οι αποκλίσεις μεταξύ των εταιρειών είναι ασυνήθιστα μεγάλες. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε δύο μετρήσεις που δημοσιεύθηκαν με διαφορά μόλις μίας ημέρας, κοινά σημεία αποτελούν η πρωτιά της ΝΔ και η δεύτερη θέση του κόμματος του Αλ. Τσίπρα. Από εκεί και πέρα, οι διαφορές είναι εντυπωσιακές.
Τα μεγάλα μπερδέματα
Στην πρόθεση ψήφου στη δημοσκόπηση της Interview, που δημοσιεύθηκε στις 23 Ιουνίου, η ΝΔ καταγράφεται στο 28,1%, ενώ στη μέτρηση της Real Polls, μία ημέρα αργότερα, το κυβερνών κόμμα εμφανίζεται στο 25,8%. Πρόκειται για απόκλιση που ξεπερνά τις δύο μονάδες και επηρεάζει σημαντικά την εικόνα της πολιτικής κυριαρχίας του κυβερνώντος κόμματος.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά στην καταγραφή της ΕΛΑΣ. Η Interview δίνει ποσοστό 14,5%, ενώ η Real Polls καταγράφει το νέο κόμμα στο 18,2%, διαφορά σχεδόν τεσσάρων μονάδων, η οποία μεταβάλλει αισθητά τους συσχετισμούς στον χώρο της αντιπολίτευσης.
Το μεγαλύτερο, ωστόσο, μπέρδεμα εντοπίζεται στην τρίτη θέση. Η Interview εμφανίζει το ΠΑΣΟΚ στο 12,3%, καθαρά τρίτο κόμμα, ενώ η Real Polls δίνει την τρίτη θέση στο κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού με 9,4%. Την ίδια στιγμή, η Interview τοποθετεί την «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» στην πέμπτη θέση, πίσω ακόμη και από την Ελληνική Λύση, με 5,4%, ενώ η Real Polls φέρνει το ΠΑΣΟΚ τέταρτο, με 8,9%.
Πρώιμο στάδιο διαμόρφωσης
Μία πιθανή εξήγηση για τις μεγάλες διαφορές είναι ότι οι δημοσκοπικές εταιρείες καλούνται να μετρήσουν πολιτικά σχήματα τα οποία βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο διαμόρφωσης. Τόσο το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα όσο και η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού δεν διαθέτουν ακόμη πλήρως διαμορφωμένη οργανωτική δομή, στελεχιακό δυναμικό και σαφώς προσδιορισμένη εκλογική βάση.
Ως αποτέλεσμα, διαφορετικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις στην καταγραφή της πρόθεσης ψήφου μπορεί να παράγουν αισθητά διαφορετικά αποτελέσματα. Με άλλα λόγια, οι δημοσκοπήσεις επιχειρούν να αποτυπώσουν μια πολιτική πραγματικότητα που ακόμη διαμορφώνεται, γεγονός που αυξάνει τον βαθμό αβεβαιότητας και καθιστά πιο δύσκολη την ασφαλή εξαγωγή συμπερασμάτων.
Το κρίσιμο ερώτημα
Οι αποκλίσεις αυτές ενδέχεται να αποτυπώνουν τη δυσκολία μέτρησης ενός πολιτικού τοπίου που βρίσκεται σε φάση ταχείας μετάβασης. Το ερώτημα είναι αν πρόκειται για προσωρινές διαφορές μεθοδολογίας ή για ένδειξη ότι η εκλογική συμπεριφορά παραμένει εξαιρετικά ρευστή, καθιστώντας κάθε πρόβλεψη περισσότερο επισφαλή από ποτέ.
Οι επόμενες μετρήσεις θα δείξουν αν οι αποκλίσεις οφείλονται κυρίως στις διαφορετικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις ή αν αντανακλούν μια βαθύτερη πραγματικότητα: ότι το νέο πολιτικό σκηνικό δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί και οι μετακινήσεις ψηφοφόρων βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.
Γιάννης Δήμου