Το δίλημμα του 25% θέτει από τώρα-αν και αρκετούς μήνες πριν τις κάλπες- στους ψηφοφόρους ο Κυριάκος Μητσοτάκης, επιδιώκοντας να καλλιεργηθεί έγκαιρα και να εμπεδωθεί.
Σε τι συνίσταται το δίλημμα, όπως το εξέφρασε στη χθεσινή συνέντευξή του στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ; Κωδικοποιημένα: Αν πάρω πάνω από 25% μένω στην ηγεσία της ΝΔ και το παλεύω, αν πέσω από αυτό το ποσοστό φεύγω και δρομολογώ τη διαδικασία διαδοχής μου.
«Ο αρχηγός κρίνεται με βάση το αποτέλεσμα το οποίο φέρνει στις εκλογές. Αν έπαιρνα 25% στις εκλογές, καλά θα έκαναν να τα λένε αυτά (σ.σ. ότι θα φύγει από την ηγεσία της ΝΔ)», απάντησε σε σχετική ερώτηση και πρόσθεσε με νόημα: «Η Νέα Δημοκρατία έχει και μια παράδοση να ανταμείβει τους αρχηγούς οι οποίοι πηγαίνουν καλά και βέβαια οι ίδιοι οι αρχηγοί, όταν δεν πηγαίνουν καλά, να κάνουν στην άκρη, να έρχεται κάποιος άλλος».
Τι κρύβει η απάντηση
Γιατί ο πρωθυπουργός άνοιξε ένα τέτοιο θέμα, που εκτός του αυτονόητου, υποδηλώνει διλημματική πρόθεση; Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι θέλει να καταστήσει σαφές προς κάθε κατεύθυνση και ειδικά στη γαλάζια παράταξη ότι σημαντική πτώση της εκλογικής δύναμης του κόμματος, ακόμα και αν είναι πρώτο, δεν θα μείνει χωρίς συνέπειες. Εν ολίγοις, επιδιώκει να αποτρέψει την χαλαρή ψήφο δυσαρέσκειας την πρώτη Κυριακή με το σκεπτικό της διόρθωσης στη δεύτερη κάλπη, επισείοντας τον κίνδυνο αστάθειας για τη χώρα, αλλά και για το κόμμα.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η κίνηση αυτή ενόψει της ίδρυσης του κόμματος Σαμαρά, που στοχεύει στην προσέλκυση ψηφοφόρων της ΝΔ, τονίζουν οι ίδιοι κύκλοι, σημειώνοντας πάντως ότι ο Κ. Μητσοτάκης έβαλε χαμηλά τον πήχη της παραμονής του, καθώς οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κυβερνών κόμμα στην πρόθεση ψήφου κινείται μεταξύ 24% και 27,5%.
Γιατί είναι κομβικό το 25%
Γιατί αναδεικνύεται ως κομβικό το 25% στις εκλογές; Πρόκειται για το εκλογικό ποσοστό που συνδέεται άμεσα με το μπόνους εδρών του πρώτου κόμματος. Σύμφωνα με τον εκλογικό νόμο, από το 25% και πάνω ενεργοποιείται η κλιμακωτή ενίσχυση του πρώτου κόμματος, που λαμβάνει αρχικά 20 επιπλέον έδρες, ενώ το μπόνους αυξάνεται σταδιακά όσο ανεβαίνει το εκλογικό του ποσοστό (μια έδρα ανά μισή μονάδα άνω του 25%).
Εάν η ΝΔ διατηρηθεί πάνω από το 25%, ακόμη και μακριά από την αυτοδυναμία, θα εξακολουθήσει να διαθέτει σημαντικό θεσμικό πλεονέκτημα. Το μπόνους εδρών θα της επιτρέψει να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διεργασίες σχηματισμού κυβέρνησης και να παραμείνει ο βασικός πόλος του πολιτικού συστήματος. Άλλωστε, ο εκλογικός νόμος δεν συνδέει το μπόνους με τη διαφορά από το δεύτερο κόμμα, αλλά αποκλειστικά με το ποσοστό του πρώτου.
Αντίθετα, σε περίπτωση που το πρώτο κόμμα υποχωρήσει κάτω από το 25%, το πολιτικό σκηνικό αλλάζει ριζικά. Η κατανομή των εδρών γίνεται χωρίς το πλεονέκτημα του μπόνους, προσεγγίζοντας τη λογική της απλής αναλογικής. Σε μια τέτοια συνθήκη, η ισχύς του πρώτου κόμματος μειώνεται αισθητά και ανοίγει ο δρόμος για εναλλακτικά κυβερνητικά σχήματα και ευρύτερες συνεργασίες μεταξύ κομμάτων της αντιπολίτευσης.
Γιάννης Δήμου