Θετική είναι η αποτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών από την Ελλάδα, σχεδόν πέντε μήνες μετά την έναρξη εφαρμογής του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Η δεύτερη ευρωπαϊκή ετήσια έκθεση αναγνωρίζει τη σημαντική συμβολή της χώρας, ενώ παράλληλα πιστοποιεί ότι η Ελλάδα παραμένει σε καθεστώς «μεταναστευτικής πίεσης».
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έκθεσης, η συνολική εικόνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάζει αισθητή βελτίωση. Η μείωση των παράνομων διελεύσεων κατά περισσότερο από το μισό την τελευταία διετία, σε συνδυασμό με την περαιτέρω υποχώρηση κατά ένα τρίτο το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, αποδίδεται στη νέα προσέγγιση της ΕΕ.
Παράλληλα, καταγράφεται υποχώρηση 22% στις μη εγκεκριμένες μετακινήσεις και 19% στις αιτήσεις ασύλου για το 2025, ενώ το ποσοστό επιστροφών σε ευρωπαϊκό επίπεδο ξεπέρασε το 30%.
Η αναγνώριση των ελληνικών προσπαθειών από τον Μάγκνους Μπρούνερ
Σε δηλώσεις του από τις Βρυξέλλες, ο Ευρωπαίος επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον περιορισμό της παράτυπης μετανάστευσης, με τη δράση της να προσφέρει θετικό αντίκτυπο σε ολόκληρη την ΕΕ, όπως συμβαίνει και με την Ιταλία.
Ο Επίτροπος σημείωσε ότι, παρά τη γενικότερη μείωση των αφίξεων κατά μήκος της Ανατολικής Μεσογειακής οδού, η Ελλάδα συνεχίζει να δέχεται πιέσεις, κυρίως λόγω των αυξημένων ροών από τη Λιβύη. Για τον λόγο αυτό, η Κομισιόν βρίσκεται σε επαφή με χώρες-εταίρους της περιοχής, στοχεύοντας στην ανάσχεση των επικίνδυνων αυτών διαδρομών.
Επιπλέον, ο κ. Μπρούνερ εξέφρασε την ικανοποίησή του για την αποτελεσματική χρήση της νέας συνοριακής διαδικασίας από τις ελληνικές αρχές και την παράλληλη αύξηση των επιστροφών. Τόνισε ότι η στάση της Αθήνας συνδυάζει την ευθύνη με την αλληλεγγύη, ενισχύοντας την αξιοπιστία του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος και την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών-μελών.
Η ακτινογραφία των κρατών-μελών στην έκθεση της ΕΕ
Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβαίνει σε μια αναλυτική κατηγοριοποίηση των χωρών ανάλογα με την ένταση της μεταναστευτικής πίεσης που αντιμετωπίζουν:
-
Κράτη σε καθεστώς μεταναστευτικής πίεσης: Η Ελλάδα και η Κύπρος (λόγω δυσανάλογου αριθμού αφίξεων), η Ιταλία (λόγω αυξημένων περιστατικών έρευνας και διάσωσης) και η Ισπανία (με βάση τη συνολική κατάσταση και το περιστατικό στη Θέουτα). Τα τέσσερα αυτά κράτη-μέλη καθίστανται επιλέξιμα για πρόσβαση στη δεξαμενή αλληλεγγύης, με την προϋπόθεση ότι τηρούν τους κανόνες περί ευθύνης — πεδίο στο οποίο η Κομισιόν ζητά μεγαλύτερη πρόοδο από την Ιταλία.
-
Χώρες με κίνδυνο μεταναστευτικής πίεσης: Στην κατηγορία αυτή υπάγονται 15 κράτη (Βέλγιο, Τσεχία, Γερμανία, Εσθονία, Ιρλανδία, Γαλλία, Κροατία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβενία, Φινλανδία). Η αξιολόγηση αυτή οφείλεται είτε στις δευτερογενείς μετακινήσεις και τις αιτήσεις ασύλου, είτε στην προστασία εκτοπισμένων από τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, είτε στον κίνδυνο εργαλειοποίησης της μετανάστευσης. Οι χώρες αυτές αποκτούν κατά προτεραιότητα πρόσβαση στη μόνιμη εργαλειοθήκη της ΕΕ.
-
Χώρες με επιβαρυμένη πενταετή εικόνα: Η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Κροατία, η Αυστρία και η Πολωνία αντιμετωπίζουν τις συσσωρευτικές επιπτώσεις της τελευταίας πενταετίας και έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν πλήρη ή μερική απαλλαγή από τις συνεισφορές τους στη δεξαμενή αλληλεγγύης.
Πώς λειτουργεί η δεξαμενή αλληλεγγύης για το 2027
Στο πλαίσιο των επόμενων βημάτων, η Κομισιόν υπέβαλε στο Συμβούλιο την (μη δημόσια) πρότασή της για τη συγκρότηση της δεξαμενής αλληλεγγύης του 2027.
Το Συμβούλιο καλείται πλέον να καθορίσει το μέγεθος της δεξαμενής και τις επιμέρους συνεισφορές. Κάθε κράτος-μέλος διατηρεί την ευελιξία να επιλέξει τον τρόπο συμμετοχής του, ο οποίος μπορεί να περιλαμβάνει:
-
Ανθρώπινη αλληλεγγύη (μετεγκαταστάσεις ή αντισταθμίσεις ευθύνης).
-
Χρηματοδοτική στήριξη.
-
Εναλλακτικά επιχειρησιακά μέτρα ή συνδυασμό των παραπάνω.