Οι αλλεπάλληλες δημοσκοπήσεις που ακολούθησαν την είσοδο των κομμάτων του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού έχουν αρχίσει να αποτυπώνουν το νέο πολιτικό τοπίο. Πρόκειται, όμως, για μια δημοσκοπική εικόνα που απέχει ακόμη από το να θεωρηθεί οριστική, καθώς η ανασύνθεση του πολιτικού σκηνικού δεν έχει ολοκληρωθεί. Στο παζλ αναμένεται να προστεθεί και το κόμμα του Αντώνη Σαμαρά, το οποίο εκτιμάται ότι θα επηρεάσει κυρίως τις ισορροπίες στον χώρο της κεντροδεξιάς.
Μέχρι στιγμής, οι περισσότερες μετρήσεις εμφανίζουν ένα σκηνικό που θυμίζει αρκετά τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών του 2024, με βασική διαφορά ότι στη δεύτερη θέση βρίσκεται πλέον η ΕΛΑΣ αντί του ΣΥΡΙΖΑ. Η εικόνα αυτή οδηγεί αρκετούς στο συμπέρασμα ότι διαμορφώνεται ήδη ένας νέος εκλογικός χάρτης.
Ο κρίσιμος παράγοντας
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πιο σύνθετη. Υπάρχει ένας κρίσιμος παράγοντας που καμία δημοσκόπηση δεν μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια: η συμμετοχή στις κάλπες. Πρόκειται για τη μεταβλητή που μπορεί να ανατρέψει εκτιμήσεις, να αλλάξει συσχετισμούς και να οδηγήσει ακόμα και σε εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα από αυτό που σήμερα προεξοφλείται.
Η σύγκριση των δύο τελευταίων εκλογικών αναμετρήσεων είναι αποκαλυπτική. Στις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου 2023 ψήφισαν 6.061.040 πολίτες, με συμμετοχή 61,76%. Αντίθετα, στις ευρωεκλογές η συμμετοχή κατέρρευσε στο 41,24%, καθώς στις κάλπες προσήλθαν μόλις 4.062.095 ψηφοφόροι.
Η διαφορά αγγίζει τα δύο εκατομμύρια εκλογείς. Πρόκειται για μια τεράστια δεξαμενή ψηφοφόρων, για την οποία κανείς δεν μπορεί να προβλέψει αν και πώς θα ενεργοποιηθεί στις επόμενες βουλευτικές εκλογές, είτε αυτές διεξαχθούν το 2026 είτε το 2027.
Ποιος θα ωφεληθεί
Το πιο σημαντικό είναι ότι δεν υπάρχει ασφαλής απάντηση στο ποιο κόμμα θα ωφεληθεί από μια αυξημένη συμμετοχή ή ποιο θα πληγεί από τη διατήρηση της αποχής. Οι πολιτικοί αναλυτές μπορούν να διατυπώνουν εκτιμήσεις, όμως η εκλογική συμπεριφορά όσων απείχαν στις ευρωεκλογές παραμένει ουσιαστικά άγνωστη. Αυτός είναι ο πραγματικός «παράγων Χ» των επόμενων εκλογών και ίσως η σημαντικότερη παράμετρος, που δεν αποτυπώνεται σε καμία δημοσκόπηση.
Γι' αυτό και οι σημερινές δημοσκοπήσεις, όσο χρήσιμες κι αν είναι για την καταγραφή των τάσεων, δεν μπορούν ακόμη να προεξοφλήσουν το αποτέλεσμα των επόμενων εθνικών εκλογών. Άγνωστος παράγοντας δεν είναι μόνο οι μετακινήσεις μεταξύ των κομμάτων, αλλά το ποιοι θα αποφασίσουν τελικά να επιστρέψουν στην κάλπη.
Γιάννης Δήμου