Ως αβάσιμες και παραπλανητικές χαρακτηρίζουν πηγές του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών τις αιτιάσεις ότι η νέα νομοθετική παρέμβαση υπονομεύει τη δικαστική προστασία των δανειοληπτών. Από το οικονομικό επιτελείο υπογραμμίζεται ότι το νέο πλαίσιο εστιάζει αποκλειστικά σε συμφωνίες αμοιβαίας συναίνεσης, ενισχύοντας τη διαφάνεια των servicers και παρέχοντας επιπλέον δικλίδες ασφαλείας για την κύρια κατοικία.
Όπως επισημαίνουν αρμόδιοι παράγοντες του υπουργείου, η μεταρρύθμιση διευρύνει τα δικαιώματα ενημέρωσης και τις ευκαιρίες διακανονισμού για τους πολίτες, επιβάλλοντας παράλληλα αυστηρότερες υποχρεώσεις λογοδοσίας στους διαχειριστές απαιτήσεων.
1. Συναινετικός χαρακτήρας και εκτελεστοί τίτλοι
Η νέα ρύθμιση αφορά αυστηρά και μόνο τις συμβάσεις ρύθμισης οφειλής, δηλαδή διμερείς συμφωνίες όπου ο δανειολήπτης συναινεί ρητά. Κανένας servicer δεν αποκτά το δικαίωμα να δημιουργεί αυθαίρετα εκτελεστούς τίτλους, ενώ η αρχική δανειακή σύμβαση δεν μετατρέπεται αυτόματα σε εκτελεστό τίτλο, ούτε παρέχεται γενική δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης χωρίς προηγούμενη συμφωνημένη ρύθμιση. Η πρόβλεψη στοχεύει αποκλειστικά στο να μην απαιτείται επιπλέον γραφειοκρατική διαδικασία έκδοσης τίτλου όταν τα δύο μέρη έχουν ήδη συμφωνήσει στους όρους.
2. Πλήρως κατοχυρωμένη η πρόσβαση στη Δικαιοσύνη
Το υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι η απόκτηση εκτελεστού τίτλου δεν ταυτίζεται με την κατάργηση του δικαστικού ελέγχου. Βάσει του Άρθρου 933 του ΚΠολΔ, ο οφειλέτης διατηρεί ακέραιο το δικαίωμα άσκησης ανακοπής κατά της εκτέλεσης, προσβάλοντας τόσο την εγκυρότητα του τίτλου και τη διαδικασία, όσο και την ίδια την απαίτηση. Η δικαστική προστασία δεν εξαρτάται από την προηγούμενη έκδοση διαταγής πληρωμής, ενώ ο πιστωτής φέρει πλήρως το βάρος της απόδειξης, υποχρεούμενος να τεκμηριώνει την απαίτησή του και την τήρηση των συμφωνηθέντων.
3. Δωρεάν πρόσβαση στα στοιχεία και διαφάνεια
Για την αντιμετώπιση του χρόνιου προβλήματος ελλιπούς ενημέρωσης των δανειοληπτών, θεσπίζεται δικαίωμα δωρεάν πρόσβασης σε όλα τα έγγραφα της οφειλής. Ο δανειολήπτης αποκτά πλέον τη δυνατότητα να γνωρίζει με ακρίβεια τί πραγματικά οφείλει, ελέγχοντας το πλήρες ιστορικό των καταβολών του, τις επιμέρους χρεώσεις, καθώς και τον ακριβή τρόπο διαμόρφωσης του εναπομείναντος υπολοίπου του.
4. Δεύτερη ευκαιρία ρύθμισης και εξωδικαστικός
Το νομοθετικό πλαίσιο ανοίγει νέες διόδους για βιώσιμες λύσεις, προσφέροντας εναλλακτικές διαδρομές πριν από την αναγκαστική εκτέλεση. Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός παραμένει η πρώτη γραμμή για τη συνολική ρύθμιση των υποχρεώσεων, ενώ παράλληλα προβλέπεται η δυνατότητα προσφυγής σε νέα διμερή διαδικασία εφόσον δεν επιτευχθεί συμφωνία. Επιπλέον, μέσω ειδικής μεταβατικής διάταξης, παρέχεται νέα ευκαιρία διακανονισμού ακόμη και σε οφειλέτες που είχαν αποτύχει σε παλαιότερες προσπάθειες.
5. Πολυεπίπεδη προστασία της κύριας κατοικίας
Για τη διασφάλιση της λαϊκής κατοικίας ενεργοποιούνται στοχευμένα εργαλεία, δίνοντας τη δυνατότητα ρύθμισης όπου το καταβλητέο ποσό καθορίζεται από την εμπορική αξία του ακινήτου, με παράλληλη ρευστοποίηση τυχόν δευτερευόντων περιουσιακών στοιχείων. Για τους ευάλωτους οφειλέτες που αδυνατούν να ανταπεξέλθουν, προβλέπεται η ειδική διαδρομή υπαγωγής στον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Μέχρι την πλήρη λειτουργία του Φορέα, το ενδιάμεσο πρόγραμμα παρέχει στους δικαιούχους αναστολή πλειστηριασμών και κρατική επιδότηση.
6. Το πραγματικό κόστος των καθυστερήσεων
Όπως υπογραμμίζουν πηγές του ΥΠΕΘΟΟ, οι παρατεταμένες και αδικαιολόγητες διαδικαστικές καθυστερήσεις επιβαρύνουν τελικά τον ίδιο τον δανειολήπτη με πρόσθετους τόκους και έξοδα. Όταν υπάρχει ήδη συμφωνημένος διακανονισμός, η επανάληψη γραφειοκρατικών σταδίων λειτουργεί σε βάρος του οφειλέτη. Στόχος της παρέμβασης είναι η συνύπαρξη ασφάλειας δικαίου και αποτελεσματικότητας, ώστε ο πολίτης να γνωρίζει με ακρίβεια τι χρωστά, να προστατεύει την περιουσία του και να αξιοποιεί ουσιαστικά τα νόμιμα δικαιώματά του.
