Τα ενοίκια και οι δόσεις στεγαστικών δανείων απορροφούν σχεδόν το 1/4 (για την ακρίβεια το 23,7%) του διαθέσιμου εισοδήματος των ελληνικών νοικοκυριών.
Τα στοιχεία προέρχονται από την Τράπεζα της Ελλάδος, και αντιστοιχούν στον μέσο όρο. Ομως, γα ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα:
- Περίπου 3 στις 10 οικογένειες (28,9%) ξοδεύουν για στέγαση (ενοίκιο και δόσεις στεγαστικών) πάνω από 40%(!) του εισοδήματος τους - και ζουν με τα εναπομένοντα "ψίχουλα".
Αυτά είναι στοιχεία της Eurostat και αποδίδουν πληρέστερα την πραγματική κατάσταση όσον αφορά το στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα.
Συγκριτικά επισημαίνεται ότι στην Ευρωπαϊκή Ενωση το ποσοστό των νοικοκυριών που ξοδεύουν πάνω από το 1/3 του εισοδήματος τους για στέγαση είναι μόλις 8%.
Στην έκθεση του Διοικητή της ΤτΕ αναφέρεται ότι το υψηλό κόστος στέγασης οφείλεται στη μεγάλη άνοδο των τιμών ακινήτων και των ενοικίων. Σ' αυτήν έχουν συμβάλει η μεγάλη ζήτηση, η ανεπαρκής προσφορά νέων κατοικιών (λόγω κάμψης της οικοδομικής δραστηριότητας επί πολλά χρόνια) και η ενίσχυση των διαθέσιμων εισοδημάτων.
Η κατοικία ως επένδυση
Οι παράγοντες που δημιουργούν την αυξημένη ζήτηση κατοικίας συνδέονται τόσο με τις μακροοικονομικές συνθήκες όσο και με τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά της οικονομίας και της αγοράς.
Η σταδιακή βελτίωση του διαθέσιμου εισοδήματος τα τελευταία χρόνια έχει ενισχύσει την εγχώρια ζήτηση. Τα νοικοκυριά αναζητούν σύγχρονη κατοικία για αγορά ή μίσθωση, ιδιαίτερα σε περιοχές που πληρούν υψηλότερα κριτήρια υποδομών και ποιότητας οικιστικού περιβάλλοντος.
Παράλληλα, η άρση της εσωτερικής αβεβαιότητας που χαρακτήρισε την περίοδο της οικονομικής κρίσης και η σταθερά ανοδική πορεία της αγοράς ακινήτων από το 2018 και μετά ενίσχυσαν την ελκυστικότητα της κατοικίας ως επένδυσης, τόσο για τα φυσικά πρόσωπα όσο και για τις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην ανάπτυξη, διαχείριση και εκμετάλλευση ακινήτων.
Αυξημένη ζήτηση στεγαστικών δανείων
Οι αυστηροί όροι χρηματοδότησης των νοικοκυριών που καθιερώθηκαν μετά την οικονομική κρίση, σε συνδυασμό με την άνοδο των επιτοκίων την περίοδο 2022-23, επηρέασαν αρνητικά τη ζήτηση νέων δανείων.
Ανάκαμψη σημειώθηκε το 2023 και ιδίως το 2024, όταν ο αριθμός νέων στεγαστικών δανείων αυξήθηκε κατά 3,9% και 29,6% αντίστοιχα.
Το πρόγραμμα "Σπίτι μου" εκτιμάται ότι ενίσχυσε περαιτέρω τη ζήτηση, ειδικά για παλαιότερες κατοικίες και διαμερίσματα.
Ο υψηλός βαθμός αστικοποίησης της χώρας και οι δημογραφικές μεταβολές που καταγράφηκαν τη δεκαετία 2011-2018 εξηγούν ένα μέρος της αυξημένης ζήτησης για κατοικία, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Παρά το γεγονός ότι ο πληθυσμός μειώνεται τόσο συνολικά (3,1%) όσο και τοπικά στις περισσότερες περιφέρειες, ο αριθμός των μονοπρόσωπων νοικοκυριών αυξάνεται σε όλες τις περιοχές.