Πότε κουρεύονται τα δάνεια με τον «νέο» Εξωδικαστικό: Αναλυτικά παραδείγματα

Μια μεγάλη αλλαγή στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, τίθεται σε εφαρμογή από τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου, ανατρέποντας, μεταξύ άλλων, και τον τρόπο με τον οποίο ο αλγόριθμος υπολογίζει τις διαγραφές χρεών. Η νέα ρύθμιση εστιάζει αποκλειστικά στην προστασία της κύριας κατοικίας, επιλύοντας τον γρίφο των οφειλετών που διαθέτουν χαμηλό εισόδημα αλλά ακίνητη περιουσία με σημαντική αξία.

Η τομή του νέου πλαισίου έγκειται στην πλήρη απομόνωση της κύριας κατοικίας από την περιουσιακή εικόνα του οφειλέτη κατά το λεγόμενο «τεστ ρευστοποίησης», που γίνεται αυτόματα από τον αλγόριθμο του Εξωδικαστικού. Μέχρι σήμερα, εάν η εμπορική αξία του σπιτιού υπερκάλυπτε το χρέος, το σύστημα απαγόρευε οποιοδήποτε κούρεμα. Πλέον, το πρώτο ακίνητο «κρύβεται» από τον αλγόριθμο, και η ρύθμιση ή η διαγραφή κεφαλαίου κρίνεται αποκλειστικά από τα υπόλοιπα ακίνητα και την πραγματική ικανότητα αποπληρωμής βάσει εισοδήματος.

Για να γίνει κατανοητή η «μηχανική» του νέου νόμου, νομικοί παραθέτουν τρία ενδεικτικά παραδείγματα για μια τετραμελή οικογένεια με ετήσιο εισόδημα 25.000 ευρώ (ικανότητα αποπληρωμής περίπου 70.000 ευρώ σε βάθος 20ετίας, μετά την αφαίρεση των Εύλογων Δαπανών Διαβίωσης).

Παράδειγμα 1: Δευτερεύουσα περιουσία υψηλής αξίας (κανένα κούρεμα)

Τα δεδομένα: Οφειλέτης με χρέος 80.000 ευρώ. Διαθέτει κύρια κατοικία αξίας 300.000 ευρώ και δευτερεύοντα ακίνητα (π.χ. εξοχικό, αγροτεμάχια) αξίας 150.000 ευρώ.
Πώς λειτουργούσε έως τώρα: Η συνολική περιουσία (450.000€) ήταν πολλαπλάσια του χρέους. Καμία διαγραφή.
Τι αλλάζει από 21/09: Ο αλγόριθμος αγνοεί την κύρια κατοικία. Ωστόσο, η «ορατή» δευτερεύουσα περιουσία παραμένει στα 150.000 ευρώ. Επειδή η αξία αυτή εξακολουθεί να είναι μεγαλύτερη από το συνολικό χρέος των 80.000 ευρώ, ο πιστωτής θεωρητικά μπορεί να ανακτήσει όλο το ποσό ρευστοποιώντας τα άλλα ακίνητα.
Το αποτέλεσμα: Το κούρεμα μπλοκάρεται. Η οφειλή παραμένει 80.000 ευρώ και απλώς ρυθμίζεται μακροχρόνια σε δόσεις των περίπου 383 ευρώ τον μήνα, για να είναι συμβατή με το εισόδημα. Σημειώνεται ότι, για να αποπληρωθεί το συνολικό χρέος των 80.000 ευρώ με μηνιαία δόση 383 ευρώ, ο αλγόριθμος του Εξωδικαστικού Μηχανισμού θα απλώσει τη ρύθμιση σε 240 δόσεις (δηλαδή σε βάθος 20ετίας). Ωστόσο, η ρύθμιση του Εξωδικαστικού δεν είναι άτοκη. Η νομοθεσία προβλέπει ένα σταθερό επιτόκιο 3% για τα πρώτα 3 χρόνια και στη συνέχεια κυμαινόμενο επιτόκιο (Euribor συν περιθώριο). Για να μπορέσει η ρύθμιση να απορροφήσει αυτούς τους τόκους χωρίς η δόση να ξεπεράσει το "ταβάνι" των 383 ευρώ που αντέχει το εισόδημα του οφειλέτη, το σύστημα επιμηκύνει αυτόματα τη διάρκεια αποπληρωμής, φτάνοντας συνήθως τις 240 δόσεις για τα κοινά δάνεια, ώστε η μηνιαία καταβολή να παραμείνει σταθερά εντός των οικονομικών δυνατοτήτων της οικογένειας.

Παράδειγμα 2: Μικρή δευτερεύουσα περιουσία και υψηλό χρέος (μεγάλο κούρεμα)

Τα δεδομένα: Οφειλέτης με χρέος 150.000 ευρώ. Διαθέτει κύρια κατοικία αξίας 300.000 ευρώ, αλλά τα δευτερεύοντα ακίνητά του αξίζουν μόλις 20.000 ευρώ.
Πώς λειτουργούσε έως τώρα: Η συνολική περιουσία των 320.000€ ήταν μεγαλύτερη από το χρέος. Ο οφειλέτης έπρεπε να πληρώσει και τα 150.000 ευρώ, με αποτέλεσμα να βγαίνουν μη βιώσιμες δόσεις.
Τι αλλάζει από 21/09: Το σπίτι των 300.000 ευρώ «εξαφανίζεται» από τον υπολογισμό. Η μόνη ορατή περιουσία είναι πλέον 20.000 ευρώ. Ο αλγόριθμος βλέπει ότι η περιουσία αυτή είναι πολύ μικρότερη από την ικανότητα αποπληρωμής των 70.000 ευρώ (από τους μισθούς της 20ετίας). Ο πιστωτής θα λάβει το μεγαλύτερο από τα δύο ποσά, δηλαδή τα 70.000 ευρώ.
Το αποτέλεσμα: Διαγράφονται 80.000 ευρώ (κούρεμα άνω του 50%). Ο οφειλέτης σώζει το σπίτι του, ίσως χρειαστεί να ρευστοποιήσει (ή να πληρώσει την αξία) των μικρών ακινήτων, και εξυπηρετεί ένα ρεαλιστικό υπόλοιπο.

Παράδειγμα 3: Μοναδικό περιουσιακό στοιχείο η κύρια κατοικία

Τα δεδομένα: Οφειλέτης με χρέος 100.000 ευρώ. Το μοναδικό του περιουσιακό στοιχείο είναι η κύρια κατοικία του, αξίας 200.000 ευρώ.
Πώς λειτουργούσε έως τώρα: Επειδή το σπίτι (200.000€) άξιζε περισσότερο από το δάνειο (100.000€), ο αλγόριθμος προστάτευε τον πιστωτή, θεωρώντας ότι τα λεφτά υπάρχουν στο ακίνητο. Το χρέος έμενε ακέραιο στα 100.000 ευρώ.
Τι αλλάζει από 21/09: Με την εξαίρεση της κύριας κατοικίας, ο αλγόριθμος βλέπει πλέον διαθέσιμη περιουσία... 0 ευρώ. Το μόνο που υπάρχει για να αποπληρωθεί το χρέος είναι η ικανότητα από το εισόδημα (70.000 ευρώ στην 20ετία).
Το αποτέλεσμα: Εφόσον δεν υπάρχει άλλη περιουσία για να «πιαστεί» ο πιστωτής, το χρέος προσαρμόζεται αυστηρά στις δυνατότητες του μισθού. Ο οφειλέτης θα πληρώσει 70.000 ευρώ. Ο Εξωδικαστικός κουρεύει 30.000 ευρώ και η πρώτη κατοικία θωρακίζεται πλήρως, εξασφαλίζοντας παράλληλα μια δόση που το νοικοκυριό μπορεί πράγματι να πληρώνει κάθε μήνα.