Με τη στεγαστική κρίση να πλήττει εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά –ιδιαίτερα στην Αττική και τα άλλα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας μας-ο νέος θεσμός της κοινωνικής αντιπαροχής δημιουργεί ελπίδες άμβλυνσης του τεράστιου προβλήματος.
Σημειώνεται, ότι η Τράπεζα Της Ελλάδος στις προτάσεις της για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης τονίζει: «Η αξιοποίηση των ακινήτων του δημοσίου για την ανάπτυξη προσιτής κατοικίας με τη συνδρομή του ιδιωτικού τομέα μπορεί να προσφέρει βιώσιμη λύση στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Βασικές προϋποθέσεις είναι ότι τα ακίνητα που θα διατεθούν από το δημόσιο θα βρίσκονται σε θέσεις όπου υπάρχει έλλειμμα ακινήτων και ότι ο τελικός όγκος της ανάπτυξης θα είναι αρκετά μεγάλος, ώστε να προσφέρει λύση σε ικανοποιητικό πλήθος νοικοκυριών».
Αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας
Τι είναι όμως η κοινωνική αντιπαροχή; Στην ουσία πρόκειται για δράση αξιοποίησης της δημοσίας περιουσίας, για τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών. Γι’ αυτό το σκοπό υπογράφονται συμβάσεις φορέων του δημοσίου με ιδιώτες, οι οποίοι αναλαμβάνουν την ανέγερση κτιρίου σε αδόμητο οικόπεδο του δημοσίου, με αντάλλαγμα την εκμετάλλευσή του για ορισμένο χρονικό διάστημα. Ταυτόχρονα το δημόσιο, διατηρεί σημαντικό μέρος διαμερισμάτων (τουλάχιστον 30%) στο κτίριο, που διατίθενται για κοινωνική χρήση, με χαμηλό μίσθωμα.
Οι δικαιούχοι μισθωτές σε προγράμματα κοινωνικής αντιπαροχής επιλέγονται από τον φορέα, στον οποίο ανήκει το ακίνητο, με βάση αντικειμενικά κοινωνικά κριτήρια, και ιδίως το εισόδημα, την οικογενειακή τους κατάσταση και την ηλικία των τέκνων τους.
Έτσι, αυξάνεται άμεσα η προσφορά κατοικίας, με αξιοποίηση ανεκμετάλλευτων δημόσιων ακινήτων, σύμφωνα με τις σύγχρονες στεγαστικές ανάγκες. Η κοινωνική αντιπαροχή είναι ένα νέο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής, με διπλό στόχο: την αύξηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος και τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών.
Διαγωνισμοί για τα πρώτα ακίνητα
Αξίζει να αναφερθεί, ότι ήδη επελέγησαν τα 8 πρώτα δημόσια ακίνητα, που θα αξιοποιηθούν με το μοντέλο της κοινωνικής αντιπαροχής. Πρόκειται για ακίνητα της ΔΥΠΑ, σε περιοχές όπως η Παιανία, η Λάρισα, ο Πύργος και η Καλαμάτα, όπου αναμένεται να κατασκευαστούν περίπου 400 νέες κατοικίες. Από αυτές οι 130 θα διατεθούν ως κοινωνικές κατοικίες με χαμηλό ενοίκιο, σε οικογένειες και νέους, που αντιμετωπίζουν πρόβλημα στέγασης.
Οι πρώτοι διαγωνισμοί για τις κατασκευές αναμένονται εντός του 2026 και τα πρώτα 130 σπίτια εκτιμάται ότι θα διατεθούν στις αρχές του 2029.
ΚΥΑ για τις συμβάσεις
Προ ημερών υπεγράφη η Κοινή Υπουργική Απόφαση που ρυθμίζει τους όρους, τις ρήτρες και το περιεχόμενο των συμβάσεων κοινωνικής αντιπαροχής.
Η ΚΥΑ ρυθμίζει δύο βασικά είδη συμβάσεων. Το πρώτο αφορά τη σύμβαση κατασκευής, δηλαδή την ανέγερση νέων κτιρίων ή την ανακαίνιση και επισκευή υφιστάμενων ακινήτων. Το δεύτερο αφορά τη σύμβαση κατασκευής και διαχείρισης, στην οποία μπορεί να περιλαμβάνεται και η διαχείριση μέρους ή του συνόλου των ιδιοκτησιών για λογαριασμό της αναθέτουσας αρχής.
Με αυτόν τον τρόπο, το νέο πλαίσιο καλύπτει τόσο την ανέγερση νέων κατοικιών όσο και την ανακαίνιση ή επισκευή υφιστάμενων ακινήτων που θα αξιοποιηθούν για στεγαστικούς σκοπούς. Παράλληλα, ρυθμίζει και τα επόμενα στάδια, όπου αυτά προβλέπονται: τη λειτουργία, τη συντήρηση, τη διαχείριση και την παρακολούθησή τους, ώστε η κοινωνική αντιπαροχή να αποτελέσει σταθερό και αξιόπιστο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής.
Δ.Κ.