Πώς μια χώρα που βρέθηκε στο επίκεντρο μίας τεράστιας οικονομικής κρίσης έγινε ο πιο αξιόπιστος διαχειριστής κρατικών πόρων στην Ευρώπη; Τη θεαματική αυτή ανατροπή αναδεικνύει εκτενές αφιέρωμα της Wall Street Journal.
Υπό τον χαρακτηριστικό τίτλο και με υπότιτλο που χαρακτηρίζει τη χώρα ως «το πιο δημοσιονομικά υπεύθυνο κράτος στην Ευρώπη», η αμερικανική εφημερίδα αντιπαραβάλλει τη σημερινή ελληνική πειθαρχία με τις όλο και αυξανόμενες πιέσεις που αντιμετωπίζουν μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Από τους δρόμους της Αθήνας στις ευρωπαϊκές αναταραχές
Η ανάλυση ξεκινά από τις πρόσφατες κοινωνικές εκρήξεις στο Παρίσι, το Μιλάνο και άλλες μητροπόλεις, όπου οι διαδηλώσεις για την ακρίβεια και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών συνοδεύτηκαν από επεισόδια, λεηλασίες και συγκρούσεις με την αστυνομία.
Για τους συντάκτες της εφημερίδας, οι εικόνες αυτές αποτελούν πιστό αντίγραφο της Αθήνας του 2010, όταν οι πολίτες αντιδρούσαν στα σκληρά μέτρα λιτότητας, τις περικοπές δαπανών και τη βαριά φορολογία.
Εκείνη η οικονομική κατάρρευση έμεινε στην ιστορία ως η βαθύτερη ύφεση που γνώρισε ανεπτυγμένη χώρα σε περίοδο ειρήνης μετά το κραχ του 1930. Το ελληνικό ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά περίπου 25% και η ανεργία εκτοξεύθηκε. Την ίδια στιγμή, η ελληνική κρίση τροφοδότησε τον ευρωσκεπτικισμό σε όλη την ήπειρο,διαμορφώνοντας σε μεγάλο βαθμό το κλίμα που οδήγησε τη Βρετανία στο Brexit.
Η αλλαγή νοοτροπίας σε πολιτικούς και ψηφοφόρους
Πριν από το 2010, η ελληνική οικονομία στηριζόταν στον συνεχή δανεισμό, συσσώρευε τεράστια ελλείμματα και πάλευε με την εκτεταμένη φοροδιαφυγή και το διογκωμένο συνταξιοδοτικό κόστος. Η επώδυνη προσαρμογή —με μειώσεις μισθών, συντάξεων και αύξηση των ορίων ηλικίας— άλλαξε ριζικά τη νοοτροπία της χώρας:
-
Διακομματική συναίνεση: Η δημοσιονομική υπευθυνότητα έπαψε να αποτελεί μονοπώλιο ενός κόμματος και έγινε αποδεκτή από ευρύτερο φάσμα του πολιτικού συστήματος.
-
Ωριμότητα των πολιτών: Οι ψηφοφόροι εμφανίζονται πλέον επιφυλακτικοί απέναντι σε υποσχέσεις για παροχές χωρίς αντίκρισμα, γνωρίζοντας το τίμημα των αλόγιστων εξόδων.
-
Απτά αποτελέσματα: Με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας, η χώρα παράγει σταθερά δημοσιονομικά πλεονάσματα, βελτιώνει τη φοροεισπρακτική της ικανότητα, δανείζεται φθηνότερα και προχωρά σε πρόωρη αποπληρωμή δανείων προς τους πιστωτές της.
Το κοινωνικό αποτύπωμα και η πρόκληση της ανάπτυξης
Παρά τα εύσημα, η Wall Street Journal υπογραμμίζει μια σημαντική αντίφαση: η δημοσιονομική εξυγίανση δεν έχει επαναφέρει το προ κρίσης βιοτικό επίπεδο. Το ελληνικό ΑΕΠ παραμένει περίπου 20% χαμηλότερο σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την κρίση, οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί και η Ελλάδα συγκαταλέγεται ακόμη στις φτωχότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όπως επισημαίνεται, η σταθερότητα των αριθμών δεν αρκεί από μόνη της για να φέρει ευημερία, καθώς απαιτείται ταχύτερη ανάπτυξη και αύξηση της παραγωγικότητας ώστε να ενισχυθούν ουσιαστικά τα εισοδήματα.
Το καμπανάκι για την υπόλοιπη Ευρώπη
Το ελληνικό παράδειγμα λειτουργεί πλέον ως προειδοποίηση για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες βρίσκονται εγκλωβισμένες ανάμεσα στη γήρανση του πληθυσμού, το αυξημένο κόστος υγείας και συντάξεων, τα υψηλά δημόσια χρέη και την κοινωνική άρνηση απέναντι σε κάθε μεταρρύθμιση.
Το κεντρικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι σαφές: οι κυβερνήσεις οφείλουν να διορθώνουν εγκαίρως τις ανισορροπίες τους, διότι η αναβολή των δύσκολων αποφάσεων οδηγεί νομοτελειακά σε επώδυνες δοκιμασίες σαν αυτήν που βίωσε η Ελλάδα.