SOS για το «κρυφό» συνταξιοδοτικό χρέος σε Ελλάδα και Ευρώπη, δηλαδή τις μελλοντικές συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις για τις οποίες δεν έχουν συσσωρευθεί αντίστοιχες αποταμιεύσεις, εκπέμπει μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι μελλοντικές συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις των κρατικών και ιδιωτικών συστημάτων ασφάλισης, για τις οποίες δεν έχουν σχηματιστεί αντίστοιχα αποθεματικά, δεν συνυπολογίζονται στο δημόσιο χρέος βάσει των κανόνων του Μάαστριχτ. Ως αποτέλεσμα, η επίσημη δημοσιονομική εικόνα των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζεται σημαντικά βελτιωμένη σε σχέση με τις πραγματικές υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί για τις επόμενες δεκαετίες.
Η εικόνα στην Ευρώπη
Αν, λοιπόν, στις ήδη υπερχρεωμένες ευρωπαϊκές οικονομίες προστεθεί το λεγόμενο «κρυφό χρέος», η δημοσιονομική εικόνα της Ευρώπης καθίσταται ακόμη πιο ανησυχητική. Στην Ελλάδα, που πρωτίστως μας ενδιαφέρει, το εν λόγω χρέος φτάνει στο 403% του ΑΕΠ, ενώ σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες τα η εκτίμηση είναι χειρότερη. Συγκεκριμένα στην Ιταλία φτάνει το 429%, στην Αυστρία το 450% και στην Ισπανία το 496%, ενώ η Γαλλία, η Σλοβενία και η Πορτογαλία υπερβαίνουν το 370%. Ακόμη και η Γερμανία καταγράφει αντίστοιχες υποχρεώσεις της τάξης του 320% του ΑΕΠ, παρά το ότι συχνά προβάλλεται ως υπόδειγμα δημοσιονομικής σύνεσης.
Αντίθετα, χώρες με ανεπτυγμένα κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά, όπως η Σουηδία στο 191%, η Ιρλανδία στο 149% και η Δανία στο 24%, η οποία διαθέτει μία από τις πιο ώριμες κεφαλαιοποιητικές συνταξιοδοτικές αρχιτεκτονικές διεθνώς.
Το κύριο πρόβλημα, σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ δεν είναι η έλλειψη κεφαλαίων, ούτε μπορεί να αντιμετωπιστεί με νέο δανεισμό ήδη υπερχρεωμένων οικονομιών. Αφορά πρωτίστως τη δομή των αποταμιεύσεων στην Ευρώπη. Η ΕΕ υστερεί κατά €19,7 τρισ. έναντι των ΗΠΑ σε συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις, γεγονός που αναδεικνύει μία από τις βασικές πτυχές του ευρωπαϊκού επενδυτικού χάσματος: σημαντικοί πόροι παραμένουν δεσμευμένοι στα αναδιανεμητικά συνταξιοδοτικά συστήματα και δεν διοχετεύονται στις κεφαλαιαγορές.
Το πρόβλημα συνεπώς δεν είναι η ανεπάρκεια δημόσιων πόρων, αλλά η περιορισμένη κινητοποίηση ιδιωτικών αποταμιεύσεων προς παραγωγικές επενδύσεις
Η μελέτη επισημαίνει ότι οι χώρες που έχουν αναπτύξει κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα εμφανίζουν χαμηλότερες μελλοντικές υποχρεώσεις και μεγαλύτερη δημοσιονομική ανθεκτικότητα. Ως εκ τούτου προτείνει την ευρύτερη εφαρμογή κεφαλαιοποιητικών μηχανισμών και την ενσωμάτωση των συνταξιοδοτικών δεσμεύσεων στην αποτίμηση του δημόσιου χρέους, ώστε να αποτυπώνεται με μεγαλύτερη ακρίβεια η πραγματική δημοσιονομική κατάσταση των κρατών.