Σε αδιέξοδο οδηγήθηκαν οι διαπραγματεύσεις στο Eurogroup για την προτεινόμενη αναθεώρηση του ευρωπαϊκού φορολογικού πλαισίου στα προϊόντα καπνού. Η προσπάθεια επίτευξης συμβιβασμού κατέρρευσε λόγω της κάθετης άρνησης της Μάλτας, ακυρώνοντας προς το παρόν τον σχεδιασμό για οριζόντιες αυξήσεις.
Η ιρλανδική πρόταση για τα τσιγάρα
Το διαπραγματευτικό σχέδιο της ιρλανδικής προεδρίας προέβλεπε τη σταδιακή αύξηση του ελάχιστου ειδικού φόρου κατανάλωσης (ΕΦΚ) της ΕΕ στα τσιγάρα:
-
Ιούλιος 2028: Αύξηση στα 140 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα (από 90 ευρώ που ισχύουν σήμερα).
-
Έτος 2030: Περαιτέρω αύξηση στα 170 ευρώ.
-
Έτος 2032: Διαμόρφωση του ελάχιστου φόρου στα 200 ευρώ, ποσό που θα πρέπει να αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 60% της σταθμισμένης μέσης λιανικής τιμής.
Σημειώνεται ότι τα μεγέθη αυτά αφορούν τα κατώτατα όρια φορολόγησης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι την αυτόματη τελική επιβάρυνση στη λιανική, η οποία εξαρτάται από τις υφιστάμενες εθνικές νομοθεσίες και την τιμολογιακή πολιτική των καπνοβιομηχανιών.
Στο στόχαστρο τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα σακουλάκια νικοτίνης
Η μεταρρύθμιση διευρύνει το πεδίο εφαρμογής, στοχεύοντας στην αντιμετώπιση των αποκλίσεων μεταξύ των κρατών-μελών:
-
Υγρά αναπλήρωσης (e-cigarettes): Επιβολή ελάχιστου φόρου 20% επί της λιανικής τιμής ή 0,20 ευρώ ανά ml (ακόμη και για υγρά χωρίς νικοτίνη), με πρόβλεψη για μελλοντικές αναπροσαρμογές.
-
Σακουλάκια νικοτίνης (nicotine pouches): Εισαγωγή συντελεστή 10% ή 30 ευρώ ανά κιλό από το 2028, με σταδιακή αύξηση στο 25% (40 ευρώ/κιλό) το 2030 και στο 50% (50 ευρώ/κιλό) το 2032.
Το παρασκήνιο των διαφωνιών και το βέτο της Μάλτας
Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων, η Φινλανδία εξέφρασε ενστάσεις θεωρώντας υπερβολικά χαμηλή τη φορολόγηση στα σακουλάκια νικοτίνης, ενώ η Εσθονία διατήρησε επιφυλάξεις για τις διαδικασίες αναπροσαρμογής των συντελεστών χωρίς ομοφωνία. Αμφότερες οι χώρες συναινέσαν αφότου η ιρλανδική προεδρία ενέταξε στο κείμενο ρήτρες επανεξέτασης και τροποποίησε τον μηχανισμό τιμαριθμικής αναπροσαρμογής.
Ωστόσο, η Μάλτα παρέμεινε αμετακίνητη. Ο υπουργός Οικονομικών της χώρας, Κλάιντ Καρουάνα, ξεκαθάρισε ότι οι προτεινόμενοι συντελεστές είναι υπερβολικά υψηλοί συγκριτικά με τα εγχώρια δεδομένα, προειδοποιώντας για δυσανάλογες επιπτώσεις στη μαλτέζικη οικονομία. Επιπλέον, υπογράμμισε την ανάγκη διατήρησης της εθνικής ευελιξίας στη φορολογική πολιτική.
Καθώς η φορολογική νομοθεσία της ΕΕ απαιτεί πλήρη ομοφωνία, η στάση της Μάλτας αρκούσε για να μπλοκάρει οριστικά την υιοθέτηση της οδηγίας, παρά τη θετική ψήφο των υπόλοιπων 26 κρατών-μελών.