Αρκετά ισχυρή ανάπτυξη, με τη... βελόνα της αύξησης του ΑΕΠ να κολλάει στο 2%, προβλέπει η Τράπεζα της Ελλάδος για την περίοδο έως και το 2028. Όμως, το αναπτυξιακό μείγμα θα αλλάξει, καθώς η ιδιωτική κατανάλωση θα αποτελέσει την «ατμομηχανή» της οικονομίας, ενώ ο ρυθμός αύξησης των επενδύσεων θα υποχωρήσει σημαντικά μετά την ολοκλήρωση των προγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Ειδικά για τη φετινή χρονιά, το ενδιαφέρον στις προβλέψεις της ΤτΕ είναι ότι η οικονομία θα ενισχυθεί από την ιδιωτική κατανάλωση (αύξηση 1,8%) και τη μεγάλη αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης (+1,6%), ενώ θα έχουμε και την τελευταία μεγάλη αύξηση των επενδύσεων (+5,5%), χάρη στο Ταμείο Ανάκαμψης. Παρ' όλα αυτά, όμως, ο ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται να μην αυξηθεί περισσότερο από 2%, επειδή η αύξηση των ενεργειακών τιμών θα διογκώσει τις εισαγωγές και θα προκαλέσει αύξηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών στο 6% του ΑΕΠ.
Η ΤτΕ σημειώνει ότι για την περίοδο μέχρι και το 2028 η ιδιωτική κατανάλωση θα γίνει στυλοβάτης της ανάπτυξης, χάρη στην αύξηση των εισοδημάτων, ενώ ο ρυθμός αύξησης των επενδύσεων θα έχει θετική συμβολή στην ανάπτυξη, αν και προβλέπεται ότι θα υποχωρήσει από το ρεκόρ του 8,9% το 2025 στο 3,4% το 2028.
Τι προβλέπει η ΤτΕ
Στις αναθεωρημένες προβλέψεις της ΤτΕ, στο πλαίσιο της άσκησης μακροοικονομικών προβολών του Ευρωσυστήματος, που γίνεται κάθε τρίμηνο, οι εκτιμήσεις για τον φετινό ρυθμό ανάπτυξης είναι οριακά βελτιωμένες σε σχέση με την αντίστοιχη άσκηση του Ιουνίου, όπως βελτιωμένη είναι και η πρόβλεψη για τον πληθωρισμό του τρέχοντος έτους.
Ειδικότερα, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ αναθεωρείται ελαφρώς προς τα άνω για το 2026 σε 2,0% από 1,9% (προβολές Ιουνίου 2026), ενώ για τα επόμενα έτη η πρόβλεψη παραμένει αμετάβλητη στο 1,9% για το 2027 και στο 2,0% για το 2028.
Τα έτη 2027 και 2028, η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ αναμένεται να ανέλθει σε 1,9% και 2,0% αντίστοιχα, με την παραδοχή ότι αφενός η αβεβαιότητα που συνδέεται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή θα υποχωρήσει σταδιακά και, αφετέρου, ότι η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να ενισχύεται από την εφαρμογή των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων, τον διεθνή τουρισμό, τη συνέχιση των επενδύσεων και τις σταθερές αναπτυξιακές προοπτικές της ζώνης του ευρώ.
Καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου πρόβλεψης, η κύρια συνιστώσα της ανάπτυξης, από πλευράς συμβολής, αναμένεται να είναι η ιδιωτική κατανάλωση, ενώ οι επενδύσεις και οι εξαγωγές θα συνεχίσουν να συμβάλλουν θετικά.
Ειδικότερα, η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να αυξηθεί με μέσο ρυθμό 1,8% κατά την περίοδο πρόβλεψης. Η ιδιωτική κατανάλωση υποστηρίζεται από την ενίσχυση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, καθώς η απασχόληση αναμένεται να συνεχίσει να ανακάμπτει, οι μισθοί να αυξάνονται και ο πληθωρισμός μετά το 2026 να αποκλιμακώνεται σταδιακά. Η συμβολή της δημόσιας κατανάλωσης στην ανάπτυξη τα προσεχή έτη αναμένεται να είναι οριακά θετική.
Το 2026, οι επενδύσεις προβλέπεται να αυξηθούν κατά 5,5%, υποστηριζόμενες από την αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ / RRF), την ισχυρή πιστωτική επέκταση και τις αυξημένες εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων. Την περίοδο 2027-2028, με τη λήξη της περιόδου εφαρμογής του προγράμματος NextGenerationEU (NGEU), ο ρυθμός αύξησης των επενδύσεων αναμένεται να επιβραδυνθεί. Ωστόσο, οι επενδύσεις θα συνεχίσουν να συνεισφέρουν θετικά στην αναπτυξιακή δυναμική της ελληνικής οικονομίας, συμβάλλοντας παράλληλα στο κλείσιμο του αρνητικού επενδυτικού κενού. Το 2028, στο τέλος της περιόδου πρόβλεψης, εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν το 19% του πραγματικού ΑΕΠ.
Αντιθέτως, το 2026 η συμβολή του εξωτερικού τομέα στο ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα είναι αρνητική (-0,4 ποσοστιαίες μονάδες), λόγω των υψηλών τιμών της ενέργειας που τροφοδοτούνται από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και του υψηλού μεριδίου του πετρελαίου στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας, αλλά και εξαιτίας της έντονης επενδυτικής δραστηριότητας. Η τελευταία προκαλεί ραγδαία αύξηση των εισαγωγών, γεγονός που αποδίδεται στο υψηλό εισαγωγικό περιεχόμενο των επενδύσεων.
Ανεργία κάτω από 8%, πτώση του πληθωρισμού
Το ποσοστό ανεργίας εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στο 8,1% το 2026 και αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω στο 7,6% το 2028, αντανακλώντας τη συνεχιζόμενη ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας τα επόμενα χρόνια.
Το 2026, ο πληθωρισμός βάσει του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ / HICP) προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 3,5%, έναντι 2,9% το 2025. Το θετικό παραγωγικό κενό (output gap) της ελληνικής οικονομίας, με τη ζήτηση να υπερβαίνει την παραγωγική ικανότητα, καθώς και οι εξωγενείς διαταραχές, όπως η αύξηση των διεθνών τιμών ενέργειας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, τροφοδοτούν την πληθωριστική δυναμική.
Η πρόβλεψη για τον γενικό πληθωρισμό έχει αναθεωρηθεί προς τα κάτω κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες το 2026, στο 3,5% από 3,8% (προβολές Ιουνίου 2026), λαμβάνοντας υπόψη κυρίως τη σταδιακή επιβράδυνσή του τους τελευταίους μήνες, έπειτα από μια σημαντική αποκλιμάκωση τον Ιούνιο (3,9%) και ιδίως τον Ιούλιο (2,7%).
Ο πληθωρισμός αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 2,7% το 2027 και στο 2,2% το 2028, βάσει των τιμών των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που ενσωματώνονται στις προβολές, οι οποίες ακολουθούν πτωτική πορεία, καθώς και βάσει της υποχώρησης των πληθωριστικών προσδοκιών. Ωστόσο, παραμένουν σημαντικοί ανοδικοί κίνδυνοι, καθώς οι τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν πρόσφατα τα 100 δολάρια ΗΠΑ ανά βαρέλι, ενώ αυξητική τάση καταγράφουν και οι τιμές του φυσικού αερίου.
Μεγάλο έλλειμμα ισοζυγίου το 2026
Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να επιδεινωθεί το 2026, λόγω της αύξησης των τιμών των καυσίμων, προτού επιστρέψει σε πτωτική τροχιά από το 2027 και έπειτα. Επιπρόσθετα, για το 2026, η εκτιμώμενη αύξηση των εγχώριων επενδύσεων, υποβοηθούμενη από τα έργα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, θα συμβάλει στην αύξηση των εισαγωγών κεφαλαιουχικών αγαθών και, κατά συνέπεια, στην επιδείνωση του ισοζυγίου αγαθών. Οι εισροές τόσο από το ΤΑΑ το 2026 όσο και από το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ / MFF) τα επόμενα έτη θα αντισταθμίσουν σε κάποιο βαθμό τις παραπάνω εξελίξεις.
Επιπλέον, η αύξηση των τουριστικών αφίξεων, σε συνδυασμό με την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, το άνοιγμα νέων τουριστικών αγορών και τη συνεχιζόμενη δυναμική στον τουρισμό κρουαζιέρας, θα συμβάλουν από το 2027 στην αύξηση – αν και με χαμηλότερο ρυθμό – των εισπράξεων από ταξιδιωτικές υπηρεσίες. Εντούτοις, οι εξελίξεις στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών εξακολουθούν να υπόκεινται σε σημαντικούς κινδύνους. Ο σημαντικότερος εξ αυτών είναι η επιβράδυνση της εξωτερικής ζήτησης για ελληνικά αγαθά και υπηρεσίες, σε συνδυασμό με την άνοδο των τιμών της ενέργειας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (fiscal stance) αναμένεται να είναι επεκτατικός το 2026, λόγω των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που υιοθετήθηκαν για την τόνωση του διαθέσιμου εισοδήματος, με έμφαση στη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης.
Οι καθοδικοί κίνδυνοι για την ανάπτυξη συνδέονται με:
- Παράταση των γεωπολιτικών συγκρούσεων.
- Ταχύτερη της αναμενόμενης αύξηση του πληθωρισμού (παρόμοια με τις εξελίξεις του 2021/2022).
- Ακραία καιρικά φαινόμενα (πλημμύρες και πυρκαγιές, όπως το 2023).
- Βραδύτερη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, με δυσμενείς επιπτώσεις στην παραγωγικότητα.
Ανοδικοί κίνδυνοι για την ανάπτυξη συνδέονται με:
- Υψηλότερο του αναμενόμενου δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή (fiscal multiplier) για το 2026 και το 2027.
- Καλύτερες των προσδοκιών εξελίξεις στον τουρισμό.
- Καλύτερες των προσδοκιών εξελίξεις στη ναυτιλία λόγω υψηλότερων ναύλων (freight rates).
Υποστηρικτικές πολιτικές και μέτρα της ΕΕ και της ΕΚΤ
Μετά τη λήξη του προγράμματος NGEU το 2026, θα είναι διαθέσιμες για την Ελλάδα εναλλακτικές πηγές ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για τη στήριξη της θετικής επενδυτικής δυναμικής.
Τα κύρια ευρωπαϊκά διαρθρωτικά προγράμματα χρηματοδότησης που θα είναι διαθέσιμα από το 2027 θα είναι το τρέχον Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), το νέο Ευρωπαϊκό Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ 2028-2034) που τελεί υπό διαπραγμάτευση (με τα κονδύλια για την Ελλάδα να ανέρχονται περίπου σε 49,2 δισ. ευρώ), καθώς και νέοι ευρωπαϊκοί πόροι (ύψους 8 δισ. ευρώ) από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα (Social Climate Fund), το Ταμείο Εκσυγχρονισμού (Modernization Fund) και το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών (Islands Decarbonization Fund) που έχει εξασφαλίσει η Ελλάδα.
Βασικές Προκλήσεις
- Έλεγχος του πληθωρισμού.
- Επιτάχυνση των επενδύσεων, εν μέρει μέσω της κινητοποίησης των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων.
- Αντιμετώπιση των αναδυόμενων ελλείψεων στην αγορά εργασίας και της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων (skills mismatch).
- Σχεδιασμός στρατηγικών προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και μέτρων πρόληψης καταστροφών.
- Διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας μέσω επενδύσεων στην καθαρή ενέργεια.
- Διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας.
Μεσοπρόθεσμες έως μακροπρόθεσμες προκλήσεις οικονομικής πολιτικής
- Διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων σε διευρυμένο ορίζοντα για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους.
- Εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για τη στήριξη της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης.
- Αντιμετώπιση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μέσω (α) της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας και (β) της διεύρυνσης της εξαγωγικής της βάσης με αγαθά και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
- Διατήρηση του ρυθμού εφαρμογής του προγράμματος μεταρρυθμίσεων και περαιτέρω βελτίωση της διαχείρισης της κρατικής περιουσίας, με σκοπό την προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων.
- Προώθηση της καινοτομίας, της εκπαίδευσης και του κεφαλαίου που βασίζεται στη γνώση (knowledge-based capital).