Ενώ οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου ανεβαίνουν αλματωδώς, το θέμα του ενεργειακού κόστους και των επιπτώσεων του στην οικονομία βρίσκεται στο επίκεντρο της σημερινής Συνόδου Κορυφής των ηγετών της ΕΕ, όπου θα τεθεί επί τάπητος το σχέδιο της Κομισιόν για παρεμβάσεις και μέτρα αντιμετώπισης του οξυνόμενου προβλήματος.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει παρεμβάσεις σε όλη την αλυσίδα κόστους, συμπεριλαμβανομένων των περιθωρίων κέρδους από τα διυλιστήρια έως τη λιανική πώληση καυσίμων, κρατική στήριξη και φορολογικές ελαφρύνσεις, για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ουσιαστικά εισηγείται επαναξιοποίηση των μέτρων του 2022, σε συνδυασμό με προσωρινά πλαφόν και χαλάρωση κανόνων κρατικών ενισχύσεων.
Διαφορές απόψεων
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίζονται μάλλον διχασμένοι ως προς την απάντηση που πρέπει να δοθεί. Η Ελλάδα και άλλες χώρες ζητούν πιο αποφασιστική και άμεση παρέμβαση για την προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων, επικαλούμενες το προηγούμενο της πανδημίας αλλά και της ενεργειακής κρίσης του 2022.
Αλλες χώρες επιμένουν ότι πρέπει να αποφευχθούν βεβιασμένες κινήσεις που θα μπορούσαν να διαταράξουν περαιτέρω την αγορά ενέργειας.
Η Κομισιόν ουσιαστικά δίνει το «πράσινο φως» για μέτρα κρατικής στήριξης, φορολογικές ελαφρύνσεις και προσωρινές διευκολύνσεις, με στόχο την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων που πλήττονται περισσότερο.
Μειώσεις φόρων στα καύσιμα
Αυτή η αλλαγή πολιτικής κι προτεραιοτήτων, "λύνει τα χέρια" της ελληνικής κυβέρνησης να προχωρήσει σε προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, που αντιπροσωπεύει τώρα περίπου το 70% της λιανικής τιμής υγρών καυσίμων. Μέχρι πρόσφατα απέρριπτε αυτή την ιδέα. Την υιοθέτησε πρόσφατα, αλλά ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης ζήτησε να συνδυαστεί οποιαδήποτε μείωση με "ρήτρα διαφυγής" - οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της να μην προσμετρώνται στο έλλειμμα.
Το έδαφος είναι τώρα πρόσφορο για να γίνει αποδεκτή αυτή η πρόταση, καθώς η Αυστρία και η Ιταλία προχώρησαν ήδη σε μειώσεις των ΕΦΚ, χωρίς να περιμένουν αποφάσεις και εγκρίσεις από την ΕΕ.
Φόρος στα «ουρανοκατέβατα» υπερκέρδη
Πέραν των φορολογικών επιβαρύνσεων στις τιμές ενέργειας, η Κομισιόν εστιάζει στον πυρήνα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο σχεδιασμός που παρουσιάζεται σήμερα στους ηγέτες των "27" περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε όλους τους παράγοντες που διαμορφώνουν τις τιμές: Κόστος παραγωγής, χρεώσεις δικτύου, φορολογία, κόστος των εκπομπών άνθρακα.
Επαναφέρεται επίσης προς συζήτηση το θέμα των «ουρανοκατέβατων» κερδών των εταιρειών ενέργειας - διυλιστηρίων και παραγωγών ηλεκτρικού ρεύματος. Η Κομισιόν εξετάζει τρόπους δέσμευσης και αναδιανομής τους προς τους καταναλωτές, ως εργαλείο άμεσης αποκλιμάκωσης των τιμών.