Νομοθεσία για την επιβολή διοδίων στα Στενά του Ορμούζ προωθεί το Ιράν, επιχειρώντας να θεσμοθετήσει τον έλεγχο σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη.
Σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars News Agency, το ιρανικό κοινοβούλιο επεξεργάζεται σχέδιο νόμου που θα επιβάλλει τέλη σε πλοία τα οποία επιδιώκουν ασφαλή διέλευση από τα Στενά.
Το σχέδιο αναμένεται να οριστικοποιηθεί εντός της επόμενης εβδομάδας και, εφόσον υιοθετηθεί, θα αποτελέσει νομική κατοχύρωση της ιρανικής εποπτείας στη στρατηγική αυτή αρτηρία, που συνδέει τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Περσικού Κόλπου με τις διεθνείς αγορές.
Η διέλευση από τα Στενά έχει σχεδόν «παγώσει», μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν πριν από περίπου έναν μήνα. Έκτοτε, μόνο περιορισμένος αριθμός πλοίων έχει καταφέρει να περάσει, κυρίως όσα συνδέονται με το ίδιο το Ιράν ή την Κίνα, καθώς και λίγα που εξασφάλισαν άδεια διέλευσης από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης.
Στην πράξη, η ναυτιλιακή αγορά έχει ήδη αρχίσει να βιώνει μια άτυπη μορφή «διοδίων». Όπως αναφέρουν πηγές του κλάδου, έχουν ζητηθεί έως και 2 εκατ. δολάρια από πλοία για ασφαλή διέλευση, ενώ μέσω μεσαζόντων ζητούνται λεπτομέρειες για πληρώματα, φορτία και διαδρομές.
Ωστόσο, οι απαιτήσεις αυτές δεν εφαρμόζονται ακόμη με συστηματικό τρόπο, κάτι που η νέα νομοθεσία φιλοδοξεί να αλλάξει.
Η προοπτική επιβολής διοδίων εγείρει σοβαρά διλήμματα για τη διεθνή ναυτιλία. Από τη μία, υπάρχει πίεση για τον απεγκλωβισμό φορτίων και πληρωμάτων που βρίσκονται στον Περσικό Κόλπο. Από την άλλη, εταιρείες και ασφαλιστές διστάζουν να εμπλακούν, φοβούμενοι κυρώσεις αλλά και αυξημένους κινδύνους ασφάλειας.
Ειδικοί διερωτώνται εάν μπορεί κανείς να εμπιστευθεί το Ιράν, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα πλήξει την ελευθερία ναυσιπλοΐας, έναν θεμελιώδη κανόνα του διεθνούς δικαίου εδώ και έναν αιώνα.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Η διαταραχή στη ροή πετρελαίου έχει οδηγήσει σε περιορισμό παραγωγής στον Περσικό Κόλπο και σε ζημιές σε διυλιστήρια της περιοχής, ενώ οι τιμές έχουν εκτοξευθεί, με το διεθνές σημείο αναφοράς Brent να ξεπερνά τα 114 δολάρια το βαρέλι νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα.
Εάν το σχέδιο προχωρήσει, δεν θα πρόκειται απλώς για ένα νέο τέλος διέλευσης, αλλά για μια βαθιά γεωπολιτική μεταβολή: τη μετατροπή ενός διεθνούς θαλάσσιου διαδρόμου σε μοχλό πίεσης και ελέγχου, με δυνητικά εκρηκτικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.