Από «μαύρο πρόβατο» της Ευρωζώνης, η ελληνική οικονομία έκανε ένα εντυπωσιακό turnaround στα χρόνια μετά την πανδημία και μετατράπηκε σε μια μηχανή παραγωγής μεγάλων πλεονασμάτων, «τρέχοντας» με αναπτυξιακούς ρυθμούς πολύ πιο πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το «αναπτυξιακό θαύμα» της Ελλάδας, όπως αποκαλέστηκε, είχε ως σπινθήρα τους πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Σύμφωνα με την Κομισιόν, η χώρα μας θα λάβει βραχυπρόθεσμα (ως το τέλος του 2026) ώθηση 4,5% του ΑΕΠ, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (1,4%).
Εμπράκτως τα οφέλη, δηλαδή, είναι εξόχως σημαντικά και συνέβαλαν τα μέγιστα προκειμένου η χώρα μας να πιάνει αναπτυξιακούς ρυθμούς άνω του 2% τα τελευταία χρόνια (+2,1% το 2025), ενώ η οικονομία της Ευρωζώνης αναπτύσσεται λίγο πάνω από το 1% (1,1% με 1,2%). Η λήξη-ολοκλήρωση όμως του Ταμείου Ανάκαμψης και της εισροής των κονδυλίων (31η Αυγούστου 2026), είναι πιθανό να σηματοδοτήσει και το τέλος του ελληνικού αναπτυξιακού θαύματος. Αυτή την καίρια «αμφιβολία» σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, θέτει και η Moody’s στη χθεσινή της έκθεση, όπου επιβεβαίωσε το αξιόχρεο της Ελλάδας στην επενδυτική βαθμίδα Baa3 και τις προοπτικές του σε σταθερές.
Απότομο φρενάρισμα από το 2027
Η Moody’s, όπως έχουν κάνει σχετικώς πρόσφατα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και ο ΟΟΣΑ, χτυπούν το καμπανάκι για απότομο φρενάρισμα της ελληνικής οικονομίας από το 2027. Αυτό σημαίνει ότι θα υποχωρήσει κάτω από το 2% θα ενδεχομένως να συγκλίνει-«ταυτιστεί» με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενδεχομένως πέριξ του 1,4% με 1,5%. Προφανώς η ανάπτυξη στην Ελλάδα θα παραμείνει ισχυρή, όμως το «θαύμα» των τελευταίων ετών, ελλείψει των πόρων του Τ.Ανάκαμψης, θα αποτελέσει παρελθόν.
Η Moody’s αναφέρει χαρακτηριστικά στην χθεσινή αξιολόγησή για την ελληνική οικονομία ότι «η οικονομική ανάπτυξη πιθανόν να επιβραδυνθεί σε σχέση με τα τρέχοντα υψηλά επίπεδά της μόλις ολοκληρωθεί η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Εν μέρει, αυτό οφείλεται στο ότι οι δυσμενείς δημογραφικές εξελίξεις θα δημιουργήσουν σημαντικά εμπόδια στην ανάπτυξη παρόλο που η κυβέρνηση καταβάλλει προσπάθειες να αυξήσει τα ποσοστά συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και να εφαρμόσει διαρθρωτικές μακροοικονομικές μεταρρυθμίσεις».
Μεταξύ άλλων, ο οίκος αξιολόγησης βάζει και τον αστερίσκο του δημογραφικού ζητήματος, το οποίο ευλόγως βρίσκεται στα ραντάρ των αναλυτών αλλά και του οικονομικού επιτελείου, ως εστία ανησυχίας με σημαντική επιρροή στις μακροπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας.
Στον αέρα τα μισά ορόσημα…
Η Ελλάδα καλείται τους επόμενους μήνες να κερδίσει ένα πολύ δύσκολο στοίχημα, αυτό της απορρόφησης και αξιοποίησης με τον κατάλληλο τρόπο, των 36 δισ.ευρώ που της αναλογούν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Και εδώ μάλλον απαιτείται ένα… θαύμα, καθώς μέχρι στιγμής έχουν επιτευχθεί 204 ορόσημα, δηλαδή σχεδόν τα μισά απ’ όσα προβλέπει ο στρατηγικός σχεδιασμός της κυβέρνησης. Οσα έργα βρεθούν χωρίς τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης μετά τον Αύγουστο 2026, θα προκαλέσουν ένα πολύ σοβαρό δημοσιονομικό πρόβλημα, αφού η ολοκλήρωσή τους θα μπορεί να προέλθει μόνο με πόρους από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Φόβοι για τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή
Ένας πρόσθετος παράγοντας που μπορεί να μεταβάλλει επί τα χείρω την οικονομική προοπτική της χώρας, είναι προφανώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Η ελληνική οικονομία είναι ανθεκτική, σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών φορέων και οίκων αξιολογήσεις, όμως είναι σίγουρο πως δεν θα μπορέσει να μείνει αλώβητη από τις επιπτώσεις του πολέμου, ιδίως αν αυτός διαρκέσει πολύ
