Στην περιοχή των... μαύρων σεναρίων των κεντρικών τραπεζών και διεθνών οργανισμών μπαίνει πλέον η παγκόσμια οικονομία, καθώς η αναδίπλωση Τραμπ για παράταση της κατάπαυσης του πυρός, χωρίς να υπάρχει μια συνολική συμφωνία ειρήνης με το Ιράν, παρατείνει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, που ήδη έχει πλησιάσει επικίνδυνα στο κρίσιμο όριο των 60 ημερών.
Το Ιράν διατηρεί ερμητικά κλειστά τα στενά που έχουν απολύτως κρίσιμο ρόλο στη μεταφορά πετρελαίου δια θαλάσσης, με επιθετικές ενέργειες σήμερα εναντίον πλοίων που επιχείρησαν να περάσουν, ενώ και ο Τραμπ κρατά σε ισχύ τον ναυτικό αποκλεισμό των πλοίων με προέλευση ή προορισμό το Ιράν για να ασκήσει οικονομική πίεση στη χώρα.
Δεδομένου ότι οι ειρηνευτικές συνομιλίες παραμένουν σε τέλμα, δεν φαίνεται να υπάρχει στο ορατό μέλλον προοπτική ανοίγματος των στενών, ενώ ήδη πλησιάζουμε στους δύο μήνες αποκλεισμού, πέραν των οποίων οι αναλυτές τονίζουν ότι θα αρχίσουν να εμφανίζονται όχι μόνο υψηλές διεθνείς τιμές ενέργειας, αλλά και ελλείψεις πετρελαίου και φυσικού αερίου που θα έχουν άμεση υφεσιακή επίδρασή στις οικονομίες.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν πρακτικά κλειστό για 53 ημέρες, αν και υπήρξε ένα εξαιρετικά σύντομο «άνοιγμα» λίγων ωρών πριν από μερικές ημέρες. Η παρέλευση αυτού του διμήνου θα σημάνει την εξάντληση των στρατηγικών αποθεμάτων ασφαλείας, μετατρέποντας το τρέχον ενεργειακό σοκ σε ένα ισχυρό πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία.
Μέχρι τις 60 ημέρες, κεντρικές τράπεζες (όπως η ΕΚΤ) και διεθνείς οργανισμοί (ΔΝΤ) διατηρούν τα λεγόμενα «Βασικά Σενάρια», ελπίζοντας σε διπλωματική λύση. Μετά τις 60 ημέρες, τα βασικά σενάρια πετιούνται στον κάλαθο των αχρήστων και ενεργοποιούνται τα «Ακραία Σενάρια».
Βάσει των επίσημων εκθέσεων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) του Απριλίου 2026, οι προοπτικές της παγκόσμιας και ευρωπαϊκής οικονομίας σε περίπτωση παρατεταμένου κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ είναι εξαιρετικά δυσοίωνες.
Το ακραίο σενάριο της ΕΚΤ
Η ΕΚΤ στο ακραίο της σενάριο προδιαγράφει μια βαθιά διαταραχή στην Ευρωζώνη, τροφοδοτούμενη από ένα επίμονο ενεργειακό σοκ και ακραία αβεβαιότητα στις αγορές.
Οι βασικές παραδοχές του σεναρίου είναι οι εξής:
- Το 60% των ροών πετρελαίου και Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ διακόπτεται το δεύτερο τρίμηνο του 2026.
- Λόγω σημαντικής καταστροφής των ενεργειακών υποδομών, η διακοπή παρατείνεται μέχρι το τέταρτο τρίμηνο του 2026, με την ομαλοποίηση των όγκων να ξεκινάει με πολύ αργούς ρυθμούς μόλις το πρώτο τρίμηνο του 2027.
- Ο δείκτης μεταβλητότητας (VIX) - που μετρά την αβεβαιότητα των αγορών - αυξάνεται απότομα κατά 14 μονάδες και παραμένει σε σημαντικά υψηλά επίπεδα μέχρι το τέλος του 2027.
Οι επιπτώσεις στις τιμές ενέργειας θα είναι πολύ σοβαρές:
- Η τιμή του πετρελαίου εκτοξεύεται στα 145 δολάρια ανά βαρέλι το δεύτερο τρίμηνο του 2026.
- Η τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη φτάνει τα 106 ευρώ ανά MWh την ίδια περίοδο.
- Ακόμη και στα τέλη του 2028, οι τιμές παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από το βασικό σενάριο (κατά 47% για το πετρέλαιο και 77% για το φυσικό αέριο).
Οι μακροοικονομικές επιπτώσεις στην Ευρωζώνη θα είναι έντονες:
- Κατάρρευση της ανάπτυξης: Η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη βυθίζεται στο 0,4% για το 2026 (0,5 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από το βασικό σενάριο) και στο 0,9% για το 2027. Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις, καταγράφονται αρνητικοί ρυθμοί ανάπτυξης το δεύτερο και το τρίτο τρίμηνο του 2026.
- Εκτόξευση του πληθωρισμού: Ο γενικός πληθωρισμός (HICP) αναμένεται να φτάσει το 4,4% το 2026 (1,8 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από το βασικό σενάριο) και να κορυφωθεί στο 4,8% το 2027. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το μεγάλο ενεργειακό σοκ θα περάσει με ακραίο τρόπο σε άλλες τιμές και στους μισθούς (δευτερογενείς επιπτώσεις).
- Χρηματοπιστωτικό σοκ: Το κόστος δανεισμού για τις επιχειρήσεις και τις τράπεζες θα αυξηθεί σημαντικά. Τα spreads των ομολόγων αναμένεται να αυξηθούν κατά περίπου 70 μονάδες βάσης για τις τράπεζες και 35 μονάδες βάσης για τις εταιρείες, ενώ οι τιμές των μετοχών θα καταγράψουν πτώση κατά 10% και 7% αντίστοιχα.
Το ακραίο σενάριο του ΔΝΤ
Το ΔΝΤ εξετάζει τον αντίκτυπο σε παγκόσμια κλίμακα, προειδοποιώντας ότι μια παρατεταμένη κρίση θα προκαλέσει ισχυρό πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία, ανατρέποντας την τάση αποπληθωρισμού των τελευταίων ετών.
Το ακραίο σενάριο προϋποθέτει παρατεταμένο κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ και περαιτέρω ζημιές στις εγκαταστάσεις γεώτρησης και διύλισης. Οι διαταραχές στην προσφορά ενέργειας επεκτείνονται και στο επόμενο έτος (2027). Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό ξεφεύγουν και οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες σφίγγουν απότομα.
Οι μακροοικονομικές επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο θα είναι πολύ σοβαρές:
- Κάμψη της ανάπτυξης στα όρια της ύφεσης: Η παγκόσμια ανάπτυξη υποχωρεί δραματικά, πέφτοντας στο 2% τόσο για το 2026 όσο και για το 2027. Σημειώνεται ότι για την παγκόσμια οικονομία ένας ρυθμός από 2% και κάτω θεωρείται ότι αποτελεί ύφεση.
- Πληθωρισμός εκτός ελέγχου: Ο παγκόσμιος πληθωρισμός ξεπερνά το 6%, οδηγώντας σε σημαντική διάβρωση της αγοραστικής δύναμης.
- Ασύμμετρος αντίκτυπος (άνιση κατανομή της ζημιάς): Το ΔΝΤ τονίζει ότι οι χώρες που εισάγουν ενέργεια είναι εξαιρετικά εκτεθειμένες. Οι αναπτυσσόμενες οικονομίες και οι χώρες χαμηλού εισοδήματος θα δεχτούν το ισχυρότερο χτύπημα. Από την άλλη, οι ίδιες οι χώρες εξαγωγής ενέργειας του Κόλπου θα υποστούν οικονομικές συνέπειες από τις κατεστραμμένες υποδομές, τους περιορισμούς στις εξαγωγές και την πτώση του τουρισμού.