Τα ελληνικά νοικοκυριά εξακολουθούν να καταναλώνουν περισσότερο από το εισόδημά τους, σε αντίθεση με ότι συμβαίνει στις άλλες χώρες της ΕΕ και τις Ευρωζώνης, καταγράφεται στα «ψιλά γράμματα» της τριμηνιαίας έκθεσης του ΙΟΒΕ.
Το γεγονός ότι η πλειοψηφία των Ελλήνων «τρώει από τα έτοιμα» εξηγεί και την αρνητική αποταμίευση που καταγράφεται στη χώρα μας, σε αντίθεση με τον μέσο όρο της ΕΕ, όπως και το γεγονός ότι περισσότεροι από 8 στους 10 δεν μπορούν να αποταμιεύουν.
Τα νοικοκυριά και επιχειρήσεις πιέζονται έντονα από τον πληθωρισμό, με κέντρο τις τιμές ενέργειας, μια εικόνα που αναμένεται να επιδεινωθεί και από τη σχετική αύξηση στο κόστος χρήματος, σημειώνει το ΙΟΒΕ.
Η διάβρωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών και η άνοδος των επιτοκίων αναμένεται να περιορίσουν τη δυναμική έως το τέλος του 2026 και τις αρχές του 2027, πριν από σταδιακή ανάκαμψη υπό την υπόθεση της εξομάλυνσης των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Απαισιοδοξία
Τα ελληνικά νοικοκυριά, όπως καταγράφεται στην καταναλωτική εμπιστοσύνη, παραμένουν τα περισσότερο απαισιόδοξα στην ΕΕ, διατυπώνοντας ωστόσο λιγότερο αρνητικές προσδοκίες για τα οικονομικά των νοικοκυριών τους, αλλά και τη γενικότερη οικονομική κατάσταση στη χώρα, ενώ ενισχύθηκε και η πρόθεση για μείζονες αγορές.
Η άνοδος και έντονη μεταβλητότητα των τιμών στις αγορές ενέργειας και οι πληθωριστικές πιέσεις επηρεάζουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, με το οικονομικό κλίμα κατά τους επόμενους μήνες να καθορίζεται από το πόσο σύντομα θα αμβλυνθούν οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και από τις εγχώριες τάσεις, ενόψει της προεκλογικής περιόδου. Αναλυτικότερα:
- Το ποσοστό εκείνων οι οποίοι είναι απαισιόδοξοι για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους το επόμενο 12μηνο διαμορφώνεται στο 56%.
- Το ποσοστό των καταναλωτών στην Ελλάδα οι οποίοι διατυπώνουν δυσοίωνες προβλέψεις σχετικά με την οικονομική κατάσταση της χώρας ανέρχεται στο 66%.
- Το ποσοστό των νοικοκυριών που δεν αξιολογούν ως πιθανή την αποταμίευση το επόμενο 12μηνο ανέρχεται στο 83%, ενώ το 16% θεωρεί ότι θα μπορέσει να αποταμιεύσει.
- Το 36% εκτιμά ότι η ανεργία θα αυξηθεί.
- Το ποσοστό των καταναλωτών που αναφέρει ότι είναι «χρεωμένο» το γ’ τρίμηνο του 2026 ανέρχεται στο 7%.
- Το ποσοστό των ερωτηθέντων που δηλώνουν ότι αποταμιεύουν λίγο, διαμορφώθηκε στο 21%.
- Το ποσοστό εκείνων που αναφέρουν ότι «μόλις τα βγάζουν πέρα» ανήλθε στο 58%.
- Το ποσοστό των νοικοκυριών που δηλώνουν ότι «αντλούν από τις αποταμιεύσεις τους» διαμορφώθηκε στο 13%.
- Η καταναλωτική εμπιστοσύνη στην Ελλάδα διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στις -44,3 μονάδες, όταν η καταναλωτική εμπιστοσύνη στην ΕΕ ήταν στις -15,3 μονάδες και στην Ευρωζώνη στις -16,0 μονάδες.
Όλα στην κατανάλωση
Τούτων δοθέντων, η κατανάλωση απορροφά το σύνολο του διαθέσιμου εισοδήματος, χωρίς μαξιλάρι αποταμίευσης και όπως τονίζει το ΙΟΒΕ, ένα στοιχείο κεφαλαιώδους σημασίας για τη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής της κατανάλωσης είναι το κατά πόσο αυτή βασίζεται στο εισόδημα ή στη μείωση της αποταμίευσης.
Ειδικότερα, κατά την περίοδο 2019-2024, το πραγματικό ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 14,3% και η πραγματική ατομική κατανάλωση ανά κάτοικο κατά 14,4%.
Στην Ευρωζώνη το εισόδημα αυξήθηκε κατά 6,2% και η κατανάλωση 3,8%, ενώ το ποσοστό αποταμίευσης ανήλθε σε 15,1%.
Επομένως, σημειώνει το ΙΟΒΕ, η ανθεκτικότητα της κατανάλωσης στηρίζεται στην αύξηση του εισοδήματος, και μάλιστα σε εισόδημα από εργασία, μισθούς και αυτοαπασχόληση, παρά από κοινωνικές παροχές, που είχαν σημαντικό ρόλο στην Ευρωζώνη.
Αυτό ενισχύει τη διατηρησιμότητά της, στον βαθμό που η απασχόληση και οι μισθοί συνεχίσουν να αυξάνονται. Ωστόσο, το ποσοστό αποταμίευσης παραμένει αρνητικό (-2,4% το 2019, -2,5% το 2024, με προσωρινή υποχώρηση στο -5,0% το 2022), δηλαδή τα νοικοκυριά εξακολουθούν να καταναλώνουν περισσότερο από το εισόδημά τους, ενώ σε όλες τις χώρες σύγκρισης είναι σαφώς θετικό.