Σε αιφνιδιαστικούς επιτόπιους ελέγχους σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αγορά της επιτραπέζιας ελιάς προχώρησε η Επιτροπή Ανταγωνισμού, ανοίγοντας έρευνα για ενδεχόμενες πρακτικές που θα μπορούσαν να περιορίσουν τον ανταγωνισμό σε έναν από τους σημαντικούς κλάδους της ελληνικής αγροδιατροφικής παραγωγής.
Ειδικότερα, την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, κλιμάκια της Επιτροπής Ανταγωνισμού πραγματοποίησαν αιφνιδιαστικούς επιτόπιους ελέγχους σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην προμήθεια, μεταποίηση, τυποποίηση και εμπορία επιτραπέζιας ελιάς, καθώς και σε σχετική ένωση επιχειρήσεων.
Η παρέμβαση εντάσσεται στο πλαίσιο αυτεπάγγελτης έρευνας της Αρχής, η οποία εξετάζει το ενδεχόμενο ύπαρξης συμφωνιών ή εναρμονισμένων πρακτικών μεταξύ ανταγωνιστών, καθώς και αποφάσεων ενώσεων επιχειρήσεων που ενδέχεται να επηρεάζουν τους όρους λειτουργίας της αγοράς.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται, μεταξύ άλλων, το ενδεχόμενο συντονισμού για τον καθορισμό των τιμών αγοράς των προϊόντων, αλλά και άλλων όρων συναλλαγής μεταξύ των επιχειρήσεων του κλάδου. Πρόκειται για πρακτικές που, εφόσον διαπιστωθούν, ενδέχεται να συνιστούν περιορισμό του ανταγωνισμού και να εμπίπτουν στις απαγορευτικές διατάξεις της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Η έρευνα αφορά πιθανές παραβάσεις του άρθρου 1 του νόμου 3959/2011 για την προστασία του ελεύθερου ανταγωνισμού ή/και του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που απαγορεύουν συμφωνίες, αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και εναρμονισμένες πρακτικές οι οποίες έχουν ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού.
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού διευκρινίζει, πάντως, ότι η διενέργεια επιτόπιων ελέγχων δεν σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις ή οι ενώσεις επιχειρήσεων που ελέγχονται έχουν εμπλακεί σε παράνομες πρακτικές. Οι έλεγχοι αποσκοπούν στη συλλογή στοιχείων και πληροφοριών που θα επιτρέψουν στην Αρχή να αξιολογήσει τις συνθήκες ανταγωνισμού στην εξεταζόμενη αγορά, χωρίς να προδικάζεται η έκβαση της έρευνας.
Στο επίκεντρο η αγροδιατροφική αλυσίδα
Η συγκεκριμένη παρέμβαση εντάσσεται στη στρατηγική της Επιτροπής Ανταγωνισμού για εντατικότερη εποπτεία του αγροδιατροφικού τομέα, ο οποίος αποτελεί πλέον μία από τις βασικές προτεραιότητες της Αρχής.
Όπως επισημαίνεται στη σχετική ενημέρωση, η αυξημένη προσοχή στον συγκεκριμένο κλάδο συνδέεται με τις πληθωριστικές πιέσεις, την επιβάρυνση του κόστους ζωής για τους Έλληνες καταναλωτές, τις διαδοχικές κρίσεις στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά και τη γεωπολιτική αστάθεια και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η διασφάλιση συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού στην αγροδιατροφική αλυσίδα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι στρεβλώσεις στην αγορά μπορούν να επηρεάσουν τόσο τους παραγωγούς όσο και τις επιχειρήσεις μεταποίησης και εμπορίας, με πιθανές συνέπειες για τη διαμόρφωση των τιμών και την τελική επιβάρυνση των καταναλωτών.
Η Επιτροπή αναφέρει ότι αξιοποιεί το σύνολο των διαθέσιμων εργαλείων που προβλέπει το θεσμικό της πλαίσιο, προκειμένου να εντοπίζει και να αντιμετωπίζει πρακτικές που περιορίζουν τον ανταγωνισμό. Οι παρεμβάσεις της περιλαμβάνουν τη διερεύνηση ενδεχόμενων παραβάσεων και την επιβολή κυρώσεων, τον προληπτικό έλεγχο συγκεντρώσεων επιχειρήσεων, την προώθηση πολιτικών ανταγωνισμού, αλλά και τη συστηματική χαρτογράφηση αγορών μέσω κλαδικών ερευνών.
Η αυτεπάγγελτη έρευνα στον κλάδο της επιτραπέζιας ελιάς εντάσσεται στην πρώτη κατηγορία, δηλαδή στην άμεση διερεύνηση ενδεχόμενων αντι-ανταγωνιστικών πρακτικών.
Το νομικό πλαίσιο και οι κυρώσεις
Το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη συγκεκριμένη έρευνα προβλέπει αυστηρούς περιορισμούς στις συμφωνίες και στις πρακτικές που μπορούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό.
Ειδικότερα, το άρθρο 1 του νόμου 3959/2011 και το άρθρο 101 της ΣΛΕΕ απαγορεύουν τις συμπράξεις μεταξύ επιχειρήσεων, είτε αυτές λαμβάνουν τη μορφή συμφωνιών, είτε αποφάσεων ενώσεων επιχειρήσεων είτε εναρμονισμένων πρακτικών, όταν έχουν ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού.
Παράλληλα, το άρθρο 1Α του νόμου 3959/2011 απαγορεύει μονομερείς πρακτικές που συνιστούν πρόσκληση σε απαγορευμένη σύμπραξη, καθώς και την ανακοίνωση μελλοντικών προθέσεων τιμολόγησης προϊόντων και υπηρεσιών προς ανταγωνιστές. Επιπλέον, τα άρθρα 2 του ίδιου νόμου και 102 της ευρωπαϊκής Συνθήκης απαγορεύουν την καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά.
Η Αρχή υπογραμμίζει ότι θα παρεμβαίνει κατά προτεραιότητα στις περιπτώσεις όπου εντοπίζονται ενδείξεις στρέβλωσης του ανταγωνισμού, αξιοποιώντας τόσο τις αυτεπάγγελτες έρευνες όσο και τις καταγγελίες, τις αιτήσεις επιείκειας και τις ανώνυμες πληροφορίες που υποβάλλονται μέσω του ειδικού ψηφιακού συστήματος whistleblowing.
Σε περίπτωση που από την έρευνα προκύψουν επαρκή στοιχεία για την ύπαρξη παραβάσεων, οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με αυστηρές διοικητικές κυρώσεις, σύμφωνα με τις προβλέψεις της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για έναν κλάδο με σημαντική παρουσία στην ελληνική παραγωγή, μεταποίηση και εξαγωγική δραστηριότητα, καθώς η έρευνα της Επιτροπής αναμένεται να φωτίσει τις συνθήκες διαμόρφωσης των τιμών και των εμπορικών όρων στην αγορά της επιτραπέζιας ελιάς.