Στρατηγική προτεραιότητα για την ελληνική κυβέρνηση αποτελεί η ταχεία εξέλιξη των διασυνοριακών υποδομών και ο τεχνολογικός εκσυγχρονισμός στα Βαλκάνια. Το μήνυμα αυτό μετέφερε ο υφυπουργός Ανάπτυξης, Σταύρος Καλαφάτης, από τη Σόφια, κηρύσσοντας την έναρξη του Διεθνούς Φόρουμ .
Τη διοργάνωση της συνάντησης ανέλαβαν από κοινού το Βουλγαρο-Ελληνικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (BHCCI), το Βουλγαρικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (BCCI), το Διμερές Εμπορικό Επιμελητήριο Βουλγαρίας-Ρουμανίας (BCCBR) και η Ένωση Βουλγαρικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (BAIA). Στις εργασίες συμμετείχαν ο πρόεδρος της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεβ, υπουργοί χωρών της περιοχής, διπλωμάτες, εκπρόσωποι παραγωγικών φορέων καθώς και διοικήσεις λιμανιών.
Στο περιθώριο των εργασιών, ο κ. Καλαφάτης είχε κατ' ιδίαν συνάντηση με την υφυπουργό Καινοτομίας και Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Βουλγαρίας, Μίρα Ιοσίφοβα. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι πρακτικοί τρόποι συνεργασίας για την ενίσχυση της καινοτομίας, με ιδιαίτερη έμφαση στη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Οι ψηφιακές υποδομές ως πυλώνας ασφάλειας
Στην τοποθέτησή του, ο υφυπουργός σημείωσε ότι οι διεθνείς αναταράξεις και η επιτακτική ανάγκη για ψηφιακό και περιβαλλοντικό μετασχηματισμό καθιστούν τις μεταφορές ακρογωνιαίο λίθο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία.
Ο Κάθετος Διάδρομος Μεταφορών (TEN-T BBA Corridor), που συνδέει το Αιγαίο με τη Μαύρη Θάλασσα και τη Βαλτική, συνιστά κρίσιμο άξονα σταθερότητας. Παράλληλα, λειτουργεί ως «Διάδρομος Αλληλεγγύης της ΕΕ» για τον εφοδιασμό της Ουκρανίας και της Μολδαβίας, ενισχύοντας την τροφοδοσία της Κεντρικής Ευρώπης. Όπως υπογραμμίστηκε, η ισχύς των σύγχρονων δικτύων δεν κρίνεται πλέον μόνο από τα υλικά κατασκευής, αλλά από τη ψηφιακή νοημοσύνη που διαθέτουν.
Οι 3 πυλώνες για τον εκσυγχρονισμό του δικτύου
Για την ενίσχυση της δυναμικότητας και της ασφάλειας στις μεταφορές, προτάθηκαν τρεις συγκεκριμένες τεχνολογικές παρεμβάσεις:
-
Έξυπνοι Διάδρομοι και Σύνορα (Smart Corridors & Smart Borders): Εγκατάσταση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης, τεχνολογιών IoT, Blockchain e-CMR και AI scanners σε κομβικά διασυνοριακά σημεία, όπως ο άξονας Προμαχώνα-Kulata, με στόχο την εξάλειψη της γραφειοκρατίας και τη μείωση του κόστους.
-
Ψηφιακά Δίδυμα (Digital Twins): Δημιουργία ψηφιακών μοντέλων προσομοίωσης σε πραγματικό χρόνο για την πρόληψη τεχνικών βλαβών, τη διαχείριση της κυκλοφορίας και την αντιμετώπιση ακραίων φαινομένων.
-
Πράσινα Λιμάνια (Green Ports): Υιοθέτηση της τεχνολογίας Cold Ironing για την ηλεκτροδότηση των πλοίων από την ξηρά, καθώς και ανάπτυξη υποδομών πράσινου υδρογόνου στα λιμάνια του Αιγαίου και της Μαύρης Θάλασσας.
Ο κομβικός ρόλος της Βόρειας Ελλάδας
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη σημασία της Θεσσαλονίκης, της Αλεξανδρούπολης και της Καβάλας, οι οποίες αποτελούν τη νότια θαλάσσια πύλη του Διαδρόμου. Τα ελληνικά λιμάνια λειτουργούν συμπληρωματικά με εκείνα της Βάρνας, του Μπουργκάς και της Κωνστάντζας, συγκροτώντας ένα ενιαίο πολυτροπικό δίκτυο.
Παράλληλα, αναδείχθηκε η συμβολή του ερευνητικού οικοσυστήματος της Βόρειας Ελλάδας, με φορείς όπως το ΕΚΕΤΑ και το ΙΜΕΤ, οι οποίοι διαθέτουν την απαιτούμενη τεχνογνωσία για την ανάπτυξη έξυπνων συστημάτων logistics.
Πρόταση για τριμερές ερευνητικό κέντρο (R&D Hub)
Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αρχής «Resilience by Design», ο κ. Καλαφάτης υπέβαλε πρόταση προς τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία για τη συγκρότηση ενός κοινού ερευνητικού σχηματισμού (Greece - Bulgaria - Romania R&D Hub).
Ο φορέας αυτός θα στοχεύει στην απορρόφηση κονδυλίων από ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως το Horizon Europe (FP10), ο Μηχανισμός CEF και τα ταμεία Στρατιωτικής Κινητικότητας (Dual-Use Infrastructure), μετατρέποντας τον Κάθετο Διάδρομο στο πρώτο πλήρως ψηφιακό και πράσινο δίκτυο της Ευρώπης.
Κλείνοντας, επισημάνθηκε ότι οι Κάθετοι Διάδρομοι Μεταφορών και Ενέργειας αλληλοσυμπληρώνονται, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια ευρύτερη περιφερειακή συνεργασία στην έρευνα και την τεχνολογία.